Vopnin ekki til að drepa, heldur verja

Oksana Shabatura hefur búið og starfað á Íslandi í rúm tuttugu ár, en Svitlana Pukhova kom hingað sem flóttamaður nokkrum mánuðum eftir að stríðið hófst árið 2022 og var fljótlega byrjuð að vinna og læra íslensku. Á morgun verða fjögur ár liðin síðan allsherjarinnrás Rússa hófst en þær segja erfitt að hugsa til þess að enn sjái ekki sér fyrir endann á stríðinu.

Trúðu og vonuðu að Rússar færu heim, en svo varð ekki

„Við héldum að þetta myndi vera stutt og að Úkraína myndi vinna stríðið og Rússar myndu fara heim til sín en núna eru fjögur ár búin að líða og þetta gerist ekki. Og það er ekki bjartsýni, því miður, og okkur þykir þetta bara mjög erfitt,“ segir Oksana og Svitlana tekur undir. „Það eru nokkrir í fjölskyldunni minni í stríðinu, þetta er mjög erfitt. Mjög þungt,“ segir Svitlana.

Þær starfa báðar meðal annars við íslenskukennslu þar sem aðrir landar þeirra á Íslandi eru meðal nemenda. Svitlana bjó fyrst á Bifröst um tíma eftir að hún kom til Íslands en býr nú í Borgarnesi og keyrir nokkrum sinnum í viku til Reykjavíkur til að kenna íslensku. Oksana kom hingað fyrst til að fara í háskólann þar sem hún lærði ensku- og íslenskukennslu og hefur síðan gegnt fjölbreyttum störfum, nú sem svokallaður brúarsmiður hjá Miðju máls og læsis á skóla- og frístundasviði Reykjavíkurborgar.

Fengu skjól og tækifæri á Íslandi

Þær segjast báðar hafa fengið góðar móttökur á Íslandi, en það sé ekki sjálfgefið að allir skilji eða átti sig á þeim veruleika sem Úkraínumenn búi við í stríðinu. „Íslendingar standa mjög saman og aðstoða alltaf og hugsa um okkur og líka þegar stundum er erfitt að skilja. Stundum er það ekki hægt,“ segir Svitlana, og röddin brestur. Þakklæti er Oksönu einnig ofarlega í huga en hún segist dást að Íslendingum og því hvernig svo lítil þjóð geti tekið höndum saman til að hjálpa stórri þjóð á borð við Úkraínu.

„Fólk sem kom hér þau fengu skjól, þau fengu vinnu, börnin fá tækifæri til að fara í skóla, læra í skólanum. Margir kennarar sem komu fengu staðfestingu til að vinna sem kennarar og leikskólakennarar og fengu vinnu við hæfi. Og fólk sem er duglegt og reynir að gera vel, þau fá tækifæri til að gera vel. Og ég vil bara þakka fyrir,“ segir Oksana.

Vopnastuðningur til að verja, ekki drepa

Stuðningur Íslands við Úkraínu hefur meðal annars verið í formi mannúðaraðstoðar og á sviði innviða, en stuðningur til vopnakaupa hefur reynst hvað umdeildastur. „Ef þetta myndi vera hjálp til að kaupa vopn og ráðast á önnur lönd, þá væri ég ósammála heldur. En þetta er peningur til að kaupa vopn til að verja landið sitt, húsin sín, börnin sín. Þetta finnst mér bara fallega gert og við viljum bara þakka fyrir það,“ segir Oksana.

Þær eiga báðar fjölskyldu og vini sem enn eru í Úkraínu og finnst þyngra en tárum taki að þau búi enn við stríð. Oksana hefur reglulega heimsótt fólkið sitt heima í Úkraínu eftir að hún flutti til Íslands, en það er ekki eins hægt um vik nú eftir að stríðið braust út. Hún segist oft fá spurningar um það hvers vegna margir Úkraínumenn sem hingað koma séu ekki með stöðuga búsetu hér, heldur oft að koma og fara. Fyrir því eru eðlilegar ástæður að sögn Oksönu.

„Partur af fjölskyldunni er ennþá úti í Úkraínu. Gamlir foreldrar, menn sem eru úti í stríði, og konur komu fyrst hingað með börnin sín og hugsuðu að þetta myndi vera tímabundið. En þetta tímabundna er ekki búið og þau þurfa líka að hugsa um gamla foreldra, endurnýja vegabréf og pappíra, og fólk bara fer. Þannig er staðan núna.“