Heyra heil­brigðis­yfir­völd?

Hópur barna á Íslandi glímir við heyrnartap sem ekki er greint fyrr en of seint á skólagöngu þeirra. Það getur haft víðtæk áhrif á námsárangur og félagsfærni til framtíðar. Þegar barn og aðstandendur vita ekki að heyrnarskerðing er til staðar, getur hún verið rótin að erfiðleikum í námi, hegðunarvandamálum og skólaforðun.

Heilbrigðisyfirvöld geta brugðist við þessari stöðu með einföldum hætti: að byrja aftur heyrnarskimun í grunnskólum. Tækninni hefur fleygt fram þannig að þessi lausn er ódýr, fljótleg og einföld.

Börn geta tapað heyrn af algengum orsökum sem margar hverjar eru fyrirbyggjanlegar, sé gripið nógu snemma inn í. Miðeyrnabólga með vökva, langvinnir bólgusjúkdómar í miðeyra og stífluð eyru vegna mergs geta valdið varanlegri heyrnarskerðingu, ef ekkert er að gert.

Samkvæmt tölum frá Alþjóðaheilbrigðismálastofnuninni WHO væri hægt að koma í veg fyrir um 60% af heyrnartapi barna með einföldum forvarnaraðgerðum. Stofnunin hvetur til þess að komið verði á reglulegri skimun á heyrn barna í grunnskólum. Þetta er raunar gert í flestum nágrannalöndum okkar.

Á Íslandi hefur heyrn nýbura verið skimuð um árabil, og fram til ársins 2011 var einnig gerð heyrnarskimun í grunnskólum við upphaf skólagöngu. Þá var henni fyrirvaralaust hætt, og samkvæmt upplýsingum frá Heyrnar- og talmeinastöð Íslands hefur fjöldi barna sem er greindur með heyrnarskerðingu fækkað mikið á þessum 15 árum. Þetta þýðir bara eitt, að börn eru að greinast alltof seint og oft eftir að hafa lent í töluverðum vandræðum vegna vandamála sem eiga rót í ógreindri heyrnaskerðingu.

Skilaboð Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar á alþjóðlegum Degi heyrnar þann 3. mars eru skýr: „Í lífi, leik og námi: heyrnarvernd fyrir öll börn!“ Við skorum á heilbrigðisyfirvöld á Íslandi að koma aftur á reglulegri heyrnaskimun allra barna sem hluti af heilsuvernd í grunnskólum.

Það er réttur barna að njóta skilvirkrar heilbrigðisþjónustu og heilsuverndar. Heyrnarskimun í skólum fyrir alla er ekki bara réttlætismál, heldur forvarnarverkefni sem auðvelt er að setja upp og kostar samfélagið margfalt minna en vangreining á heyrnarskerðingu barna.

Tökum aftur upp heyrnarskimun í skólum. Ég vona að heilbrigðisyfirvöld séu að hlusta.

Höfundur er framkvæmdastjóri Barnaheilla – Save the Children á Íslandi.