„Svo setti hann á sig sítrusilminn og þá máttu jólin koma“

„Ég myndi segja að kannski svona af því að ég er með ADHD þá er ég alveg ótrúlega næm á alla skynjun: hitastig, lykt og lýsingu,“ útskýrir Lilja Birgisdóttir og bætir við að „allt hefur þetta áhrif“. Lilja er listakona, ljósmyndari og hluti af teyminu sem rekur Fichersund.

Loksins látið verða af hugmyndinni

Í nýjasta þætti af Litlu hlutunum segist hún hafa þurft að læra að sleppa taki af áhyggjum um það hvað öðrum finnist um hana og hennar sköpun, með aldrinum og þroskanum takist ætlunarverkið smátt og smátt. Manni takist að vera sama.

Hún einblíni oftar en ekki á litlu hlutina sem hún segist vera næm fyrir, mögulega vegna ADHD-sins, og að hún sé þakklát fyrir að finna fyrir öllum áferðum og ilmum.

Ljósmyndanámið sem hún sótti hafi opnað augu hennar fyrir því að það séu rammar víðs vegar og að stundum, svo sem í heimildaljósmyndun, þurfi að vinna með ljótleika hluta.

Lilja rekur Fichersund, ilmgerð og verslun, ásamt systkinum sínum en í seinni tíð bættust makar í hópinn. Hún segir þau öll vera listafólk en á mismunandi sviðum: tónlist, myndlist, ljósmyndun og líkt og fyrr segir ilmgerð.

„Draumurinn okkar var alltaf að geta unnið saman, við vorum einhvern veginn öll alltaf að vinna hvert í sínu horninu í alls konar verkefnum,“ segir hún en svo hafi þessi hugmynd komið upp aftur og aftur, iðulega yfir rauðvínsglasi í mat hjá móður þeirra.

Verður að staldra aðeins við

Þegar Jónsi í Sigur Rós, bróðir Lilju, hafi svo flutt erlendis hafi stúdíópláss losnað þarna í gamla grjótaþorpinu og þau hin ákveðið að láta slag standa. Þau hafi opnað með aðeins einn ilm til sölu, tónlist í gangi og list á veggjunum.

„Við vinnum rosa mikið með ilmi út frá minningum okkar af því að alast upp hérna á Íslandi.“

Lilja segir þurfa að muna að hægja á sér og staldra stundum aðeins við, sérstaklega í því hraða neyslusamfélagi sem fólk á að venjast í dag. Nauðsynlegt sé að leyfa sé að melta og vinna úr öllu áreitinu, upplifunum og reynslu sem maður lendi í.

„Einföld leið er að kveikja aðeins á skynfærunum,“ segir hún og bætir við „aðeins að stoppa og hugsa: hvernig er lyktin og hvaða hljóð heyri ég? Sonur minn er að leika sér þarna inni og hundurinn að klóra sér í rassinum.“

Þátturinn er hér í spilaranum í heild sinni en í honum ræðir Lilja meðal annars um sólarlag sem hún sá speglast í drullupolli og varð seinna eitt aðalverkið á sýningu.

Töfrunum í hversdeginum sé auðið að gerast ef fólk muni að hlusta á innsæið og skynfærin. Lítil augnablik sem virðist mögulega einskis verð geti haft áhrif á mann ef maður tekur eftir þeim.

Hulunni svipt af

Hjá Fichersundi er líkt og fyrr segir mikið unnið með æsku barnanna og þau rifja saman upp stundir sem geta orðið innblástur að ilmi. Þegar maður finni ákveðna lykt geti flóð minninga brostið fram fyrirvaralaust.

„Ég man til dæmis alltaf eftir hátíðleikanum í kringum það þegar pabbi setti á sig ilm. Hann vann í smiðju, var vélsmiður, og á hátíðarstundum, svo sem á jólunum, þreif hann af sér smiðjuna, dressaði sig upp og þá kom ilmur af heitri sturtunni. Svo setti hann á sig sítrusilminn og þá máttu jólin koma,“ rifjar Lilja upp.

Það sé oft lýjandi að vinna að nýjum ilm en svo þegar hugmyndavinnan, rannsóknarvinnan og allt komi saman á réttan hátt sé eins og hulu sé svipt af. Þá sjái maður allt skýrt, viti nákvæmlega hvað maður ætlar að gera og veðji þá áfram og vinni fram á nætur.

„Það er ótrúlega fallegt móment,“ segir Lilja. Það sé mikilvægt að dvelja ekki um of við skoðanir annarra, manni þurfi að geta verið sama um hvort fólki líki við mann eða sköðunarverk manns.

„Það eru litlu hlutirnir sem skapa töfrana í þessum þunglamalega hversdegi sem við búum í eins og ef maður stoppar og finnur ilminn í kringum sig eða þefar af hárinu á barninu sínu,“ segir Lilja.