Fórnarkostnaður fortíðarinnar

Það væru mistök að byggja jafn margar samliggjandi félagslegar íbúðir í dag og gert var í Breiðholti, segir Óskar Dýrmundur Ólafsson, eini hverfisstjóri landsins. Greining Fjölmiðlavaktarinnar leiddi í ljós að umfjöllun um Breiðholt er ekki neikvæðari en um önnur hverfi.



Breiðholtið hefur einkennst af fjölbreytileika frá því á sjöunda áratugnum þegar fólk flutti fyrst í Bakkana víða af landinu og úr öðrum hverfum Reykjavíkur.

Upp úr aldamótum jókst fjöldi nýbúa margfalt og þá skapaðist sami suðupottur í samfélaginu og þrjátíu árum áður. Staðan í dag er þó önnur, að mati eina starfandi hverfisstjóra landsins, Óskars Dýrmundar Ólafssonar, hverfisstjóra Breiðholts.

Samfélagið var suðupottur

Óskar ólst upp í Breiðholti og segir hann andrúmsloftið í hverfinu allt annað í dag en það var á þessum miklu umbrotatímum.

„Við erum áfram með mjög fjölbreyttan hóp fólks sem býr þarna saman og kallar sig núna Breiðhyltinga, bæði þeir sem eru frumbyggjar og komu frá landinu öllu á sjöunda og áttunda áratugnum og þeir sem komu seinna frá öðrum heimshornum,“ segir hann. „Sagan endurtekur sig í sjálfu sér. Það myndast suðupottur sem róast svo þegar blöndunin verður meiri.“ 

Óskar segir þessa blöndun ólíks fólks tvímælalaust vera styrkleika hverfisins og ríma við borgarumhverfi víða annars staðar þar sem fjölmenning og fjölbreytni hefur náð sér á strik. Fólk kemur frá öllum heimshornum, er mikið menntað og lítið, vel efnað og ekki. Óskar segir þó að stéttaskipting sé ekki til staðar í hverfinu.

Væru mistök í dag

„Ég tel að stéttaskipting brotni niður í þessu umhverfi. Skipulagið er meðal annars það sem vinnur gegn aðgreiningu þó að hún sé alltaf að einhverju leyti til staðar,“ segir hann og bendir á þá ákvörðun yfirvalda að láta reisa þann mikla fjölda félagslegra íbúða á sama stað á sínum tíma.

„Í dag myndum við aldrei gera þetta svona, það væru mistök,“ segir Óskar. „En ég á erfitt með að dæma fortíðina því í þá daga voru menn ekki betur að sér í félagsvísindum en svo að þeir hrúguðu íbúðunum saman á einn stað. Ákvörðunin hafði ekki jákvæðar afleiðingar fyrir uppbyggingu samfélagsins, þótt hún hafi verið gerð af góðum hug. Hlutirnir voru ekki hugsaðir til enda. Samt þurfti auðvitað að byggja þetta húsnæði og við erum enn að vinda ofan af fórnarkostnaðinum.“

Raunsæ umfjöllun

Óskar segir að vissulega séu fordómar gagnvart Breiðholti en bendir á að nauðsynlegt sé að átta sig á því að umfjöllunin um hverfið sé ekki eins neikvæð og sumir virðast halda.

„Mér finnst fólk stundum gera of mikið úr tali um neikvæða umfjöllun. Við fengum Fjölmiðlavaktina til að greina umfjöllun fjölmiðla og það hallaði ekkert meira á Breiðholt en önnur hverfi varðandi frásagnir af glæpum. Það var meginniðurstaðan,“ segir Óskar.

„Það var mikið rætt um að það væri svo illa talað um Breiðholtið en niðurstaðan leiddi annað í ljós því umfjöllunin var yfirleitt mjög fagleg. En um leið og fordómarnir eru farnir að há manni sjálfum er maður kominn í vandræði.“

Býr sjálfur í miðbænum

Þrátt fyrir að starfa sem hverfisstjóri Breiðholts býr Óskar í miðborginni ásamt fjölskyldu sinni. Hann segir að þar sé fjölskyldan búin að festa rætur, börnin gangi þar í skóla svo flutningar yrðu ekki einfaldir. Hann var búsettur í miðborginni þegar hann sótti um starf hverfisstjóra. „Þótt ég hafi alist upp í Breiðholti og tekið út minn þroska þar hef ég nú fest rætur annars staðar,“ segir hann.

„Það væri auðvitað betra ef ég byggi í hverfinu en það er spurning hversu miklu á að fórna fyrir starfið sitt.“

Það kom flestum á óvart þegar Fjölbrautaskólinn í Breiðholti (FB) bar sigur úr býtum í spurningakeppninni Gettu betur árið 1987.

Strákarnir sigruðu Menntaskólann við Sund í úrslitakeppninni og viðburðurinn var umtalaður um allt land og í kjölfarið fjölgaði umsóknum nemenda í skólann.

Fínu skólarnir fúlir

Lið FB var skipað Breiðhyltingunum Ármanni Þorvaldssyni, Bjarka Diego og Kjartani Ólafssyni. Þeir eru sammála um að sigurinn hafi verið verulega sætur.

„Þegar við unnum Kvennó í útvarpinu varð ákveðið spennufall. Svo tókum við MR, MA og MS í sjónvarpinu, en fórum auðvitað létt með það,“ segir Kjartan þegar hann rifjar sigurinn upp. „Menn voru ansi fúlir í MR og hinum svokölluðu fínu skólum. Fjölbrautaskóli Suðurlands vann fyrstu keppnina og svo kom Fjölbraut í Breiðholti. Þetta gat eiginlega ekki verið verra.“ Bjarki tekur undir það. „Það bjóst enginn við þessu í byrjun. Þegar við vorum valdir í liðið komst maður helst að þeirri niðurstöðu að það væri bara ekkert sérstakt fólk í skólanum. Ég held að allir hafi haldið að við myndum tapa öllum keppnunum. En svo gekk þetta bara svona vel,“ segir hann.

Ármann man tímabilið eins og það hafi gerst í gær. „Mér fannst virkilega eins og fólk þekkti mig úti á götu eftir þetta. Ég hef kannski ofmetið það aðeins því mér fannst eins og ég gæti hvergi farið um óhultur,“ segir hann í léttum tón. Bjarki hristir hausinn og glottir. „Ég man reyndar ekki eftir því. En það var alveg eftir því tekið að það var spjallað um þetta í heita pottinum. Það þótti merkilegt að FB hefði unnið.“ 

„Þú ert miklu sætari í sjónvarpinu“ 

Spurðir hvort stelpurnar í skólanum hafi ekki tekið við sér eftir sigurinn, svarar Ármann:

„Onei, þær tóku ekki eftir manni frekar en fyrri daginn. Ég man eftir því að þegar við vorum að fagna eftir undanúrslitin þá labbaði stelpa upp að mér og sagði: „Þú ert miklu sætari í sjónvarpinu.“ Hún ætlaði kannski að hrósa mér, en það hrós kom ansi illa út.“

Skólinn kannski bara allt í lagi

Skólastjórnendur FB voru afar ánægðir með árangurinn, að sögn gömlu félaganna. „Guðmundur skólastjóri gekk upp á svið þegar við unnum og gaf okkur peninga úr eigin vasa. Ég gaf minn pening auðvitað samviskusamlega í Fella- og Hólakirkju eins og alltaf en Bjarki eyddi þessu í brennivín,“ segir Ármann og hlær. Bjarki brosir og rifjar upp hversu svekktir jafnaldrar þeirra í öðrum skólum urðu þegar þeir fögnuðu sigrinum.

„Það voru allir ógeðslega svekktir yfir því að tapa fyrir FB. Sérstaklega fínu skólarnir,“ segir hann. „En þegar við unnum fór fólk að hugsa að þessi skóli væri kannski bara allt í lagi.“

Spurt í Kringlunni: "Hvað dettur þér fyrst í hug þegar ég segi Breiðholt?“



Fréttablaðið gerði lauslega könnun meðal um fimmtíu Kringlugesta í síðustu viku og tók þá tali um Breiðholtið. Spurningin var einföld: „Hvað dettur þér í hug þegar þú heyrir orðið Breiðholt?“ 

Töluverður munur var á svörum fólks eftir aldri, en orðið „gettó“ var langalgengasta svarið hjá aldurbilinu 15 til 30 ára, eða hátt í 60 prósent. Önnur orð sem komu fram hjá yngri kynslóðinni voru „Harlem“, „gengjastríð“, „hrædd“, „glæpamenn“, „dónalegir unglingar“ og „villingahverfi“. 

Nokkrir áttu þó heima í Breiðholtinu og gáfu hið einfalda svar „heima“. Eldri svarendur virtust flestir hafa aðrar hugmyndir um Breiðholt og gáfu svör eins og „vel skipulagt hverfi“, „fjölmenning“, „flott hverfi“, „íbúðahverfi“, „upphaf úthverfa“, „Garðheimar“ og „Seljahverfi“.

„Fellahverfi og gettó.“

Margrét Arnþórsdóttir og Davíð Snær Jónsson.

„Villingahverfi. Eða villingar.“

Rúna Björt Ármannsdóttir og Kristín Rán Sigurz.

„Gettó.“

Guðmundur Heiðar Helgason.

„Ég bý í Breiðholtinu þannig að það er bara heima. Og það er mjög gott að búa þar. Ég er frá Nepal og í mínu næsta nágrenni eru um fimmtíu manns sem koma þaðan.“

Kundan Mistra.

„Flott hverfi sem hefur upp á allt að bjóða.“

Guðbjörg Pálsdóttir og Svala Vignisdóttir.