Boðuð lækkun ekki lík­leg til að breyta miklu fyrir minni sjávar­út­vegs­fyrir­tæki

Fyrirhuguð lækkun veiðigjalda fer að mestu til stóru sjávarútvegsfyrirtækjanna og er ekki líkleg til að hafa mikil áhrif á rekstrarstöðu minni útgerða að sögn hagfræðings. Hann segir fjárfestingar og arðgreiðslur í greininni þó ekki óeðlilegar, jafnvel þegar illa árar. 

Versnandi afkoma í sjávarútvegi og erfið staða lítilla og meðalstórra sjávarútvegsfyrirtækja eru meginástæður fyrir boðaðri lækkun veiðigjalda. Þá miðist veiðigjöld við afkomu sem næst rauntíma í stað þriggja ára aftur í tímann. Að sögn auðlindahagfræðings er óumdeilt að afkoma í sjávarútvegi hafi farið versnandi.

„Þessi lækkun sem að er svona flöt yfir línuna hún fer þess vegna að mestu leiti til þeirra fyrirtækja sem bera hita og þunga af gjaldinu í dag, það er að segja stóru útgerðarfyrirtækjanna. Þannig að sem aðgerð til þess að létta álögur á lítil og meðalstór fyrirtæki þá er þessi aðgerð nú ekki líkleg til að breyta miklu um þeirra rekstrarstöðu,” segir Daði Már Kristófersson, prófessor í auðlindahagfræði við Háskóla Íslands.

Gagnrýnt hefur verið að á sama tíma og útgerðarfyrirtækin lýsi áhyggjum af erfiðu árferði, greiði þau háar arðgreiðslur og verji miklu í fjárfestingar. Sé litið til fjögurra af stærstu útgerðarfyrirtækjum landsins, HB Granda, Brim, Samherja og Ísfélags Vestmannaeyja, hefur HB Grandi greitt út mestan arð síðastliðin tvö ár. Brim greiddi út 295 milljónir vegna ársins 2016 en umfram það hafa stjórnir fyrirtækjanna fjögurra ýmist ákveðið að greiða ekki út arð eða ákvörðun um það ekki enn verið tekin.

„Án arðgreiðslna eða án þess að fjárfestingarnar skili arði, myndi enginn vera tilbúinn að fjárfesta í sjávarútvegsfyrirtækjum og það er nú varla það sem fóll vill,” segir Daði. Aftur á móti sé það önnur spurning hvort arðgreiðslur í sjávarútvegi séu óeðlilega mikið meiri en í öðrum atvinnugreinum. 

Það sama geti átt við um fjárfestingar. „Þegar þú ræðst í fjárfestingu þá gerir þú það ekkert endilega bara þegar árar vel, heldur er það til lengri tíma og þá ertu að hugsa um framtíðina.”