Hug­leiðingar flug­manns

Í dag á ég afmæli og á slíkum tímamótum er gott að líta yfir farinn veg. Ég er 45 ára og hef unnið hálfa ævina sem flugmaður hjá Icelandair. Þessi tími er búinn að vera frábær en undanfarin misseri hafa kallað á það að ég velti framtíð minni hjá félaginu fyrir mér. Flugið er fallvaltur heimur. Við flugmenn erum fyrst frá borði þegar seglin dragast saman hvort sem það er vegna vetraruppsagna sökum árstíðarsveiflna eða áfalla eins og bankahruns, kyrrsetninga véla, heimsfaraldurs eða stríðs. Við nýtum uppsagnir iðulega til að afla okkur frekari menntunar eða sækja á ný mið. Engu að síður komum við flugmenn Icelandair yfirleitt öll aftur til baka. Hvers vegna? Jú, við elskum starfið okkar. Okkur þykir gríðarlega vænt um Icelandair og erum stolt af hlutverkinu sem það gegnir fyrir samfélagið. Það er því sárt að heyra því haldið fram að ásetningur okkar sé að skaða félagið. Þvert á móti eigum við allt okkar undir því að Icelandair gangi vel.

Til að verða flugmaður þarf að leggja heilmikið á sig. Námið er krefjandi og kostar mikla fjármuni. Starfið krefst stöðugrar endurmenntunar, strangra læknisskoðana og reglulegra hæfniprófa. Við vinnum undir einhverjum ströngustu öryggiskröfum sem þekkjast í atvinnulífinu og erum mjög meðvituð um hversu dýrkeypt mistök okkar geta verið. Við leggjum okkur fram um að mæta vel hvíld og hraust til vinnu, ávallt með flugöryggi að leiðarljósi. Við leggjum mikinn metnað í að halda rekstrinum gangandi, oft við mjög krefjandi aðstæður með líkamsklukkuna týnda í óræðu tímabelti.

Flug er alþjóðlegt umhverfi og okkur er ljóst að samkeppnin er mikil. Milli flugmanna í heiminum ríkir hins vegar samkennd og samstarf. Í gegnum alþjóðleg samtök rýna flugmenn í starfsumhverfi og kjör. Við getum því auðveldlega leyft okkur að hrista hausinn yfir fjarstæðukenndum fullyrðingum um að kjör okkar séu á einhvern hátt umfram það sem eðlilegt getur talist.

Þvert á móti er staðan sú að fáir flugmenn á heimsvísu búa við jafn mikið vinnuálag og jafn lítinn fyrirsjáanleika og flugmenn Icelandair. Við fljúgum frá eyju í Atlantshafi sem hefur þá sérstöðu að geta tengt saman austur og vestur á hagkvæman hátt. Það þýðir líka að flugmenn félagsins ferðast um mörg tímabelti fram og til baka mörgum sinnum í mánuði. Sem dæmi lendum við frá Bandaríkjunum á sunnudagsmorgni eftir langt næturflug en erum mætt í morgunflug til Zürich eldsnemma á þriðjudegi. Tökum svo jafnvel næturflug til Evrópu á miðvikudegi og förum til Kanada á föstudegi. Því miður er ekki hægt að þjálfa sig upp í að þola svefnleysi.

Að ná betur utan um hvíld er helsta krafa okkar í yfirstandandi samningaviðræðum. Það er enginn að tala um laun.

Flugmenn fá eitt helgarfrí í mánuði. Fyrir þetta eina helgarfrí erum við jafnvel að lenda frá Seattle með tímamismun upp á 7–8 klukkustundir. Flugþreytan fylgir þér í nokkra daga. Þú hittir engan hlaupahóp á laugardagsmorgni og ert líklega utan við þig á fótboltamóti um miðjan dag. Fyrst á sunnudeginum ertu farinn að líkjast sjálfum þér enda eins gott því nýtt flug bíður á mánudegi. Þetta var þitt eina helgarfrí í mánuðinum. Fyrir utan það áttu einn stakan frídag um helgi og 6 daga að auki í miðri viku. Hvar frídagar lenda er ekki endilega á þínu valdi. Stór hluti flugmanna fær frídagaóskir sínar ekki uppfylltar og missir af mikilvægum viðburðum með fjölskyldum sínum.

Nú fer fyrirtækið fram á enn meiri nýtingu, styttri hvíld og aukið svigrúm á sama tíma og heilsu flugmanna fer hrakandi. Liðsmenn eru þreyttir og hafa ítrekað óskað eftir minna álagi. Þetta sýna aukin langtímaveikindi og fjöldi þreytuskýrslna. Hvers vegna ekki er hlustað á viðvaranir starfsfólks er okkur óskiljanlegt. Krafa flugmanna er skýr. Við þurfum betri hvíld til að geta viðhaldið heilsu og flugöryggi. Við þurfum fyrirsjáanleika í vinnuumhverfi okkar til að geta stuðlað að hamingjuríku einkalífi. Núverandi álag er of mikið og við stöndum ekki undir því lengur.

„Við erum öll í sama liði“ er slagorð Icelandair. Ég legg mig fram um að mæta á allar æfingar hvort sem þær eru á jólum eða áramótum, nóttu eða degi. Ég hef reynt að hlaupa hraðar og miða betur. Engu að síður er ég úthrópuð af þjálfara liðsins. Hvort sem það er kominn tími til að skipta mér út eða öðrum í liðinu verða aðrir að dæma um en það er ljóst að eitthvað þarf að breytast.

Höfundur er afmælisbarn og flugstjóri hjá Icelandair.