Eftir­lits­menn á vegum Evrópu­ráðsins fylgjast með kosningunum

Landskjörstjórn gefur út heimildir til kosningaeftirlits við kosningar hér á landi en helstu markmið og tilgangur eru að auka gagnsæi við framkvæmd kosninga og efla traust kjósenda, framboða og almennings á niðurstöðum kosninga að því er segir á vef landskjörstjórnar.

Í tengslum við sveitastjórnarkosningarnar eru staddir hér á landi tveir hópar sem sinna eftirliti.

Annars vegar er um að ræða héraðs- og sveitarstjórnarþing Evrópuráðsins (The Congress og Local and Regional Authorities of the Council of Europe) og hins vegar bresku samtökin Democracy volenteers.

„Hlutverk þeirra er í rauninni að fylgjast með framkvæmd kosninganna og þau koma að eigin frumkvæði,“ segir Ástríður Jóhannesdóttir framkvæmdastjóri landskjörstjórnar.

„Það er heimild í löggjöf flestra ríkja sem við þekkjum, fyrir erlenda og innlenda kosningaeftirlitsmenn, til að koma til landsins og rækja þetta kosningaeftirlit. Þeir heimsækja kjörstaði og framkvæmdaaðila kosninga til að fylgjast með að framkvæmdin sé í samræmi við kosningalög.“

„Í raun eru kjörstaðir og talningastaðir opnir almenningi“

Ástríður segir kjarna eftirlitsins vera að um sé að ræða óháða aðila sem landskjörstjórn má ekki skipta sér af hvert fari. Að hennar sögn eru hóparnir bæði á höfuðborgarsvæðinu og úti á landi.

„Þau gefa sig fram og ef þau vilja eiga fundi með einhverjum þá hafa þau samband og óska eftir fundum. Í raun eru kjörstaðir og talningastaðir opnir almenningi og þau mega fara hvert á land sem er.“

Hóparnir gefa í kjölfarið út skýrslu með tilliti til alþjóðegra staðla um kosningaeftirlit. Skýrslan verður opinber og verður einnig afhent landskjörstjórn. 

„Landskjörstjórn hefur í raun það hlutverk að gefa út heimildir til kosningaeftirlits þannig að við vitum alltaf af því ef það kemur fólk og þau þurfa heimild frá landskjörstjórn til að geta farið í eftirlit,“ segir Ástríður að lokum.