„Skelfileg væmni og tilfinningaklám“ eða „eitt það allra áhrifaríkasta“

Magnús Jochum Pálsson skrifar 4. mars 2026 15:21

Eftir að Jón Óskar fjallaði um fegurð Söngs villiandarinnar flykktist fólk á þráðinn til að taka undir eða lýsa því yfir hvað lagið væri hörmulegt.

Myndlistarmaðurinn Jón Óskar vakti athygli á „Söng villiandarinnar“ á Fésbókinni í gær og sagðist alltaf jafn hissa á því hvað lagið sé fallegt. Ekki deildu allir vinir Jóns ást hans á laginu og skiptist fólk í fylkingar á þræðinum. Þar er lagið ýmist sagt „eitt fallegasta dægurlag íslenskrar tónlistarsögu“ eða það „hræðilegasta í samanlagðri íslenskri tónlist“.

„Enn og aftur heyri ég „Söng villiandarinnar“ nú í Straumum á Rúv, og alltaf verð ég jafn hissa á hvað þetta er fallegt,“ skrifaði Jón Óskar Hafsteinsson í færslunni og rak svo sögu þess.

Lagið hét upprunalega „Vildandens sång“ á sænsku en grunnskólakennarinn Johan Bernhard Gauffin gaf textann út í ljóðaformi í dagblaðinu Barnavännen árið 1886 og ku sænska tónskáldið Elna Nilsson-Rydman hafa samið lag við textann. Áratugum seinna útsetti hljómsveitarstjórinn Leonard Landgren lagið og söng Thory Bernhards það í vinsælli útgáfu árið 1952. Lagið kom út á dönsku sama ár og var mikill slagari.

Nótnaheftið sem Jakob Hafstein gaf út með nótum Carls Billich og myndum Halldórs Péturssonar.

Tónskáldið Jakob Hafstein þýddi og staðfærði textann í útgáfu sinni af laginu sem kom út á 78-snúninga hljómplötu haustið 1954. Tveimur árum síðar gaf Jakob út nótnahefti með laginu með teikningum eftir Halldór Pétursson. Lagið hefur lifað með þjóðinni síðan, varð innblástur að útvarpsþætti á Rás 2 og heiti á smásagnasafni Einars Kárasonar sem kom út 1987.

Svo hvarf hún mér sýn ljúfust hamingjan mín/Við íslensku vötnin er fegurð og friður/og fagnandi ríkir þar vornæturkliður/Ef gefið þið grið, öllum fuglunum frið/Ef gefið þið grið, öllum fuglunum frið.

Brot úr texta Jóhanns má sjá að ofan og svo er hægt að hlusta á lagið hér fyrir neðan:

„Þessi hörmung þurfti sífellt að streyma úr útvarpstækinu“

Ekki eru þó allir sammála Jóni Óskari um ágæti lagsins. Þó nokkrum Fésbókarvinum hans fannst greinilega nauðsynlegt að veita lofinu mótvægi og tjáðu skoðun sína við færsluna.

„Þetta er hræðilegt lag, eitt það hræðilegasta í samanlagðri íslenskri tónlist,“ sagði Illugi Jökulsson, rithöfundur og dagskrárgerðarmaður, í ummælum á þræðinum.

Illugi er ekki aðdáandi Söngs Villiandarinnar.Vísir/Vilhelm

„Nei og það er ekki til músík í ykkur systkinum. Ágæt sem þið eruð,“ svaraði Jón Óskar og vísaði þar til Illuga, Elísabetar og Hrafns Jökuls- og Jóhönnubarna.

„Ég minnist þess enn þegar ónefndur Jökulsson svaraði í þætti sem mig minnir að hafi heitið Hvert er lagið eða eitthvað svoleiðis: Þetta er helvítis villiöndin!,“ bætti Haukur Már Haraldsson við.

Fleiri lögðu orð í belg. „Svakalegt alveg,“ skrifaði menningarpáfinn Egill Helgason, „Hryllingur,“ skrifaði samskiptastjórinn Axel Jón Ellenarson meðan Magnús R. Einarson, tónlistar- og dagskrárgerðarmaður, var töluvert meira afgerandi: „Skelfileg væmni og tilfinningaklám.“

Ekki tók Jón Óskar því vel og svaraði: „Ohh! Hættu þessu bulli...“

Jón Viðar segir hörmung Villiandarinnar sífellt hafa streymt úr útvarpstækinu í barnæsku.

Gagnrýnandinn Jón Viðar Jónsson skoraðist ekki undan áskorun Jóns Óskars og tjáði jafnframt sterka skoðun sína á laginu:

„Hræðilegt lag. Svei mér ef ég fékk ekki martraðir eftir að hafa hlustað á það, því hjá því varð ekki komist á sjöunda áratugnum; þessi hörmung þurfti sífellt að streyma úr útvarpstækinu, eina fjölmiðli þeirrar aldar. En kannski var ég bara svona óskaplega sensitívt barn. Í öllu falli, þetta er ekki lag sem ég spila til að koma mér í gott skap.“

Langt á undan sínum samtíma og hrærði börn til tára

Verjendur Villiandarinnar voru þó ekki mikið færri en gagnrýnendurnir. Lýstu margir yfir aðdáun sinni á laginu og áhrifamætti þess.

„Þetta er eitt fallegasta dægurlag íslenskrar tónlistarsögu,“ skrifaði fjölmiðlamaðurinn Jóhann Hlíðar á þræðinum.

Guðmundur Andri og Stefán Jón eiga ýmislegt sameiginlegt.Vísir/Vilhelm

„Alveg frábært hjá frænda og löngu klassískt. Lék það síðast í Hljóðrás ævi minnar fyrir tveimur árum og netheimar táruðust,“ bætti Stefán Jón Hafstein, útvarpsmaður og fyrrverandi borgarfulltrúi, við.

„Langt á undan sínum tíma í að vekja athygli á réttindum dýra og þeirri ómenningu að skjóta dýr sér til skemmtunar,“ sagði Guðmundur Andri.

Þá rifjuðu myndlistarkonan Harpa Björnsdóttir, leikkonan Guðrún Gísladóttir og rithöfundurinn Sonja B. Þórðardóttir upp áhrif lagsins á þær sem börn.

Gunna Gísla fílar greinilega Söng villiandarinnar.

„Fyrsta lagið sem ég man eftir að hrærði mig til tára. Ég var bara barn að aldri og var ein heima að hlusta á Óskalög sjúklinga og þá hljómaði þessi fallegi en harmræni söngur, og barnið grét,“ skrifaði Harpa.

„Eitt það allra áhrifaríkasta gegn um barnæskuna og lengur,“ skrifaði Gunna Gísla sem er greinilega algjörlega á öndverðum meiði og eiginmaður hennar, Illugi Jökulsson.

„Ég grét yfir þessu lagi þegar ég var lítil, aðallega textanum náttúrlega. Þetta var áhrifaríkt lag, Sonja B. Þórðar:

Tónlist Svíþjóð Samfélagsmiðlar