Markmið stjórnvalda og virkjana-framkvæmdir fylgjast ekki að

Orkustofnun veitti Landsvirkjun leyfi fyrir Hvammsvirkjun hinn 7. desember í fyrra til að virkja allt að 95 megavött í Þjórsá, á landi Rangárþings ytra og Skeiða- og Gnúpverjahrepps. Síðar nefnda sveitarfélagið, þar sem deilur höfðu verið mestar um virkjanaáformin, samþykkti virkjunina fyrir sitt leyti á fundi í fyrrakvöld en taka átti málið fyrir í Rangárþingi ytra á föstudag í næstu viku.

Landsvirkjun hafði fyrirhugað að hefja undirbúningsframkvæmdir í næsta mánuði og eiginlegar virkjanaframkvæmdir í apríl á næsta ári. Það kom því mörgum á óvart þegar Úrskurðarnefnd umhverfis- og orkumála felldi úrskurðinn úr gildi seinni partinn í gær.

Úrskurðurinn byggir á kærum nokkurra félaga, samtaka og einstaklinga, aðallega veiðifélaga og landeigenda en Landvernd var einnig meðal kærenda. Kærurnar bárust allar seint á síðasta ári og í byrjun þessa árs.

Sigríður Mogensen sviðsstjóri hjá Samtökum iðnaðarins segir úrskurðinn grafalvarlegan.

„Hann er auðvitað fyrst og fremst vonbrigði. Í ljósi þess að við þurfum á meiri grænni orku að halda á Íslandi. Stjórnvöld eru auðvitað með mjög skýr og háleit markmið til að mynda um orkuskipti. Við þurfum á orku að halda fyrir framtíðaruppbyggingu í atvinnulífi og svo framvegis,“ segir Sigríður.

Það tók Orkustofnun 19 mánuði að afgreiða umsókn Landsvirkjunar um virkjanaleyfi. Umsóknin stendur enn þrátt fyrir niðurstöðu úrskurðarnefndarinnar en það gæti tekið langan tíma að uppfylla þau skilyrði sem nefndin setur og á þessari stundu óvíst hvort það er yfirleitt hægt.

Sigríður segir að tvöfalda þurfi raforkuframleiðslu á Íslandi á næstu tíu til tuttugu árum. Hverslags tafir væru ekki góðar fyrir samfélagið og hagkerfið allt. Stjórnvöldum hafi ekki auðnast að búa til umgjörð þannig að markmiðum þeirra í loftslagsmálum og um orkuskipti verði náð.

„Þá má segja að stjórnvöld hafi að vissu leyti brugðist. Því miður ekki tekist að búa til umgjörð til að liðka fyrir þessum markmiðum.“ Það væri vísbending um að allt of margar hindranir væru í kerfi orkuöflunar í landinu.

„Það þarf auðvitað að liðka fyrir orkuuppbyggingu á Íslandi. Það þarf að gera það vegna loftslagsmarkmiða stjórnvalda. En líka til að halda áfram að byggja hér upp öflugt samfélag,“ segir Sigríður Mogensen.

Halla Hrund Logadóttir orkumálastjóri segir fulltrúa Orkustofnunar og Umhverfisstofnunar hafa fundað með fulltrúum umhverfis-, loftslags-, og auðlindaráðuneytis um málið strax í morgun. Málið væri í algjörum forgangi hjá stofnununum.  Verið væri að greina þær tillögur sem komi fram í úrskurðinum og leiðirnar fram á við.

„Í úrskurðinum koma fram ákveðin nýmæli sem skipta máli fyrir leyfisveitingar," segir Halla Hrund.