Nokkur orð um samkennd Ari Allansson skrifar 30. júní 2026 20:31 Það sem gerir okkur að manneskjum er samkennd. Hæfileikinn til að sjá heiminn frá sjónarhorni annarrar manneskju. Að skilja að líf annarra hefur sama gildi og okkar eigið. Við lifum á tímum þar sem flæði upplýsinga er meira en nokkru sinni fyrr. Við vitum að það eru stríð í gangi, íþróttamót, kosningar, náttúruhamfarir og örvæntingarfullt fólk er á flótta í rauntíma. En upplýsingar skapa ekki samkennd. Samkennd verður til þegar við hlustum og reynum að skilja áður en við dæmum. Bandaríski rithöfundurinn Bell Hooks skrifaði að ástin væri athöfn, að gera, en ekki bara tilfinning. Hún birtist í því hvernig við komum fram við annað fólk og þeirri ákvörðun að hlúa að lífi annarra. Svolítið eins og að rækta garðinn sinn. Það þarf að vökva til að gulræturnar vaxi. Albert Schweitzer talaði um virðingu fyrir lífinu. Sú hugsun nær út fyrir manninn. Hún nær til dýra, plantna og alls þess lífs sem við deilum jörðinni með. Við stöndum ekki utan náttúrunnar heldur innan hennar. Samkennd er ekki einkamál hvers og eins. Hún hefur menningarlegt gildi. Hún birtist til dæmis vel í því hvernig við ölum upp börnin okkar. Það sem gerir okkur að manneskjum er ekki aðeins greind okkar eða tæknileg geta. Það er hæfileikinn til að sjá okkur sjálf í öðrum og að mæta öllu lífi af virðingu og að geta tekið ábyrgð á því hvernig maður kemur fram við aðra. Höfundur er kvikmyndagerðamaður. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Mest lesið Marta Kos verður að virða niðurstöðuna Erna Bjarnadóttir Skoðun Próf, einkunnir og (PISA) mat á skólakerfi. Hluti 1. Jón Torfi Jónasson Skoðun Gagnaver, Verne og Ísrael Halldór Reynisson Skoðun Bubbi Morthens og endalok alheimsins Kristján Logason Skoðun EES-samningurinn og regluverk atvinnulífsins Ólafur Stephensen Skoðun Að velta eigin sök á aðra Sigurjón Þórðarson Skoðun Ábyrgur hagsmunaseggur eða óábyrgt fórnarlamb? Þórdís Hólm Filipsdóttir Skoðun Ísland sagði nei – en sagði það nei við Evrópu? Valerio Gargiulo Skoðun Þegar öll hafa svörin skiptir hugsunin mestu Hjálmar Bogi Hafliðason Skoðun Á að mismuna lántökum? Jón Guðni Ómarsson Skoðun Skoðun Skoðun Marta Kos verður að virða niðurstöðuna Erna Bjarnadóttir skrifar Skoðun Þegar góður ásetningur skilur börn eftir Guðjóna Eygló Friðriksdóttir skrifar Skoðun Gagnaver, Verne og Ísrael Halldór Reynisson skrifar Skoðun Sterkari innviðir fyrir STEM menntun Huld Hafliðadóttir skrifar Skoðun Ísland sagði nei – en sagði það nei við Evrópu? Valerio Gargiulo skrifar Skoðun EES-samningurinn og regluverk atvinnulífsins Ólafur Stephensen skrifar Skoðun Ábyrgur hagsmunaseggur eða óábyrgt fórnarlamb? Þórdís Hólm Filipsdóttir skrifar Skoðun Milljón hugmyndir, hundrað tímamót Sigvaldi Einarsson skrifar Skoðun Fjórða valdið? En það ert þú! Þorsteinn J. Vilhjálmsson skrifar Skoðun Að velta eigin sök á aðra Sigurjón Þórðarson skrifar Skoðun Próf, einkunnir og (PISA) mat á skólakerfi. Hluti 1. Jón Torfi Jónasson skrifar Skoðun Hvers eiga börnin að gjalda? Magnea Gná Jóhannsdóttir skrifar Skoðun Á að mismuna lántökum? Jón Guðni Ómarsson skrifar Skoðun Þegar öll hafa svörin skiptir hugsunin mestu Hjálmar Bogi Hafliðason skrifar Skoðun Bubbi Morthens og endalok alheimsins Kristján Logason skrifar Skoðun Þýsklendingar á meðal vor Darri Eyþórsson skrifar Skoðun Þöllin á þorpinu Jakob Tryggvason skrifar Skoðun Þjóðin sagði nei. En „látum eins og ekkert sé…” Íris Erlingsdóttir skrifar Skoðun Málshraðasögur Eva Hauksdóttir skrifar Skoðun Búrkuball í inngildingarviku Þórarinn Hjartarson skrifar Skoðun Þjóðaratkvæðgreiðslan: Aðild að Evrópusambandinu hafnað Kristinn H. Gunnarsson skrifar Skoðun Blekking litla samfélagsins Sævar Þór Jónsson skrifar Skoðun Farsælt samstarf sveitarfélaga á höfuðborgarsvæðinu í 50 ár Páll Björgvin Guðmundsson skrifar Skoðun Bókun 35: Munurinn á stjórnarskrá Noregs og Íslands Júlíus Valsson skrifar Skoðun Kærleikur er pönk Guðný Þorsteinsdóttir skrifar Skoðun Er kostnaðurinn einskis virði? Hrafn Gunnarsson skrifar Skoðun Mikilvægi þess að lifa æskuna af Einar Torfi Einarsson Reynis skrifar Skoðun Hvað ef svarið hefði verið já? Eva Magnúsdóttir skrifar Skoðun Húsnæðisstefnan sem gerði ungt fólk að leiguliðum Yngvi Ómar Sigrúnarson skrifar Skoðun Veist þú í raun hvernig gervigreind virkar? Bjarki Sigurjónsson Thorarensen skrifar Sjá meira
Það sem gerir okkur að manneskjum er samkennd. Hæfileikinn til að sjá heiminn frá sjónarhorni annarrar manneskju. Að skilja að líf annarra hefur sama gildi og okkar eigið. Við lifum á tímum þar sem flæði upplýsinga er meira en nokkru sinni fyrr. Við vitum að það eru stríð í gangi, íþróttamót, kosningar, náttúruhamfarir og örvæntingarfullt fólk er á flótta í rauntíma. En upplýsingar skapa ekki samkennd. Samkennd verður til þegar við hlustum og reynum að skilja áður en við dæmum. Bandaríski rithöfundurinn Bell Hooks skrifaði að ástin væri athöfn, að gera, en ekki bara tilfinning. Hún birtist í því hvernig við komum fram við annað fólk og þeirri ákvörðun að hlúa að lífi annarra. Svolítið eins og að rækta garðinn sinn. Það þarf að vökva til að gulræturnar vaxi. Albert Schweitzer talaði um virðingu fyrir lífinu. Sú hugsun nær út fyrir manninn. Hún nær til dýra, plantna og alls þess lífs sem við deilum jörðinni með. Við stöndum ekki utan náttúrunnar heldur innan hennar. Samkennd er ekki einkamál hvers og eins. Hún hefur menningarlegt gildi. Hún birtist til dæmis vel í því hvernig við ölum upp börnin okkar. Það sem gerir okkur að manneskjum er ekki aðeins greind okkar eða tæknileg geta. Það er hæfileikinn til að sjá okkur sjálf í öðrum og að mæta öllu lífi af virðingu og að geta tekið ábyrgð á því hvernig maður kemur fram við aðra. Höfundur er kvikmyndagerðamaður.
Skoðun Farsælt samstarf sveitarfélaga á höfuðborgarsvæðinu í 50 ár Páll Björgvin Guðmundsson skrifar