Krafa um ís­lensku­kunnáttu á spítalanum eigi að tryggja öryggi sjúk­linga

Ólafur G. Skúlason, framkvæmdastjóri hjúkrunar á Landspítalanum, segir starfsfólk nú geta, með betri íslenskukunnáttu og að annarri hæfni uppfylltri, fært sig í annað starf og þannig fengið launahækkun.

Starfslýsingar hafi þannig verið uppfærðar til að taka mið af færni í íslensku eins og annarri færni. Á spítalanum starfi til dæmis hjúkrunarfræðingar í starfslýsingum A til D4. Til að færast á milli starfslýsinga þurfi hjúkrunarfræðingar að vinna í ákveðið langan tíma og fara á ýmis námskeið. Alls taki það hjúkrunarfræðinga um níu ár að fara frá A yfir í D4.

„Það er þá starfslýsingin sem felur í sér launahækkun, ekki íslenskukunnáttan ein og sér. Þú tekur á þig aukna ábyrgð og ert með meiri reynslu, þá hækkarðu í launum. Þú hækkar ekki bara út af íslenskunni,“ segir Ólafur um breytinguna.

Hann segir áherslu á hjúkrunarfræðinga, sjúkraliða og sérnámslækna því þau séu í miklum samskiptum við sjúklinga.

„Þetta er fólkið sem er allan sólarhringinn í samskiptum við sjúklingana á deildunum. Þannig að þeir eru í mestu dagsdaglegu samskiptunum. Sérnámslæknarnir eru þó alltaf með sérfræðingunum, þannig að ef við erum með erlendan sérfræðing, þá ertu með sérnámslækni sem talar íslensku.“

Hann segir innleiðingu hefjast á þessum þremur starfsgreinum en stefnan taki mið af öllum spítalanum og öllum sem starfa á honum.

„Við byrjum bara á þessu.“

Erfitt að tala annað tungumál í streituvaldandi aðstæðum

Ólafur segir óvíst hversu hátt hlutfall starfsfólks tali ekki íslensku, það sé í raun erfitt að áætla það. Um 11 prósent hjúkrunarfræðinga sé með erlent ríkisfang en mörg þeirra tali íslensku. Þá sé eitthvað hlutfall með íslenskan ríkisborgararétt en sé enn að læra.

Hann segir hafa verið ákveðið að fara í þessa vinnu vegna aukins fjölda erlends starfsfólks á spítalanum.

„Það er ákveðið öryggisatriði að þau skilji það sem sjúklingarnir segja og sjúklingarnir skilji það sem að þau segja.“

Hann segir það oft þannig að þegar fólk leitar til þeirra á spítalanum þá er það í streituvaldandi aðstæðum og þó að það kunni ensku þá geti það illa talað hana í þeim aðstæðum. Þess vegna sé þetta mikið öryggisatriði fyrir sjúklinga.

„Maður hittir fólk sem er vel að sér í ensku en er svo allt í einu komið í streituvaldandi aðstæður vegna ættingja eða sín sjálfs og þá getur það ekki endilega lýst því sem er að gerast á ensku eins vel og það myndi gera á íslensku.“

Auk þess hafi skilyrði um íslenskukunnáttu nýlega verið tekin úr reglugerð um útgáfu starfsleyfa heilbrigðisstarfsfólks og ákveðið að hver stofnun myndi taka ábyrgð á að tryggja að starfsfólk hafi hæfni í íslensku.

Kennir íslensku á Landakoti

Tveir sérfræðingar á mannauðssviði bera ábyrgð á innleiðingu verkefnisins en auk þess hefur verið ráðinn íslenskukennari til starfa á Landakoti.

„Þar er hæsta hlutfallið af starfsfólki í umönnun og hjúkrun. Við erum náttúrulega bara að byrja og munum þróa þetta eftir því hvar þörfin er mest. En við vitum að mesta þörfin er á Landakoti núna.“

Fyrir er spítalinn með samning við Mími um íslenskukennslu og segir Ólafur að fólk fái fyrstu tvö starfsárin að sinna því námi á vinnutíma. Auk þess er núna búið er að gera samning við Háskólann á Bifröst um að framkvæma stöðupróf. Stöðuprófin verða prufukeyrð í janúar á hjúkrunarfræðingum sem eiga von á því að fara upp í starfslýsingu.

Ólafur ítrekar að stefnan hafi verið unnin í mikilli samvinnu við erlent starfsfólk spítalans. Það hafi kallað eftir því að kröfur væru skýrar miðað við starfslýsingar.

„Flest fólk sem flytur hingað til að vinna í heilbrigðiskerfinu vill læra íslensku og hefur metnað fyrir starfinu og faginu.“

Nýjar kröfur til nýs starfsfólks

Hann segir þessar kröfur ekki eiga við um starfsfólk sem kemur kannski í stuttan tíma. Til dæmis hjartaskurðlækni sem stoppi á landinu í tvær vikur. Til þeirra sé gerð krafa um að tala sæmilega ensku, eða B2 samkvæmt evrópska tungumálarammanum.

Hann segir að samkvæmt stefnunni verði gerðar kröfur til nýrra hjúkrunarfræðinga um að tala íslensku samkvæmt A1 í evrópska tungumálarammanum. Þá skilur fólk algeng orð og getur mótað einfaldar setningar um sjálft sig og fjölskyldu sína.