Ná að stytta bið­lista og kynja­skipta með­ferðinni

Samtökin skrifuðu í vikunni undir nýjan samstarfssamning við stjórnvöld. Samningurinn kveður á um fjölgun rýma og aukinn stuðning við meðferðarheimilið.

Almennt sækir fólk meðferð í Krýsuvík í um sex mánuði. Elías segir að hvert aukarými þýði að hægt sé að ganga á biðlista. Þá sé einnig unnið að því að kynjaskipta meðferðinni algjörlega með því að útbúa sérstakan kvennagang á meðferðarheimilinu.

„Með þessari fjölgun erum við að búa til sérstaka kvennadeild og aðskilja meðferðina mikið meira. Þá raunverulega verður hún algjörlega kynjaskipt. Síðasta kvennaherbergið verður tekið í notkun í byrjun þessa mánaðar,“ segir Elías.

Þá verði konur sérmegin í húsinu, með sitt eigið reykingasvæði, sitt borð í borðsalnum og sitt svæði í fyrirlestrasalnum.

„Við minnkun allan samgang en þau eru auðvitað hérna í sex mánuði þannig það er alltaf eitthvað smá,“ segir Elías. Markmið samtakanna sé að lágmarka samgang eins mikið og hægt er.

Kvennagangarnir á meðferðarheimilinu verða tveir og eru nefndir í höfuðið á tveimur konum sem starfað hafa á meðferðarheimilinu. Annars vegar er það Lovísugangur sem er nefndur í höfuðið á Lovísu Christiansen sem var framkvæmdastjóri frá 1997 til 2018 og hins vegar er það Sigurlínugangur sem er nefndur í höfuðið á Sigurlínu Davíðsdóttur sem er einn af stofnendum samtakanna og handleiðari starfsfólks. 

„Þessar konur unnu alveg ótrúlega mikið óeigingjarnt starf fyrir samtökin og væru þau varla til án þeirra framlags. Þær hafa báðar reynst mér einstaklega vel þegar ég kom til starfa og fæ enn að leita til þeirra,“ segir Elías.

Gera allt til að loka ekki

Iðulega eru á sumrin fluttar fréttir af lokunum á meðferðardeildum Vogs vegna fjárskorts. Elías segir Krýsuvíkursamtökin leggja mikið á sig til að koma í veg fyrir slíkar lokanir.

„Við getum ekki hugsað okkur að loka. Við drögum ekki einu sinni úr. Það er full starfsemi,“ segir Elías.

Í tilkynningu á vef stjórnarráðsins kom fram í vikunni að samkomulagið kveði á um aukið aðgengi að þjónustunni og fjölgun meðferðarplássa um þriðjung, ásamt því að efla faglegt meðferðarstarf í Krýsuvík.

100 á biðlista

Árið 2023 voru að jafnaði 22 einstaklingar í meðferð á meðferðarheimilinu í Krýsuvík en með auknum stuðningi fjölgar rýmunum sem verða 29 talsins. Samtökin hafa staðið fyrir framkvæmdum og endurbótum á húsnæði Krýsuvíkur í þeim tilgangi að fjölga rýmum og auka aðgengi að þjónustunni.

„Við erum með yfir hundrað manns á biðlista þannig hvert rúm er kærkomið og hjálpar,“ segir Elías.

Hjá þeim er engin afvötnun og ekki í boði að koma ef þörf er á henni. Meðferðin er hugsuð sem langtímameðferð.

„Þú þarft að koma nokkuð afeitraður. Þú getur kannski komið með slæma timburmenn og sofið þá af þér en ákjósanlegast er að fólk sé búið að fara á fíknigeðdeild eða á Vog í afeitrun,“ segir Elías.

Elías segir þau hafa verið að ná góðum árangri.

Vilja útskrifa 23 á þessu ári

„Við erum búin að útskrifa 20 manns á fyrri hluta þessa árs en útskrifuðum 22 í heildina í fyrra,“ segir Elías og að þau vonist til þess að geta útskrifað um 32 á þessu ári. Það væri fjölgun um helming og mjög jákvæð þróun.

„Við árangursmælum starfið og það eru um 80 prósent sem ná að vera edrú í eitt ár og 50 prósent í fjögur ár og eru að bæta menntunarstig sitt og lífið allt að batna. Það er erfitt að mæla edrúmennsku. Einstaklingur getur verið edrú en með allt niður um sig en svo er annar sem getur verið að drekka og hefur átt fjögur góð ár. En aukið menntunarstig er alvöru mælikvarði.“

Hvað varðar vímuefnin sem fólk er að neyta segir hann ópíóíða mjög áberandi núna en eins komi kannabis, áfengi, hass, krakk í hæðum og lægðum.

„Það er meira af fíkniefnum í umferð á Íslandi en áður. Lögreglan finnur 100 kílóa kókaínsendingu. Það er mikið sem þeir ná en það er samt aldrei neinn skortur á markaði. Það er ekkert panikk og það segir eiginlega allt sem segja þarf.“

Krýsuvíkursamtökin voru stofnuð árið 1986 og hafa veitt langtímameðferð fyrir fólk með vímuefnavanda samfleytt frá árinu 1989. Síðustu ár hafa samtökin verið í nánu samstarfi við meðferðastöðina High Watch Recovery Center í Kent í Connecticut í Bandaríkjunum. Starfsfólki Krýsuvíkursamtakanna hefur þannig boðist að fara til þeirra og sækja ýmis námskeið í áfallamiðaðri meðferð.

„Þetta er ein elsta meðferðarstofnun í heimi. Meðferðin byggir á tólf spora grunni sem við vinnum eftir en síðustu tíu ár eða svo hafa þau verið að bæta við reyndri áfallafræði. Þau hafa vaxið vel og farið úr 40 rúmum í 80 og eru með 14 afeitrunarrúm. Þau eru stöðugt með þjálfunarprógramm í gangi fyrir starfsfólkið og starfsfólkið okkar fær núna að fara inn í þessar þjálfun,“ segir Elías.

Starfsfólkið fari út í viku í senn í þjálfun í áfallamiðaðri nálgun meðferðar.

„Við þurfum bara að fljúga fólkinu út og það vill svo vel til að Play hefur stutt okkur rækilega í því verkefni. Þau fljúga til flugvallar í New York sem er um tveimur tímum frá borginni en bara klukkustund frá High Watch. Þannig þetta er allt mjög heppilegt.“

Elías segir þau himinlifandi með stuðning frá heilbrigðisráðuneytinu. Willum hafi sýnt verkefnum þeirra mikinn áhuga og þau séu þakklát fyrir það. Þeim skorti þó alltaf meira fjármagn. Elías bendir á að meðferðardagurinn hafi í fyrra kostað ríkið um 18.600 í fyrra og nótt í gistiskýlinu um 56 þúsund.

„Við erum háð framlögum einstaklinga og fyrirtækja. Við söfnuðum fyrir þessum framkvæmdum. Þau eru að hjálpa okkur með reksturinn. Við þurfum alltaf að fjármagna um 10 til 15 prósent af honum sjálf. Það er það skrítna í þessum bransa. Ég tek oft dæmi um það þegar við byrjuðum og við vorum illa stödd fjárhagslega. Þá fór þvottavélin og ég hringdi í vini mína sem reka fyrirtæki og gátu gefið okkur þvottavél. Það var ekkert mál, en það myndi aldrei gerast á meðferðardeild á Landspítalanum.“

Elías segist þó merkja breytingar í viðhorfum til bransans. Hann hafi verið sveltur lengi en það sem hafi mestu skipt undanfarið sé opið samtal meðferðaraðila.

„Við, SÁÁ og Samhjálp erum með sameiginlega sýn og erum tilbúin að vinna meira saman. Það hefur ekki verið áður. Það er gott fyrir alla. Það eru allir með sitt stef og nálgun en við vinnum öll að því sama. Saman erum við miklu sterkari.“