Land­ris langt um­fram það sem við þekktum hæst áður

Í kvöldfréttum Sýnar var rifjað upp að liðlega níu mánuðir eru frá því síðasta eldgosi lauk. Síðan þá hafa sérfræðingar Veðurstofu talið líklegasta framhaldið vera kvikuhlaup og nýtt eldgos á Sundhnúksgígaröðinni. Það mat var enn ítrekað í síðustu viku.

Við spurðum Pál Einarsson hvort hann væri sammála því mati:

„Það er erfitt að komast að annarri niðurstöðu með það vegna þess að þessi atburður er í gangi. Það er sem sé bullandi landris í gangi og það stefnir allt í það,“ svarar Páll, sem er prófessor emeritus í jarðeðlisfræði við Háskóla Íslands.

„Þetta landris er komið langt umfram það sem að við þekktum hæst áður þarna. Þannig að, eins og staðan er núna, þá stefnir allt í gos þarna.“

Páll segir þó einnig vel hugsanlegt að þetta lognist út af hægt og rólega.

„Ein sviðsmynd líka; að það lognist hreinlega út af í Svartsengi og nýtt kerfi taki við. Og þá er það Krýsuvíkurkerfið sem er langalvarlegast í þessu. En það eru fleiri kerfi,“ segir Páll og nefnir einnig Reykjanesið og Brennisteinsfjöll sunnan Reykjavíkur.

Páll minnir á að í yfirstandandi umbrotahrinu, sem hófst árið 2020, hafi í raun þrjú eldstöðvakerfi þegar virkjast: Svartsengi, Fagradalsfjall og Krýsuvík. Reynslan sýni að mest tjón verði þegar sprungur opnast í kvikuhlaupum sem verði án eldgoss, eins og gerðist í upphafi atburðanna í Grindavík í nóvember 2023.

„Krýsuvík er það kerfi sem býður upp á stærstu tjónaatburði. Það stafar af því að hluti af Krýsuvíkurkerfinu liggur hér um inn í úthverfi Reykjavíkur.

Þannig að ef það kemur stórt kvikuhlaup frá Krýsuvík, þá gæti það valdið verulegri sprunguvirkni hér uppi í Hólmsheiði, upp í Rauðavatn og á þeim slóðum og valdið stórkostlegu tjóni.

Sem væri þá miklu stærra heldur en það tjón sem þegar er orðið, sem varð náttúrulega í Grindavík,“ segir Páll Einarsson.

Í ítarlegra viðtali er Páll spurður hvort Kröflueldar gætu gefið vísbendingar um framhald umbrota á Reykjanesskaga: