„Í þessu máli þá sat við­komandi ekki skemur í fangelsi vegna laga­breytingarinnar“

Í gær var greint frá því að Angjelin Sterkaj, sem árið 2023 var dæmdur í sextán ára fangelsi í Hæstarétti fyrir morð í Rauðagerðismálinu, hefði fengið reynslulausn og verið vísað úr landi. 

Byggir brottvísunin á tímabundinni lagabreytingu dómsmálaráðherra sem heimilar að veita erlendum föngum, sem ákveðið hefur verið að vísa úr landi, reynslulausn þegar einn þriðji refsitímans er liðinn. 

Hefur ákvörðunin vakið hörð viðbrögð og því verið velt upp hvort ákvörðun um reynslulausn Sterkaj sendi skilaboð um að tekið sé lint á glæpamönnum hér á landi.

„Í þessu máli þá sat viðkomandi ekki skemur í fangelsi vegna lagabreytingarinnar. Það sem breyttist var að að afstaða stjórnvalda er sú að við erum ekki að fara að aðlaga þennan mann aftur inn í samfélagið. Þess vegna fer hann ekki inn á Vernd þar sem hann er frjáls ferða sinna yfir daginn. Þess vegna gengur hann ekki um samfélagið með ökklaband eða er heima hjá sér. Heldur sleppum við þessum kafla refsingarinnar,“ sagði Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir dómsmálaráðherra í hádegisfréttum Bylgjunnar.

Ævilangt endurkomubann á Schengen-svæðinu

Ráðherra segir að regluna hér á landi vera þá að fangar afplána helming dóma sinna og hluti af þeim tíma sé afplánaður hjá Vernd. Í þessu tilviki sé fanganum þess í stað vísað úr landi.

Hvað gildir þetta endurkomubann lengi?

„Það er mismunandi eftir málum en eftir því sem mér skilst þá er það ævilangt í þessu tilviki, ævilangt endurkomubann til Íslands og innan alls Schengen-svæðisins.“

Aðspurð hvort hún líti á endurkomubann fanga sem refsingu segir Þorbjörg Sigríður að slíku banni sé beitt í þeim tilvikum þar sem ákvörðun um brottvísun hefur verið tekin.

„Hann sleppur við þann hluta fasans sem stuðlar að því að koma honum aftur í virkni aftur út í samfélagið, fær brottvísun og fær endurkomubann. Hluti af þessum ákvörðunum eru hjá Fangelsismálastofnun og Útlendingastofnun. Svona er okkar regluverk en ég legg ríka áherslu á það að menn afplána helming dæmdrar refsingar á Íslandi.“

„Það má síðan alltaf ræða og við ræðum það auðvitað í samhengi við alla refsipólitík hversu þungar refsingar eigi að vera og annað því um líkt. Þetta var markmiðið og aukaverkunin á þessu, ég neita því ekki, að það losnar um pláss inni á Vernd, í fengslum, fyrir aðra fanga því við vitum að fangelsin okkar eru drekkhlaðin,“ bætir Þorbjörg Sigríður við.

Segir að verið sé að rétta kúrsinn og boða frumvörp í haust

Hún segist ekki óttast að verið sé að senda skilaboð um að tekið sé lint á erlendum föngum hér á landi.

„Staðan hefur verið sú að erlendir fangar voru skemur í fangelsi en íslenskir. Núna erum við að rétta kúrsinn af hvað þetta varðar. En ég skil þessa umræðu vegna þess að ég held að við séum öll reið yfir því að svona glæpur hafi átt sér stað í íslensku samfélagi. Í haust er ég að koma með nokkur frumvörp sem miða að því að taka fastar á skipulagðri brotastarfsemi í íslensku samfélagi með betri verkfærum fyrir lögreglu og ákæruvald. Ég er mjög með augun á boltanum í þeim efnum.“

Ráðherra sér ekki fyrir sér að lagabreytingin, sem gildir til 1. júlí á næsta ári, verði framlengd. Hún segist ekki feimin við að segja að menn sem séu komnir hingað til lands til að vera í afbrotum sé brottvísað.

„Stjórnvöld eiga að vera mjög skýr með það að Ísland á ekki að vera áfangastaður fyrir fólk sem kemur hingað til að fremja afbrot.“