Lands­bankinn gæti bakað sér bóta­skyldu með því að hætta við

Tilkynning Kviku banka um samþykkt skuldbindandi tilboðs Landsbankans á TM hefur vakið gríðarlega athygli síðan hún var birt á sunnudagskvöld. Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir, fjármála- og efnahagsráðherra, lýsti strax á sunnudagskvöld yfir andstöðu við þessi áform. Hún hafði þó heyrt af áhuga bankans á tryggingafélaginu fyrir nokkrum vikum en vísar til armlengdarsjónarmiða sem eiga að tryggja að ráðherra hafi ekki bein afskipti af bönkunum.

Hún sagði jafnframt að kaup á tryggingafélaginu yrðu ekki gerð með hennar samþykki án þess að Landsbankinn yrði seldur á sama tíma. Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra ítrekaði á Alþingi í gær að það kæmi ekki til greina.

Bankasýsla ríkisins tók undir áhyggjur ráðherra í bréfasamskiptum við ráðherra og bankaráð Landsbankans í gærkvöldi. Bankaráðið tilkynnti í dag að það hefði fallist á kröfu Bankasýslunnar um frestun aðalfundar Landsbankans um fjórar vikur.

Farið var ítarlega yfir málið í kvöldfréttum Stöðvar 2 og Hörður Ægisson, ritstjóri Innherja, mætti í myndver til þess að ræða málið.

Kaupin eigi sér langan aðdraganda

Hörður segir að kaupin hafi átt sér nokkuð langan aðdraganda og ekki hafi komið á óvart að Landsbankinn væri meðal þeirra fjögurra félaga sem höfðu áhuga á kaupunum. 

Legið hafi fyrir að Landsbankinn og Íslandsbanki væri þau félög sem líklegust væru til þess að geta boðið hæst verð í tryggingarfélagið.

„Vegna þess að þetta eru fyrirtæki sem voru líklegust að ná fram hvað mestri samlegð með því að kaupa tryggingafélag.“

Það sé vegna þess að þróun á bankamarkaði undanfarin ár hafi verið á þann veg að bankar hafi séð hag sínum borgið í því að breikka tekjustoðir sínar með því að eignast tryggingafyrirtæki. Helsta dæmið um það sé Arion banki, sem á Vörð.

„Rökin á bak við slíkan samruna hafi orðið sterkari eftir því sem bankarnir hafi verið að bjóða upp á stafrænar lausnir, að það sé hægt að ná fram hraðari samlegð, sem var kannski ekki áður fyrir hendi.“

Furðulegt að kaupin komi Bankasýslunni og ráðherra á óvart

Hörður segir að vegna þessa hafi það ekki þurft að koma þeim sem hafa fylgst með gangi máli á óvart að Landsbankinn kaupi TM. Því sé furðulegt að þau sem um stjórntaumana haldi virðist koma af fjöllum.

„Ég held að það verði að líta til þess að upplýsingaskyldan liggur fyrst og fremst hjá bankaráði Landsbankans. Það er kveðið á um hana í samningi milli Bankasýslunnar og Landsbankans frá árinu 2010. Þannig að það er að frumkvæði bankaráði Landsbankans að halda eiganda sínum, í gegnum Bankasýsluna, upplýstum um meiriháttar atriði sem varða mögulegan fjárhag og rekstur bankans til lengri tíma litið. Ég held að það megi nú segja að þessi kaup, af þessari stærðargráðu, sem nema rétt undir tíu prósent eigin fjár bankans, þar sem er verið að fara að sækja fram á nýjum markaði, hljóti að falla þar undir.

Bankasýslan hafi sagt að engar formlegar upplýsingar hafi borist frá bankaráði um söluna en á móti haldi Landsbankinn því fram, bak við tjöldin, að óformlegar samræður hafi átt sér stað við stjórn Bankasýslunnar.

Erfitt að hætta við úr því sem komið er

Sem áður segir hefur fjármálaráðherra lýst því yfir að kaup á TM fari ekki í gegn með hennar samþykki nema mikið komi til. Hörður segir að það væri vafalítið erfitt fyrir Landsbankann og eiganda hans að hætta við kaupin úr því sem komið er.

„Tilboðið er skuldbindandi með tilteknum fyrirvörum, um að ljúka endanlegri áreiðanleikakönnun og samþykki FME og Samkeppniseftirlitsins. Það er hætt við því að ef Landsbankinn myndi draga tilboðið til baka að Kvika banki myndi þá mögulega leita réttar síns um skaðabætur.“