Lygin um kyn­bundið ofbeldi og jafnréttisbrot gegn karl­mönnum

Við heyrum reglulega ranglega fullyrt að ofbeldi sé kynbundið. Fremst í flokki fara kvennahreyfingar en stjórnvöld og lögregla taka þátt í þessum áróðri. Meira að segja dómsmálaráðherra er að endurtaka þessi ósannindi og hefur svo að leiðarljósi við mótun stefnu og laga. Það virðist gilda hér, að endurtaka lygina nógu oft svo hún hljómi eins og sannleikur.

Rangar staðalímyndir

Rangar staðalímyndir af kynjunum eru skaðlegar. Með því að draga upp þá mynd að konur séu helst þolendur og karlmenn helst gerendur eru karlkyns þolendur jaðarsettir. Þeir leita sér því síður aðstoðar ef þeir telja sig vera eina á báti. Síðan lenda þeir iðulega í því að vera ekki trúað, fá jafnvel ekki að leggja fram kæru hjá lögreglu og málum þeirra vísað frá þó brotin séu sönnuð. Þetta veldur því að karlmenn finna fyrir gríðarlegri höfnun og bera harm sinn oftar en ekki í hljóði.

Karlahatur í samfélaginu

Ein mesta meinsemd í íslensku samfélagi er hvernig orðræða hefur verið niðrandi í garð karlmanna. Það glymur yfir karlmönnum að þeir séu „líklegir nauðgarar“, hluti af nauðganamenningu sem eitthvert feðraveldi hefur alið upp í þeim, og þeir séu orsök þess að konur séu kúgaðar.

Hrópað er upp: „Fuck feðraveldið“, „hvítir miðaldra karlar“, „kúgarar“ og lygin um að ofbeldi sé bundið við annað kynið er endurtekin eins og skammarræða.

Þetta hefur skelfilegar afleiðingar fyrir sjálfsmynd ungra drengja og karlmanna. Og þetta ber merki um hatur og reiði í garð karla.

Sem betur fer er samfélagið að fá nóg af svona níðtali, en aldrei myndi svona sóðaskapur líðast gegn konum í opinberri orðræðu.

Karlmönnum víða mismunað í samfélaginu

Það eru ekki bara dregnar upp rangar staðalímyndir af ofbeldi og talað niðrandi til karlmanna í íslensku samfélagi. Karlmenn sæta líka víða mismunun.

Karlkyns þolendur ofbeldis njóta ekki sömu úrræða og konur. Fjármagni er ekki veitt í stuðning til handa þeim, á þeirra forsendum, á meðan hundruð milljóna fara í að styðja við kvenkyns þolendur. Karlahreyfingar eru fjársveltar og geta ekki gætt hagsmuna karlmanna. Nánast engin réttindagæsla fyrir þeirra hönd er til staðar.

Karlkyns þolandi sem reynir að leita upplýsinga og opnar 112.is, neyðarþjónustu lögreglunnar, sér blasa við áróður þar sem nær allar myndir af þolendum eru kvenkyns. Þar er röng og skaðleg staðalímynd dregin upp um að karlmenn þoli ekki ofbeldi. Lögreglan stendur fyrir þessum áróðri.

Stærsta réttlætismál hvers einstaklings eru börnin hans. Konur eru yfir 90% lögheimilisforeldra og réttarkerfið hyglar konum í forsjármálum. Engin viðbrögð eru við því þegar karlmenn eru sviptir börnum sínum með brottnámi barna eða tálmunum. Svona mætti lengi halda áfram en ég vísa í fyrri skrif mín varðandi misréttið.

Réttarkerfið mismunar karlmönnum, sjá skrif mín varðandi þetta:

https://karlaathvarf.is/logbrot-islenskrar-stjornsyslu-og-domstola/

Stjórnsýsla mismunar karlmönnum, sjá fyrri skrif mín varðandi það:

https://www.visir.is/g/20252811969d/jafn-rettis-brot-is-lenskra-stjorn-valda

Samfélagið er því miður gegnsýrt af lyginni.

Staðreyndin er samt sú að ofbeldi er almennt ekki kynbundið. Alveg sama hversu oft áróðurshópurinn endurtekur lygina, þá er hún enn sem áður lygi. Hundruð alþjóðlegra rannsókna staðfesta þetta. Hér fyrir neðan er vísað til samansafns faglegra rannsókna sem staðfesta að kynin verða álíka oft fyrir ofbeldi.

Tilvísanir í rannsóknir:

1. Samsafn 15 nýlegra rannsókna leiddi í ljós að karlmenn og konur eru jafn líkleg til að þola líkamlegt ofbeldi á heimili. Meðfylgjandi er tengill á þýdda fréttatilkynningu.

2. PASK (Partner Abuse State of Knowledge) er stærsta samantekt á rannsóknum á makaofbeldi sem gerð hefur verið í heiminum. Hún tók saman yfir 1.700 ritrýndar rannsóknir og sýndi fram á að tölfræðilega er ofbeldi oft jafnt milli kynja þegar horft er til heildarmyndarinnar.

3. Dunedin-rannsóknin. Þetta er ein lengsta og ítarlegasta rannsókn á mönnum sem gerð hefur verið. Hún fylgdi yfir 1000 börnum frá fæðingu árið 1972 fram á fullorðinsár. Í hópnum var jafnvægi á milli kynja þegar kom að því að beita líkamlegu ofbeldi í samböndum. Konur voru jafn líklegar og karlar til að slá, hrinda eða kasta hlutum, sem dæmi.

Konur beita oftar líkamlegu ofbeldi í Danmörku

Hér að framan hafa verið upptalin einhver bestu gögn sem liggja fyrir um ofbeldi. Fleiri rannsóknir sýna sömu mynd. Faglegar rannsóknir frá Norðurlöndunum sýna sömu niðurstöður, t.d. birtist árið 2018 frétt af rannsókn í Danmörku en þar voru konur ívíð oftar gerendur í líkamlegu heimilisofbeldi. Tengill á fréttina.

Ofbeldi ekki bundið við kyn …

Það eru ákveðnar tegundir ofbeldis þar sem munar á því hvort karlar eða konur séu frekar þolendur. Til að mynda þola karlar miklu oftar tálmanaofbeldi og opinbert níð, sem dæmi, en slíkt ofbeldi er þó ekki bundið við annað kynið, enda þola konur líka þessar tegundir ofbeldis, þó það sé í minna mæli. Þannig er alrangt að reyna að einskorða umræðuna við ofbeldi gagnvart öðru kyni. Í reynd er það skeytingarleysi gagnvart karlmönnum að lofa sér að halda uppi rangri orðræðu um að ofbeldi sé kynbundið og fjalla svo eingöngu um ofbeldi gagnvart öðru kyninu, konum.

Rétt er að taka fram að gögn lögreglu eru ekki gagnleg þegar skal meta heildarumfang ofbeldis. Þau mæla eingöngu hverjir leita sér hjálpar. Gögn lögreglu eru öllu heldur áfellisdómur yfir starfi lögregluembættisins, vegna þess hversu fáir karlmenn treysta sér til að leita aðstoðar þeirra.

Stjórnvöld beina allri umræðu að ofbeldi gegn konum – líka þegar á að ræða mál barna

Tvær ráðstefnur hafa verið haldnar um ofbeldi gegn börnum síðustu ár, hið minnsta (Landsamráðsfundur 2022 og ráðstefna 5. júní 2025). Íslenskar og erlendar rannsóknir staðfesta að konur beita börn sín oftar ofbeldi en feður. En á þessum innlendu ráðstefnum snerist umræðan frá börnum og yfir í ofbeldi gegn konum, en ekki körlum. Þátttakendur voru dómsmálaráðherra, lögreglan og kvennahreyfingar. Ekki verður séð hvernig fólk með slíkan áróður og rangfærslur geti unnið af fagmennsku gegn ofbeldi.

Hér er dönsk frétt frá árinu 2017, varðandi að mæður beiti oftar ofbeldi. Þetta enn og aftur hrekur lygarnar um að feður séu helstu gerendur sbr. orðræðu íslenskra stjórnvalda. 

Bætum úr og vinnum gegn ofbeldi – óháð kyni

Þess er óskað að stjórnvöld og fagaðilar vinni með staðreyndir, ekki rangfærslur sbr. lygina um kynbundið ofbeldi. Stjórnvöld eiga ekki að draga upp skaðlegar staðalímyndir.

Að stjórnvöld og lögregla hætti að mismuna kynjunum, í orði og verki.

Við hvetjum fjölmiðlanefnd til að hafa eftirlit með því að fjölmiðlar séu ekki að brjóta lög og draga upp rangar staðalímyndir, líkt og verið hefur.

Rangar staðalímyndir eru lífshættulegar.

Rangt viðmót frá lögreglu, þar sem karlmönnum er mismunað, er lífshættulegt.

Hættum að tala um ofbeldi út frá kyni og berjumst gegn ofbeldi óháð kyni.

Höfundur er sjálfboðaliði innan Samtaka um Karlaathvarf.