Vantraust á flokksforystuna

Samþykkt flokksráðs Vinstrihreyfingarinnar – græns framboðs um að skipuð verði sérstök rannsóknarnefnd til að fara yfir aðdraganda þess að Ísland studdi hernaðar-aðgerðir Atlantshafsbandalagsins í Líbíu er veruleg tíðindi.

Hún er ekki fyrst og fremst til marks um ágreining á milli stjórnarflokkanna eins og haldið hefur verið fram. Það hefur legið fyrir frá upphafi þessa stjórnarsamstarfs að VG og Samfylkingin hafa ólíkar skoðanir á veru Íslands í NATO og á hernaðaraðgerðum, sem miða að því að hindra sturlaða einræðisherra í að drepa eigin þegna, eins og átti til dæmis við um aðgerðir NATO í Kosovo.

Sömuleiðis liggur fyrir, eins og Össur Skarphéðinsson utanríkisráðherra rakti hér í blaðinu í gær og forystumenn VG gera sjálfir í Fréttablaðinu í dag, að allt hið stjórnskipulega ferli sem leiddi til þess að fastafulltrúi Íslands hjá NATO studdi aðgerðir bandalagsins í Líbíu var uppi á borðinu. Þar þarf ekki að rannsaka neitt.

Það eina, sem er kannski ekki alveg skýrt í málinu, er framganga ráðherra VG og Árna Þórs Sigurðssonar, formanns utanríkismálanefndar. Í upphafi ályktuðu þeir sem fylgdust með ákvörðunum íslenzkra stjórnvalda að þetta fólk styddi aðgerðir gegn Gaddafí einræðisherra, vegna þess að bæði ríkisstjórnin og formaður utanríkismálanefndar höfðu lýst yfir stuðningi við ályktun Öryggisráðs Sameinuðu þjóðanna númer 1973. Orðalag ályktunarinnar fól klárlega í sér að hervaldi yrði beitt gegn Gaddafí. Stuðninginn við ályktunina töldu því margir stefnubreytingu af hálfu VG.

Eftir að fulltrúi Íslands hjá NATO hafði tekið þátt í ákvörðunum um aðgerðir NATO, hrökk VG aftur í gamla farið. Andstaða við loftárásir var ítrekuð – eftir á, þrátt fyrir að bæði ráðherrar og formaður utanríkismálanefndar hefðu mátt vita að unnið var að undirbúningi ákvörðunarinnar á vettvangi NATO.

Nú reyna forystumenn VG að skjóta sér á bak við það að meirihluti á þingi hafi verið fyrir ákvörðun utanríkisráðherrans. En gátu þeir, sem ráðherrar í ríkisstjórninni og áhrifamenn á þingi, ekki reynt að koma í veg fyrir að NATO tæki ákvörðun um „árásarstríð“, til dæmis með því að hóta stjórnarslitum ef Ísland beitti ekki neitunarvaldi gegn ákvörðuninni?

Þetta vilja flokksráðsmenn í VG vafalaust fá að vita. Ályktunin er fyrst og fremst yfirlýsing um vantraust á þeirra eigin forystu.

Hægt er að rifja upp ýmis dæmi úr sögu forvera VG, Alþýðubandalagsins, um að djúpstæður ágreiningur um utanríkismál var ekki látinn hindra stjórnarþátttöku flokksins. Að ályktunin um rannsókn á gjörðum forystumanna flokksins skyldi hafa verið samþykkt í flokksráði VG mótatkvæðalaust er til merkis um að þeim vaxi ásmegin í flokknum, sem vilja fremur standa fast á prinsippunum og láta sverfa til stáls þegar ágreiningur er um afstöðu til öryggis-, varnar- og alþjóðamála.