Neitar að hafa beitt fósturbörnin á Gauks­stöðum of­beldi

Rúv greindi fyrst frá því að lögreglan á Suðurnesjum hefði rannsakað fósturheimilið Gauksstaði í Garði í tvö ár, frá 2019 til 2021, og athugað hvort Linda og Jón Steinar hefðu gerst brotleg við barnaverndarlög og brot í opinberu starfi.

Rætt er við Lilju Margréti Ólsen, lögmann fjölda fólks sem dvaldi á Gauksstöðum, sem segir að um hafi verið að ræða bæði andlegt og líkamlegt ofbeldi. Eitt barnið hafi verið látið dúsa í læstum kofa og annað hlaupa á eftir bíl hjónanna því hún hafi verið að þeirra mati í yfirþyngd.

Eftir umfjöllun Rúv birti Jón Steinar færslu í Facebook-hópi íbúa í Garði þar sem hann segist verða að leiðrétta vitleysuna. Hingað til hafi hann ekki viljað tjá sig um málið af tilliti til barnanna sem dvöldu þar. Þau hjónin hafi fyrst tekið á móti einu barni árið 2008 eftir að þau voru hvött til þess af öðrum fósturforeldrum. 

„Þetta er ekki auðveld ákvörðun þar sem við sem foreldrar erum að biðja okkar eigin börn að deila foreldrum sínum, sínu einkalífi og griðastað með öðrum börnum. Allt sem heitir einkalíf, öryggi, frí, fyrirsjáanleiki og fleira er lagt til hliðar með það í huga að skapa börnum betra líf,“ skrifar Jón Steinar.

Hann tekur fram að vistun barna á fósturheimilum sé neyðarúrræði og vilji öll börn í grunninn vera heima hjá sér hjá sínum foreldrum. 

„Á þessum 10 árum sem við störfuðum sem fósturforeldrar þurftum við að takast á við alls konar verkefni og leysa þau eins vel og kostur var hverju sinni, af eigin sannfæringu og í fullu samstarfi við barnastofu og barnavernd sveitarfélaga,“ segir hann.

„Við þóttum standa okkur mjög vel í okkar starfi að mati barnaverndar og barnastofu sem varð til þess að með árunum var leitað til okkar með fleiri og fleiri börn og oft erfiðustu tilfellin þar sem börn voru að koma beint af Stuðlum eða BUGL.“

Grét með félagsráðgjöfunum

Það var síðan árið 2019 sem Jón Steinar fékk símtal frá dreng sem hafði verið í fóstri á Gauksstöðum. Drengnum hafði verið boðið að taka þátt í málsókn gegn Lindu ásamt öðrum fyrrverandi fósturbörnum sem vildu fá skaðabætur úr kerfinu. 

„Þarna hafði nýlega verið í umræðunni bætur sem ríkið greiddi þolendum vegna alvarlegra brota á vistarheimilum fyrir aldamót. Ég heyrði svo ekkert meira af þessum áformum barnanna og taldi því málið úr sögunni enda áttum við almennt fundi með barnayfirvöldum vikulega og kom þetta aldrei til umræðu,“ segir Jón Steinar.

Í júní 2019, þegar öll fósturbörnin voru í helgarfríi hjá foreldrum sínum, var þeim hjónum tilkynnt að börnin kæmu ekki til baka. Hann lýsir því hvernig félagsráðgjafar barnanna hafi grátið með þeim.

„Ég frábið mér allan samanburð á okkar máli og þeim málum sem hafa verið í fréttum af vistheimilum barna frá miðri 20. öld. Svo það sé alveg skýrt þá snérust ásakanir á hendur okkur um að börn hefðu ekki mátt eða hefðu þurft að gera hitt og þetta, sem á íslensku kallast agi.“

Hann segir það liggja ljóst fyrir að ekkert barn hafi orðið fyrir ofbeldi á heimilinu og hefði svo verið hefði það komið fram löngu fyrr. Rannsókn lögreglu lauk og var málið fellt niður.

Hafi oft þurft að vera hundleiðinlegur

Jón Steinar segist gera sér fulla grein fyrir því að oft hafi hann þurft að vera hundleiðinlegur til að taka á ákveðnum málum en það hafi alltaf verið í þágu barnanna.

„Sannleikurinn er sá að flest þessi börn hafa verið í sambandi við okkur að eigin frumkvæði eftir að fóstri lauk, boðið okkur í veislur, sótt hjá okkur veislur, komið í heimsókn og hringt og vilja heyra í okkur hljóðið og leita ráða sem okkur þykir alltaf jafn vænt um,“ segir hann.

„Ég á svo margar góðar minningar, marga sigra sem ég sá börnin vinna, sem hafa hjálpað manni í gegnum allt þetta ferli. Börn sem höfðu ekki sótt skóla í mörg ár, komu til okkar og útskrifuðust með framúrskarandi námsárangur, börn í neyslu sem urðu edrú og snéru lífi sínu við, einmana, lokuð börn, sem opnuðu sig og eignuðust góða vini og svo mætti lengi telja. Það sem stendur upp úr eru þakkir foreldranna og að sjá að starf okkar hefur borið árangur í að sameina og styrkja samband barnanna við foreldra sína sem er markmið númer eitt.“

Uppbyggingunni mótmælt

Jón Steinar telur að málið sé aftur komið í umræðuna vegna uppbyggingar hans á ferðaþjónustu á Gauksstöðum. Andstæðingar uppbyggingarinnar hafi meðal annars girt fyrir heimreiðina þeirra og valdið eignatjóni til að koma í veg fyrir uppbygginguna.

Fjallað hefur verið um málið á Vísi en alls bárust fjörutíu umsagnir um breytingu á jörð Gauksstaða. Til stendur að byggja gistirými fyrir allt að fimmtíu manns í fimmtán ferðaþjónustuhúsum.