Ríkis­út­varpið braut ekki gegn siða­reglum

Páll Steingrímsson kærði umfjöllun Ríkisútvarpsins með fyrirsögninni „Blaðamaður segir Pál og Pál hafa varað sig við því að fjalla um íslenskan sjávarútveg“ sem birt var á vefsíðu Rúv í apríl 2026. Páll taldi að með umfjölluninni hefði verið brotið gegn 2., 3. og 6. grein siðareglna blaðamanna.

Fréttin er um grein danska fjölmiðilsins Berlingske þar sem Eire Frerk Olsen, blaðamaður Berlingske, ræddi við nítján heimildarmenn um íslenskan sjávarútveg, kvótakerfið og Samherjamálið. Þar er haft eftir Helga Seljan, blaðamanni Rúv, að Páll Steingrímsson hafi sent sér og öðrum blaðamönnum óbeinar hótanir. Fyrst um sinn stóð að Páll hefði átt í hótunum í tengslum við umfjöllun hans um Samherja.

Rangt að hann hefði hótað

Í rökum Páls segir hann að í fréttinni sé því haldið fram að hann hafi hótað Helga Seljan og öðrum blaðamönnum þrisvar sinnum en í rauninni sé það alrangt. 

„Slík fullyrðing felur í sér alvarlega ásökun sem geti haft áhrif á mannorð viðkomandi og gefið lesendum til kynna að viðkomandi hafi gerst sekur um refsiverða, eða í það minnsta mjög ámælisverða háttsemi,“ segir Páll í rökunum sínum.

Einnig segir hann blaðamanninn ekki hafa gert skýran greinarmun á staðreyndum og skoðunum, ekki gengið úr skugga um áreiðanleika upplýsinga og ekki hafi honum sjálfum verið gefinn kostur á andsvörum áður en greinin var birt. Einnig hafi hann óskað eftir leiðréttingu klukkustund eftir að greinin var birt en ekki borist svar fyrr en átta dögum síðar og þá var greinin leiðrétt.

Grunlaust um breytinguna

Siðanefndin gaf Ríkisútvarpinu tækifæri til að svara kærunni og er í svörum þess því lýst hvernig Rúv fékk drög að frétt sem til stóð að birta í dagblaði Berlingske. Umfjöllunin hafi þar með verið endursögn á frétt þeirra í stað frumvinnslu á frétt.

„Hins vegar hafi þau drög sem kærðu unnu úr haft eftir Helga Seljan að kærandi hafi hótað honum og öðrum blaðamönnum minnst þrisvar sinnum, en að í lokaútgáfu greinar Berlingske hafi orðalagi að þessu leyti verið breytt á þá leið að þar var talað um óbeinar hótanir,“ segir í rökum þeirra.

Páll hafi haft samband og neitað að hann hafi hótað Helga en ekki tekið fram að það væri í ósamræmi við frétt Berlingske. 

„RÚV hafi því verið grunlaust um þá breytingu sem gerð var á frétt Berlingske frá þeim drögum sem hin kærða umfjöllun var unnin úr og fram að birtingu endanlegrar útgáfu Berlingske. Því hafi fréttastjóri tjáð kæranda að hin kærða frétt væri unnin upp úr umfjöllun Berlingske og að hann þyrfti að beina umkvörtunum sínum þangað. Hins vegar, þegar kærandi hafi svarað því til að ósamræmi væri á milli umfjöllunar RÚV og umfjöllunar Berlingske, hafi hin kærða frétt verið leiðrétt eftir nánari eftirgrennslan, ásamt því að birt var afsökunarbeiðni.“

Fá ekki séð að fullyrt sé um hótanir

„Af kæru má ráða að helsta umkvörtunarefni kæranda sé að í hinni kærðu umfjöllun hafi verið fjallað um hótanir en að í þeirri útgáfu fréttar Berlingske sem birt var hafi verið fjallað um óbeinar hótanir,“ segir í umfjöllun siðanefndarinnar.

Nefndin fái því ekki séð að í hinni kærðu umfjöllun sé neitt fullyrt um að Páll hafi haft í hótunum heldur sé einungis haft eftir Helga að Páll hafi hótað honum. Að hennar mati hafi það því takmarkaða þýðingu hvort að orðinu óbeinar sé sleppt þegar talað er um óbeinar hótanir.

„Þannig er rangt, sem byggt er á í kæru, að í hinni kærðu umfjöllun hafi kærðu sett fram „ranga og alvarlega fullyrðingu um að [kærandi] hafi hótað blaðamönnum“. Fullyrðingar í hinni kærðu umfjöllun lutu að þessu leyti að því sem Berlingske hafði eftir viðmælanda sínum. Sú misfella sem varð í úrvinnslu RÚV á frétt Berlingske var svo, samkvæmt því sem gögn málsins bera með sér, leiðrétt svo fljótt sem RÚV hafði gengið úr skugga um hvernig í pottinn var búið.“

Siðanefndin áréttar að ekki leiði sérhver ónákvæmni í umfjöllun til þess að brotið sé á siðareglunum heldur þurfi að meta eðli og vægi ónákvæmninnar. Það sé eðlilegur hluti fréttamiðlunar að endursegja fréttir sem hafi birst í öðrum miðlum en það þýði ekki að fjölmiðill leysi sig þannig undan siðareglunum.

„Í máli þessu verður ekki séð að sú ónákvæmni sem varð í upphaflegri útgáfu umfjöllunarinnar, eða viðbrögð kærðu í kjölfar athugasemda kæranda, hafi verið þess eðlis að kærðu hafi farið gegn framangreindum skyldum. Þá verður ekki séð að kærðu hafi með umfjöllun sinni farið út fyrir það svigrúm sem fjölmiðlar verða að hafa til að segja fréttir af málum sem varða almannahagsmuni, enda þótt slík umfjöllun kunni að vera íþyngjandi eða óþægileg fyrir nafngreinda einstaklinga.“

Niðurstaða nefndarinnar var því að Ríkisútvarpið hefði ekki brotið gegn siðareglum blaðamanna.