Ríkis­stofnun rass­skellt

Ríkisstofnun selur sál sína.

Fyrirtækið; Meta Carbon Removal Coalation, í gegnum dótturdótturdótturfyrirtæki, hefur stofnað fyrirtæki hér á landi til að gera tilraunir í Hvalfirði. Nafnið Meta ætti að vera kunnuglegt, en einn eiganda MCRC er; frú Mark Zuckerberg (Facebook ofl). Allt er þetta kynnt á þeim forsendum að hér sé verið að vinna að tilraun sem gæti komið mannkyni mög vel. Í örstuttu máli snýst fyrsta tilraunin um það að losa 30.000 kg af vítissóda (NaOH, natríumhýdroxíð) í sjóinn. Mæla síðan út hvort það gerir sjóinn móttækilegri, auki, getu hans til að binda koltvísýring(CO2) úr andrúmsloftinu, og þá til lengri tíma. Tæknin er kennd við OAE, Ocean Alkalinity Enhancement, sem enn er á tilraunastigi.

Ef tilraunin tekst, hvað þá? Hvað ef sjórinn fer að binda meira CO2 eftir vítisódann? Nákvæmlega, það er lykilatriðið. Þá er stóra planið, að hella vítissóda í milljóna tonna vís í sjóinn, á iðnaðarskala. Auðvitað verður það ekki bara „on the house“, nei farið verður að selja „þjónustuna“ til mengandi stórfyrirtækja. Afhverju er tilraunin gerð hér? Það liggur ekki fyrir, en mín skoðun; af því regluverkið hér er lélegt og það kostaði ekki nema 100 milljónir króna að fá Hafró til að blessa eitrunina! Það ættu allir að sjá í hendi sér, að vítissódi gerir vistkerfi sjávar ekkert gott. Þetta er hluti af „kolefnisjöfnunar-æðinu, sem margur keppist nú við að gera að gullnámu. Ríkisstofnunin okkar beit á agnið og seldi vísindalega heiður sinn fyrir smá pening, vitandi að það gagnrýnir ekki nokkur þá stofnun, amk, ekki þannig að tekið sé eftir. Einn starfsmaður frá Hafró hefur þegar hafið vinnu hjá umræddu fyrirtæki, ekkert gruggugt við það?

Hafró hefur ítrekað verið rassskellt af Alþjóða Hafrannsóknarráðinu. (ICES).

Nýlega hafa tveir yfirmenn Hafró mætt á Bylgjuna til að ræða um slæma stöðu nytjastofna sjávar hér við land. Umfjöllunin var einkum um humarinn, loðnu og þorsk. Þar sem um ríkisstarfsmenn er að ræða, þá gerir maður ríkari kröfur til þeirra en ella. Hlýnun sjávar, kenna þeir báðir um bága stöðu okkar helstu nytjastofna.

Staðreyndirnar eru allt aðrar en ríkisstarfsmenn okkar komu með á borðið.

Hafró hefur ítrekað verið rassskellt af Alþjóða Hafrannsóknarráðinu. (ICES).

Humarinn, hrun stofnsins má rekja til:

1. Ofveiði um margra ára skeið. Veiði var langt umfram sjálfbærni stofnsins.
2. Búsvæði humarsins voru eyðilögð, sem var til þess að nýliðun í stofninum var enn lélegri en ella.
3. Stofnstærðarmat byggðist ekki á vísindalegum grunni. ICES ítrekaði fyrir Hafró að taka upp UWTV stofnstærðarmat sem byggist á myndavélaeftirliti við mat á stofni og búsvæðum(under water television surveilance). Þá tækni tóku aðrar þjóðir upp árin 2003-2007, en hér dró Hafró lappirnar til 2016, skv. Skýrslum ICES.
4. Hlýnun sjávar stuðlaði að minni nýliðun, en stofninn byrjaði að hrynja löngu áður en hlýnun fór að eiga sér stað.

Um þessar fullyrðingar mínar má lesa í hjá ICES Working group, 2018, bendir Hafró á ítrekaðan óútskýrðan mismun á stofnstærðarmati - ICES. Skýrsla frá 2020 um rannsóknir á stofnstærðum í N-Atlantshafi.- ICES 2022 Report, ráðgjöf Hafró um 30% umfram ráðgjöf ICES. - ICES, ráðgjöf 2020, Humar á Íslandsmiðum (Nephrops om Icelandic Waters). – Journal of Marine Science(2017) Trawl -induced habitat destruction. – Fisheries Research(2015) Study.. Nephrops on the North Atlantic... Iceland‘s stock decline...- Oceana Report(2019), bendir á vöntun á upplýsingum, ráðgjöf sé í ósamræmi við stofnstæðarmat - Fleiri greinar og umfjallanir má finna um hrun humarstofnsins, sem fangaði athygli vísindasamfélagsins mun víða erlendis.

ICES: Loðnustofninn við Ísland er hruninn samkvæmt vísindalegri skilgreiningu.

Loðnustofninn á Íslandsmiðum hefur minnkað úr 4.000.000 tonna um árið 1980, í 200.000 tonn nú árið 2025. Í líffræði sem fjallar um skammlífar fiskitegundir, sem halda sig í torfum, er talað um að stofnstærð megi ekki fara niður fyrir svo nefnd „varúðarmörk“ (Blim). Við þau mörk er talið að stofninn eigi á mikilli hættu á að ná sér ekki á strik aftur í fyrra horf, þrátt fyrir veiðibann. Loðna er aðal fæða margra fiskitegunda, þorskurinn þar fremstur. Því er hætta á þegar stofninn verður svo lítill, að hann verði að miklum hluta hreinlega étinn upp, með tilheyrandi hörmungum fyrir vistkerfið. Stofninn hefur nú verið innan við þessi varúðarmörk nú í 5 ár, 2018 til 2023. Nýliðun í stofninum hefur verið í sögulegu lágmarki undanfarin ár. Þetta eru staðreyndir, ICES segir stofninn hruninn, en Hafró að hann sé „allt of lítill“.

Í skýrslum frá ICES árin 2021, 2022 og 2023, ítrekar ICES við Hafró, að loðnuveiði sé langt umfram það sem stofninn sé að gefa af sér. Veiðin sé ósjálfbær. ICES nefnir hvað sé að gerast með loðnustofninn í Barentsafi og hvað hafi gerst við Nýfundnaland. Stofninn við Ísland sé á sömu leið.

Í ráðgjöf ICES frá 2023, segir að loðnustofninn hafi verið ofveiddur í a.m.k 20 ár. Stofninn sé og hafið verið undir varúðarmörkum. Engin merki sé um að hann sé að ná sér upp. ICES telur nú að stofninn sé aðeins um 33% af þvi sem hann mætti minnst vera. Nýliðun sé í sögulegu samhengi mjög lítil. Sjá: ICES Capelin Advice 2023.

Hlýnun sjávar geti ráðið baggamuninn á því hvort loðnustofninn nái að byggja sig upp úr því sem komið er. Breytingar á magni dýrsvifs, rauðátu, ljósátu ofl, sökum hlýnunnar, sem er loðnulifrum nauðsyn, geri nýliðun enn tvísýnni. Rannsóknir hafi sýnt að öflugur loðnustofn sé mun harðari af sér gagnvart umhverfisbreytingum, en stofn sem ströggli. (Huse Et Al. 2012 Marine Biology Research)

Sjá: ICES AFWG Report 2022 – og Gjösæter Et.Al 2009, Progress in Oceangraphy.

Á sama tíma og loðnustofninn hrynur, er þorskstofninn sögulega stór, og því er afrán enn meira álag á veikburða loðnustofninn. Enda er svo að þorskurinn léttist ár frá ári og fiskurinn nær kynþroska seinna. Stofninn eldist þar sem sjálfrán stóreykst vegna loðnuskorts. Framtíð þorskstofnsins er fjarri því að vera björt í ljósi viðvarandi loðnubrests. Þetta kemur fram í skýrslum ICES. Afrán þorsks á loðnustofninn sé hlutfallslega allt of mikið fyrir veikburða stofn.

Ríkisstofnunin okkar, sem við í daglegu tali er kölluð Hafró, er því miður fjarri því að standa sig í hlutverki sínu, sem vörður um sjávarauðlindir þjóðarinnar. Stofnuninn lætur stjórnast af viðskiptalegum hagsmunum á kostnað vísindalegrar nálgunnar. Skortur á langtíma hugsun með tillitli til hagsmuna eigenda sjávarauðlindanna, er algjör. Hugarfarið „þetta reddast“ virðist allsráðandi. Næstu kynslóðir hér, eiga betra skilið af okkur en að skilja helstu nytjastofna sjávar eftir í rúst. Hrun loðnu hefur gífurleg áhrif á vistkerfi sjávar. Tími er kominn til að þessi mál séu skoðuð í kjölinn. Það eru fleiri stofnanir en fjármálafyrirtæki sem þurfa eftirlit.

Nú getur ekkert annað tekið við en loðnuveiðibann, ef bjarga á loðnustofninum, það er ráðgjöf ICES og langflestra vísindamanna utan Hafró. Framganga Hafró hefur vakið undrun vísindamanna víða. Kvótinn sem gefinn var út núna, um 8500 tonn, þótti sýna fyrringu Hafró, og er tilefni greinaskifa erlendis.

Kyrrstæðir fiskistofnar -Hafró „grípur í“ til að skammta „náttúrunni loðnu“.

Eftirfarandi er úr tækniskýrslu Hafró frá 2025. Svona bregður stofnunin sér í form „Guðs“ og reiknar út hvað þarf að skammta „náttúrunni“ áður en „við grípum í“ sagði forstjóri Hafró. Þessi tilvitnun er hreint með ólíkindum, kyrrstæðir fiskar.... engir hvalir, selur, fuglar.... Vistkerfi sjávar passar ekki inn í né fer eftir Excel skjali

“Gert er ráð fyrir að afræningjarnir (þorskur, ýsa og ufsi) séu kyrrstæðir á tímabili loðnugöngunnar og rúmfræðileg dreifing þeirra er fengin úr stofnmælingu botnfiska í mars frá 1985 fram að síðasta ári. Heildarfjöldi hvers afræningja er byggður á spá fyrir núverandi ár útfrá á mati fyrra árs.”

Höfundur er útgerðartæknir o.fl.