Vandfýsin og úti­lokandi sam­staða: Ólýðræðislegir til­burðir ís­lensku elítunnar gegn réttinda­bar­áttu verkaðlýðsins

Í dag rakst ég á eina fjarstæðukenndustu röksemdafærslu sem ég hef heyrt í langan tíma, og hún verðskuldar skilmerkilegt svar.

Það er sláandi að sjá meintan eldheitan talsmann verkalýðsins og stéttarfélaga á Íslandi leggjast af krafti gegn útvíkkun borgaralegra réttinda fyrir fólkið sem knýr hagkerfið okkar áfram. Þversögnin í því að berjast fyrir hag verkafólks en neita því um lýðræðislegt sjálfræði er hrópandi.

Virkt lýðræði er valdastéttinni oft óþægilegt, enda raskar það eðli málsins samkvæmt þeim rótgrónu valdastrúktúrum sem hún hefur eytt áratugum í að byggja upp. Íslensk stjórnmál eru nú í herkví valdsöfnunar bæði til hægri og vinstri og við þurfum sárlega á kerfislægum umbótum að halda. Þar á meðal lægri þröskulda að kosningarétti, svo raunveruleg fjölbreytni radda taki þátt í samfélagsumræðunni.

Líflegt stjórnmálasamfélag ætti að einkennast af getunni til að ímynda sér aðra framtíð, frekar en stöðnun í viðjum gamalla venja og vörslu sögulegra forréttinda. Fyrir þjóð sem er jafn stolt af listsköpun sinni og raun ber vitni, mættum við sannarlega örva hið pólitíska ímyndunarafl.

Mörg virðast hreinlega skelfingu lostin yfir minnstu hugsanlegu breytingum og mögulegri rýrnun á einokuðu valdi sínu. Við verðum þó að horfast í augu við að dræm kjörsókn meðal innflytjenda er ekki merki um áhugaleysi þeirra, heldur afleiðing kerfis þar sem þeir enginn fulltrúi talar þeirra máli — hvorki í óforskammaðri íhaldssemi hægri vængsins né í ótrúverðugri nýfrjálshyggju-„framfarasókn“ vinstri vængsins. Hér er um að ræða skilyrta útilokun sem báðar fylkingar hafa hagnast á allt of lengi.

Ósvikin sjónarmið innflytjenda eru mikilvægari en nokkru sinni fyrr, en það tækifæri er sjaldan boðið fúslega. Þá sjaldan sem okkur er boðið að borðinu er það oft á skilmálum annarra; skoðanir okkar eru valdar og þynntar út í stuðkant milli elítunnar og hins ósátta innflutta verkamanns, einkar óþægilegt leikrit ryksláttar og sjónhverfinga fyrir báða hópa. Við eigum betra skilið en að vera notuð sem peð í pólitískri skák sem við megum ekki taka þátt í á eigin forsendum.

Báðar fylkingar virðast aðhyllast stjórnunarstíl sem Getúlio Vargas lýsti svo eftirminnilega: „Fyrir vini mína: allt. Fyrir óvini mína: lögin!“

Þegar allt kemur til alls getur eini sanni málsvari hinna jaðarsettu og valdlausu aðeins komið frá þeim sjálfum

Höfundur er er stjórnmálafræðingur og meðlimur ýmissa baráttusamtaka, svo sem Common [Under] Ground og Félags fólks me fjölskyldutengsl utan Schengen.

--

Selective and Curated Solidarity:

How Iceland’s Elite Turn Labor Advocacy into Anti-Democratic Sentiment

Today, I just encountered one of the most preposterous arguments I have heard in a long while and it deserves a proper response.

It is striking to see a supposedly ardent defender of the working class and trade unions in Iceland so vehemently oppose the expansion of civil rights for the people who actually power our economy.

There is a fundamental contradiction in championing the worker while simultaneously denying them their democratic agency.

True democracy is often uncomfortable for ruling elites because it naturally destabilizes the entrenched hierarchies they have spent decades building.

Icelandic politics is currently stifled by monopolies of power on both the right and the left, and we desperately need systemic reform, including lowering the electoral threshold, to allow a true plurality of voices to take part in the debate. A vibrant political community should be defined by its ability to imagine a different future, rather than remaining calcified in old norms and the protection of historical privileges. For a country that prides itself so much on its art, we could certainly afford a little more political imagination.

It seems many are terrified by the slight prospect of change and the loss of their monopoly over power.

However, we must recognize that low voter turnout among immigrants is not a sign of apathy, but the consequences of a system where they see no one truly representing their interests, neither in the unabashed conservatism of the right nor the unauthentic neoliberal "progressivism" of the left. This is an imposed condition of alienation that both sides of the aisle have benefited from for far too long.

Immigrant voices are vital, but space is never simply given to us. When it is, it is often because our opinions have been sanitized to suit others. We have been turned into a buffer between the elite and the disgruntled immigrant worker, serving their interests instead of our own.

Authentic immigrant voices are more necessary than ever, but space is rarely granted freely. If we are finally invited to the table, it is often on someone else's terms; our opinions are filtered until we become a mere buffer between the elite and the disgruntled immigrant worker, an unpleasant smoke and mirrors act for both sides. We deserve better than to be used as tools in a political game that we are not permitted to play on our own terms.

Both sides currently seem to follow the same governing rationale famously described by Getúlio Vargas: "To my friends, everything; to my enemies, the law!".

Ultimately, the most authentic representation for the dispossessed and marginalized can only come from those people themselves.

--

The author is a political scientist and a member of various autochthonous collectives such as Common [Under] Ground and Félag fólks me fjölskyldutengsl utan schengen.