Vopna­kaup sam­ræmist stefnu þrátt fyrir gagn­rýni vara­for­mannsins

Töluverð umræða hefur skapast um stuðning Íslands við Úkraínu vegna innrásar Rússa eftir forsetakosningarnar í byrjun mánaðar. Ísland greiðir í sjóð Atlantshafsbandalagsins og alþjóðlegan sjóð sem Bretar stofnuðu sem kaupa meðal annars skotfæri fyrir Úkraínumenn.

Bæði Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir, utanríkisráðherra, og Diljá Mist Einarsdóttir, formaður utanríkismálanefndar Alþingis, hafa gagnrýnt orð forsetaframbjóðenda um að Ísland ætti ekki að kaupa vopn fyrir Úkraínumenn. Halla Tómasdóttir, verðandi forseti, var á meðal þeirra sem töluðu ákveðnast á þeim nótum.

Guðmundur Árni Stefánsson, varaformaður Samfylkingarinnar og bæjarfulltrúi í Hafnarfirði, sakaði utanríkisráðherra um hroka og yfirlæti í garð Höllu í viðtali á Útvarpi Sögu í síðustu viku.

Þar tók hann með afgerandi hætti undir með Höllu um að Ísland ætti ekki að taka þátt í beinum hernaðarstuðningi.

„Við eigum að veita þá aðstoð sem við kunnum og getum. Við kunnum ekki á vopn. Við erum vopnlaus þjóð. Við eigum ekki að kaupa byssur og kúlur fyrir Úkraínumenn,“ sagði Guðmundur Árni sem taldi það ekki leysa neitt að senda Úkraínumönnum skotfæri.

Útilokar ekki stuðning við hergagnakaup

Þrátt fyrir yfirlýsingar Guðmundar Árna greiddu þingmenn Samfylkingarinnar atkvæði með þingsályktun um stuðning Íslands við Úkraínu í lok apríl. Í henni segir meðal annars að þunginn í varnartengdum stuðningi Íslands liggi áfram í framlögum í fjölþjóðlega sjóði sem kaupa hergögn og birgðir.

Spurður út í ummæli varaformanns flokksins segir Logi Einarsson, fulltrúi Samfylkingarinnar í utanríkismálanefnd, að stefna flokksins sé óbreytt. Flokkurinn hafi lagt áherslu á að Íslendingar hjálpi Úkraínumönnum með mannúðaraðstoð af ýmsum toga eins og þeir hafi gert margsinnis í stríðshjáðum löndum áður.

„Það hins vegar útilokar ekki að óbeinum stuðningi í gegnum sjóði NATO og ESB verði varið til hergagnakaupa, að ósk Úkraínu. Það höfum við stutt á þinginu og það er í takti við okkar stefnu,“ segir Logi í skriflegu svari við fyrirspurn Vísis.

Telur „einboðið“ að virkja sendiráðið aftur

Guðmundur Árni gagnrýndi einnig harðlega ákvörðun Þórdísar Kolbrúnar um að loka sendiráði Íslands í Moskvu fyrir ári. Það hafi verið algerlega misskilinn stuðningur við Úkraínu. Ekki skili neinu að slíta stjórnmálasambandi við Rússland.

„Auðvitað verður það þannig að það fæst niðurstaða í þetta stríð. Rússland verður þarna áfram, það er ekki að fara neitt. [...] Auðvitað þurfum við að búa okkur undir það að á einhverju stigi máls rennur hversdagurinn upp á nýjan leik. Ekki ætlum við að hætta að vera í viðskiptum við Rússland,“ sagði Guðmundur Árni.

Spurður að því í viðtalinu hvort að Samfylkingin sneri ákvörðun Þórdísar Kolbrúnar um sendiráðið við kæmist flokkurinn í ríkisstjórn eftir næstu kosningar sagði hann að sér fyndist það einboðið að sendiráðið yrði virkt og samskiptaleiðir við stjórnvöld í Kreml opnar.

„Við mótmælum Rússum harðlega vegna þessarar innrásar, það er enginn vafi á því, en förum ekki fram úr okkur í svona sýndarmennsku. Þetta er sýndarmennska,“ sagði Guðmundur Árni um lokun sendiráðsins.

Óheppilega staðið að lokun sendiráðsins

Logi segist ekki geta sagt til um hvort að Samfylkingin láti opna sendiráðið í Moskvu aftur komist flokkurinn til valda. Dipómatísk samskipti á milli þjóða skipti gríðarlega miklu máli.

„Við eigum auðvitað í margs konar diplómatískum samskiptum við þjóðir þar sem við tökum auðvitað alls ekki undir stefnu þeirra. Ég ætla ekki að ganga svo langt að segja að við myndum snúa því við en mér fannst aðdragandinn að þessu ekki heppilegur,“ segir Logi um lokun sendiráðsins.

Óheppilegt hafi verið að utanríkisráðherra hafi ekki kynnt utanríkismálanefnd ákvörðunina á sínum tíma. Nefndin hafi aðeins fengið að vita af því sem til stóð á sama hálftímanum og tilkynnt var opinberlega um ákvörðunina.