Kerfið er brotið. Kerfið á að vera brotið

Ég hef komist að þessari niðurstöðu eftir margt, en aðallega þrennt. Sem ég mun fara yfir hér til að útskýra hvers vegna kerfið er brotið, verður brotið og það á ekkert að gera í því. Við munum fá fleiri og fleiri sögur af barnavernd sem brást, ofbeldi sem allir vissu af en engin stoppaði, gamalt fólk sem missir heilsu af allt of langri dvöl á spítala, krabbameinsveikum sem bíða og bíða mánuðum saman, einhverfum sem er mismunað með blessun ráðherra, týndu börnin með ADHD og fíknivanda sem áttu helst aldrei að finnast (allavega ekki á lífi) og svo margt fleira.

1. Forstjórinn

Ég skrifaði forstjóra ríkisstofnunar vegna nokkura hluta sem myndu teljast alvarlegir í siðmenntuðu landi. Við skulum kalla forstjórann R héðan frá. Ég kvartaði yfir nokkrum hlutum í bréfi til hans er varðaði stofnunina. R eins og flestir í hans starfsstétt svaraði aldrei og ekkert nema kvittanir fyrir móttöku bréfs til að sýna að hann hefði fengið bréfið. Flest af því sem ég benti honum á að væri að á stofnunin hægt að laga ókeypis. Það er til dæmis alveg til kerfi til að senda texta skilaboð til skjólstæðinga sem hafa gert það skýrt að þeir geti bókstaflega ekki svarað símtali munnlega og hægt að leyfa þeim að svara með texta.

Það sem sannaði fyrir mér að hann hefði lesið bréfið og sýndi sitt rétta andlit var það að ég benti honum á að stofnun hans hefði ekki ákveðna stöðu innan sína banda. Stöðu sem talin er vera sjálfsögð í svipuðum siðmenntuðum stofnunum í hinum vestræna heimi, og víðar. Ég gæti hafa smá hæðst að R fyrir að vera svo frumstæður, enda full ástæða til þess. Svo R stofnaði þá stöðu eftir bréf mitt og hefur væntanlega kostað smá pening. Ekki að R væri annt um skjólstæðinga sem til hans leita, ekki að hann hefði metnað til að gera betur í starfi og bæta stofnunina. Nei, R bara vildi ekki vera minni maður en stóru stofnanirnar út í heimi!

Þeir sem þekkja til myndu hlæja af því hvernig hann fór að því að stofna til þessarar stöðu segir svo margt um hversu lítið hann þekkir raunverulega til hvernig svona stöður virka erlendis. Þetta var svo barnalegt. Hann hefði getað svarað. En nei, R varð að sýna að hans stofnun væri líka með svona stöðu. Hann vildi frekar eyða peningi til að sýnast og gera ekkert frekar en að laga það sem kostaði ekkert að laga.

Ég játa það alveg að ég hlæ þessa dagana þegar ég sé R vælandi í fjölmiðlum yfir því að sinn yfirmaður komi svo bara fram við sig eins og hann við aðra og R fái ekki nógu mikla peninga. Þverpólitísk og stétta- sátt virðist vera um yfirmann R, algjört sameiningartákn fyrir alla sem hafa dílað við þann aðila. Það bókstaflega hata allir yfirmann R og telja gjörspilltann og vá hvað allir sem hafa lent í honum vilja ólmir segja sína útgáfu af sögunni sem ekki má segja. Gott að R sé að fá að lenda í sínum yfirmanni loksins, hann hefur bara gott af því!

Lexía forstjórans

Þetta kenndi mér að fólkið sem stýrir þessum stofnunum sem eiga að gæta okkar er upp til hópa bara hégómafullir framagosar sem vilja frekar sýnast og sjá aðra en laga nokkurn skapaðan hlut. Þið getið gleymt því að meiri peningar þýði betri þjónustu þegar það er ekki einu sinni vilji til að nota ókeypis lausnir sem þegar eru til staðar í stofnunin. Þarna sá ég að þessi afsökun um fjársvelti er bara haugalygi og það er nákvæmlega ENGIN vilji til að gera betur. Hins vegar velti ég fyrir mér í hvað allir þessir peningar eru þá að fara...

2. Grindavík

Það næsta sem sannfærði mig um það að þetta er allt brotið viljandi var Grindavík. Nú ætla ég ekki að særa Grindvíkinga, þeir hafa gengið í gegnum nóg. En þetta er meira um hvernig var komið fram við þá. Nú bara spyr ég, man nokkur lengur hverjir gleymdust í rýmingu? Af því ég hef spurt fólk sem venjulega hefur nokkuð gott minni og það mundi það ekki. Muni þið hverjum var hins vegar alltaf bjargað af fullum krafti? Hverjum var alltaf hægt að ræsa út mannskap til að bjarga? Það var nefnilega ekki Grindvíkingar. Það voru ekki einu sinni manneskjur. Jú það var virkjunin, sem er mjög skiljanlegt... en hinn aðilinn? Ég hugsaði oft hversu ótrúlega kröftug þjóð við værum þegar það kæmi að því að verja Bláa Lónið, þessa ónáttúruperlu í einkaeign sem malar gull fyrir eigendur sína.

Las líka um það hvernig smærri fyrirtæki væru ósátt við ansi margt sem snerti það að sumir stórir fengju að vera í rekstri en aðrir ekki. Ég var nú bara sammála þeim Grindvíkingum sem bentu á það. Þvílík samstaða þjóðar. Það bætir alveg það þegar fatlaða fólkið næstum gleymdist nema fyrir góðmennsku eins björgunarsveitamanns sem ofboð aðgerðaleysið. Þið munið annars eftir þeirri frétt ekki rétt? Svo með eldri borgarana líka? Auðvitað ekki. Þetta eru fréttirnar sem allir gleyma. Þarna fyrst mátti heldur ekki sækja dýrin, ekki fyrr en eigendur töluðu fyrir lífi málleysingja.

Lexía af Grindavík

Þetta kenndi mér að fólk skiptir aðeins máli eftir verðmæti þess. Verðmæt eign er meira virði en manneskja sem ekki er hægt að níð.. nota sér til hagnaðar eða ánægju. Mannfólk er hér bara til þess að nýta það til verðmætasköpunar handa hinum sanna Guði, Hagkerfinu Heilaga Halelúja! Kenndi mér líka svo að ef það yrði að rýma Reykjavík myndi ég aldrei fara sama hvað og bara fela mig fyrir rýmingarfólki út af því hversu illa er farið með fólk sem er ekki nógu mikils virði.

3. Viðtölin

Það er svo margt sem ég gæti nefnt hér í staðin fyrir þetta. En ég held að flestum hafi blöskrað þessi viðtöl. Það nánast þarf ekki að taka fram hver af því þetta er allt jafn mikið yfirklór. Það er slæmt þegar viðtal við manneskju sem hefur orðið einhverjum að bana er bara smá verra en viðtal við hina ýmsu yfirmenn sem bara... ha... ég bara vissi ekkert, skildi ekkert, gat ekkert og gerði ekkert en það er samt ekkert mér að kenna og mér þykkir mjög leiðinlegt ef upplifun annara af gjörðum mínum sé neikvæð en þetta mál er auðvitað svo mikið áfall fyrir mig og mitt embætti að það þarf að skilja að ég er nánast bara líka fórnarlamb! Bara takið þann sem ykkur fannst standa sig verst, þetta er hlaðborð af vanhæfum pappakössum í boði. Það er sami rass undir þessu öllu eins og mamma sagði stundum þegar henni ofbauð.

Þetta fólk er ekki á neinum lúsarlaunum en virðist aldrei bera neina ábyrgð eða kannast við neitt neikvætt og á einhvern hátt þá er sama hversu margir látast eða örkumlast... það bara skilur engin og getur ekkert en öllum finnst mjööööööög leiðinlegt að þurfa að heyra svona sögur. Já. Ég held að allir um og yfir meðalgreind séu farnir að að kveikja á því að ykkur finnst mjög leiðinlegt að þurfa að heyraaf afleiðingum gjörða eða gjörðaleysis ykkar. Ekki að ykkur finnist leiðinlegt að það hafi gerst, bara, þið vilduð frekar ekki þurfa að heyra af því. Best ef engin skráir neitt sem ekki sýnir ykkur í besta ljósi og engin segi frá og helst ef allir bara sammælst um að það hafi ekkert gerst og fólkið sem þið brugðust hafi bara horfið og engin gögn til. Svo skrítið! Það eru ekki til nógu sterk orð í íslensku máli til að tjá fyrirlitningu mína á hegðun ykkar og innræti.

Lexía af viðtölum

Þetta kenndi mér að þetta snýst bara um völd án ábyrgðar. Ekkert annað. Ábyrgð er ekki til í efri lögum íslensks samfélags. Ábyrgð er eitthvað sem starfsmaður Bónus ber þegar það verður skaði á vörum, eða sem sendil ber þegar pakki týnist. En ábyrgð þegar fólk verður fyrir skaða eða heilu samfélagshóparnir? Ég held nú ekki! Ábyrgð er handa okkur almúganum, þau fá of mikið borgað í peningum og virðingu til að nokkurn tímann bera ábyrgð.

Ekki bara það heldur ef eitthvað gengur raunverulega vel af því það er sérhannað til að grípa afmarkaðan hóp með sérstakar þarfir... þá er alltaf gripið inní til að reyna að neyða sérþarfa hópinn í sama mót til að sameina stjórn á fólkinu. Þetta snýst líka um að taka vald yfir þeim sem eru öðruvísi og eyðileggja allt sem hefur verið byggt upp. Hvort svo sem það eru börn með ADHD eða kvíðaraskanir eða einhverfir, nú eða börn sem eru bara rétt byrjuð að deyfa og drepa sig með fíkniefnum.

Það sem kemur í ljós í þessum viðtölum öllum er svo mikil vald hroki og sjúkleg þörf fyrir að stjórna og neyða alla til í sama mót. Á þeirra máli eins og þau greinilega dauðlangar til að segja: ‚‚Að mæta einstaklingunum þar sem ÉG ER. Alltaf á mínum forsendum. Aldrei þar sem þið eruð. Af því ég ræð yfir ykkur og mitt samþykki er það sem gildir, ykkar er ekki óskað og verður ekki virt.‘‘.

Niðurstaða mín er einföld hvað varðar forstjóra, ráðherra og hina ýmsu ráðamenn.

Ykkar vakt, ykkar vald, ykkar val og ykkar ábyrgð!

Næsti hluti... því þú þolir það. Það væri alveg hægt að breyta þessu ef þið lesendur nennið. Hvernig, og hvað er galdra lausn mín? Sjáum til!

Höfundur er áhugamaður um að laga biluð kerfi.