Getur Evrópusinni af hugsjón sannfært hrædda þjóð? Sigurjón Ólafsson skrifar 14. júlí 2026 16:31 Ég er mikill Evrópusinni og hef verið stuðningsmaður ESB aðildar Íslands í liðlega 30 ár út frá hugsjón. Ekki krónum og aurum. En það hjálpar til. Það er ekki auðvelt að vera einlægur stuðningsmaður ESB á Íslandi. Maður fer ekkert hátt með það. Við Íslendingar erum stolt þjóð en við erum líka hrædd þjóð. Sagan segir okkur það. Hvar værum við án NATO, EFTA, EES og bjórsins? Þegar Ísland gekk í NATO árið 1949 var mikil andstaða við aðildina. Þingið samþykkti hana en þjóðin var klofin. Það voru óeirðir. Ef við hefðum ekki NATO hvar værum við stödd í dag? Þegar þjóðin varð aðili að EFTA 1970 var líka stór hópur á móti aðild. Ef við hefðum ekki EFTA hvar værum við stödd í dag? Ef þjóðin hefði greitt atkvæði um EES samninginn 1994 er næsta víst að hún hefði hafnað honum. Ef við hefðum ekki EES hvar værum við stödd í dag? Þegar bjórinn var leyfður 1. mars 1989 var mikil andstaða á þingi við þá ákvörðun. Þar fóru fremstir í flokki andstæðingar erlendra áhrifa. Ef við hefðum ekki bjórinn í dag hvar værum við stödd í dag? Andstæðingar í þessum fjórum málum eiga merkilega nokkuð margt sameiginlegt. Óttinn við erlend áhrif trónir þar efst. Hrædda þjóðin stígur alltaf fram. Ég gæti líka nefnt litasjónvarpið en af tillitssemi við fólk sem var á móti því læt ég það vera. ESB er akkerið sem þjóðin þarf á umbrotatímum Þessi hrædda þjóð á sér sterka talsmenn sem margir hverjir (eða forverar) höfðu rangt fyrir sér í öllum tilvikum. Einn úr þeim hópi sem var á móti EFTA, EES og bjórnum er eitt helsta átrúnaðargoð NEI sinna í dag. Hefði hann haft tök á að vera á móti NATO er öruggt að hann hefði barist gegn þeirri aðild. Íslenska þjóðin er ung. Ungri þjóð, sem hefur vegnað vel, fylgir kokhreysti. Við teljum okkur ekki þurfa á stærri bróður að halda. Megin ástæðan fyrir því að okkur hefur vegnað vel er alþjóðakerfið og við höfum verið réttum megin innan kerfisins. En óbreytt staða er ekki ávísun á áframhaldandi vegsæld. Við höfum ekki upplifað stríð og ófrið sem meginlandið hefur mátt þola og gerir enn. Höfum hugfast að ESB er svo miklu meira en bara gjaldmiðill og efnahagssamstarf. ESB varð til út frá hugsjón um frið í álfunni. Og þannig vill ESB vera áfram. Ekki veitir af á þessum umrótatímum með ógnina úr vestri. Stórhættuleg þróun er í gangi víða í Evrópu vegna uppgangs fasískra afla og stjórnvöldum í Bandaríkjunum er engan veginn treystandi. Þau hafa þróast óhugnanlega hratt í átt að alræðisríki með einum sterkum leiðtoga, ásælni í nágrannaríki og gerræðislegum ákvörðunum sem hafa lamað alþjóðasamvinnu. Ég hef óbilandi trú á grundvallarhugsjónum ESB og það er grundvöllur tilveru okkar og komandi kynslóða. Að þessar þjóðir standi saman. Og þar á Ísland að vera og leggja sitt af mörkum sem friðelskandi lýðræðisþjóð. Óþolandi frændinn er líka í ESB Það skal viðurkennt að ESB er skrímsli þegar kemur að regluverki, seinagangi og alls kyns leiðindum en ESB er fjölskylda og þar viðgangast alls kyns leiðindi. Það er ekki til sú fjölskylda sem á ekki leiðinlega frændur, þar sem upp kemur misklíð og fólk rífst. Fullveldi Íslands er ekki ógnað með ESB aðild. Fullveldi smáríkja er ekki tryggt með því að einangra sig. Við eigum að vera fullir þátttakendur í evrópsku fjölskyldunni og ég vona að ég muni upplifa þann dag fyrir börnin mín og barnabörn. Ég er 57 ára gamall og átta mig á að ESB aðild mun ekki gjörbreyta mínu lífi en hún snýst um mín börn og barnabörn. Hvernig getur fólk á mínum aldri og eldra neitað framtíðarkynslóðum um þann sjálfsagða kost að vita hvað gæti komið úr aðildarviðræðum? Ef við segjum NEI þann 29. ágúst þá verður ESB aðild út af borðinu um ókomna tíð. Er það sanngjarnt að ræna framtíðarkynslóðum möguleika á betra lífi, kjörum, réttindum og hugsjón um frið? Kjósum því JÁ þann 29. ágúst. Fyrir börnin okkar. Höfundur er stjórnmálafræðingur, faðir og afi. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Skoðun: Þjóðaratkvæðagreiðsla um ESB-viðræður Mest lesið Marta Kos verður að virða niðurstöðuna Erna Bjarnadóttir Skoðun Próf, einkunnir og (PISA) mat á skólakerfi. Hluti 1. Jón Torfi Jónasson Skoðun Gagnaver, Verne og Ísrael Halldór Reynisson Skoðun Bubbi Morthens og endalok alheimsins Kristján Logason Skoðun Að velta eigin sök á aðra Sigurjón Þórðarson Skoðun EES-samningurinn og regluverk atvinnulífsins Ólafur Stephensen Skoðun Ábyrgur hagsmunaseggur eða óábyrgt fórnarlamb? Þórdís Hólm Filipsdóttir Skoðun Ísland sagði nei – en sagði það nei við Evrópu? Valerio Gargiulo Skoðun Á að mismuna lántökum? Jón Guðni Ómarsson Skoðun Þegar öll hafa svörin skiptir hugsunin mestu Hjálmar Bogi Hafliðason Skoðun Skoðun Skoðun Marta Kos verður að virða niðurstöðuna Erna Bjarnadóttir skrifar Skoðun Þegar góður ásetningur skilur börn eftir Guðjóna Eygló Friðriksdóttir skrifar Skoðun Gagnaver, Verne og Ísrael Halldór Reynisson skrifar Skoðun Sterkari innviðir fyrir STEM menntun Huld Hafliðadóttir skrifar Skoðun Ísland sagði nei – en sagði það nei við Evrópu? Valerio Gargiulo skrifar Skoðun EES-samningurinn og regluverk atvinnulífsins Ólafur Stephensen skrifar Skoðun Ábyrgur hagsmunaseggur eða óábyrgt fórnarlamb? Þórdís Hólm Filipsdóttir skrifar Skoðun Milljón hugmyndir, hundrað tímamót Sigvaldi Einarsson skrifar Skoðun Fjórða valdið? En það ert þú! Þorsteinn J. Vilhjálmsson skrifar Skoðun Að velta eigin sök á aðra Sigurjón Þórðarson skrifar Skoðun Próf, einkunnir og (PISA) mat á skólakerfi. Hluti 1. Jón Torfi Jónasson skrifar Skoðun Hvers eiga börnin að gjalda? Magnea Gná Jóhannsdóttir skrifar Skoðun Á að mismuna lántökum? Jón Guðni Ómarsson skrifar Skoðun Þegar öll hafa svörin skiptir hugsunin mestu Hjálmar Bogi Hafliðason skrifar Skoðun Bubbi Morthens og endalok alheimsins Kristján Logason skrifar Skoðun Þýsklendingar á meðal vor Darri Eyþórsson skrifar Skoðun Þöllin á þorpinu Jakob Tryggvason skrifar Skoðun Þjóðin sagði nei. En „látum eins og ekkert sé…” Íris Erlingsdóttir skrifar Skoðun Málshraðasögur Eva Hauksdóttir skrifar Skoðun Búrkuball í inngildingarviku Þórarinn Hjartarson skrifar Skoðun Þjóðaratkvæðgreiðslan: Aðild að Evrópusambandinu hafnað Kristinn H. Gunnarsson skrifar Skoðun Blekking litla samfélagsins Sævar Þór Jónsson skrifar Skoðun Farsælt samstarf sveitarfélaga á höfuðborgarsvæðinu í 50 ár Páll Björgvin Guðmundsson skrifar Skoðun Bókun 35: Munurinn á stjórnarskrá Noregs og Íslands Júlíus Valsson skrifar Skoðun Kærleikur er pönk Guðný Þorsteinsdóttir skrifar Skoðun Er kostnaðurinn einskis virði? Hrafn Gunnarsson skrifar Skoðun Mikilvægi þess að lifa æskuna af Einar Torfi Einarsson Reynis skrifar Skoðun Hvað ef svarið hefði verið já? Eva Magnúsdóttir skrifar Skoðun Húsnæðisstefnan sem gerði ungt fólk að leiguliðum Yngvi Ómar Sigrúnarson skrifar Skoðun Veist þú í raun hvernig gervigreind virkar? Bjarki Sigurjónsson Thorarensen skrifar Sjá meira
Ég er mikill Evrópusinni og hef verið stuðningsmaður ESB aðildar Íslands í liðlega 30 ár út frá hugsjón. Ekki krónum og aurum. En það hjálpar til. Það er ekki auðvelt að vera einlægur stuðningsmaður ESB á Íslandi. Maður fer ekkert hátt með það. Við Íslendingar erum stolt þjóð en við erum líka hrædd þjóð. Sagan segir okkur það. Hvar værum við án NATO, EFTA, EES og bjórsins? Þegar Ísland gekk í NATO árið 1949 var mikil andstaða við aðildina. Þingið samþykkti hana en þjóðin var klofin. Það voru óeirðir. Ef við hefðum ekki NATO hvar værum við stödd í dag? Þegar þjóðin varð aðili að EFTA 1970 var líka stór hópur á móti aðild. Ef við hefðum ekki EFTA hvar værum við stödd í dag? Ef þjóðin hefði greitt atkvæði um EES samninginn 1994 er næsta víst að hún hefði hafnað honum. Ef við hefðum ekki EES hvar værum við stödd í dag? Þegar bjórinn var leyfður 1. mars 1989 var mikil andstaða á þingi við þá ákvörðun. Þar fóru fremstir í flokki andstæðingar erlendra áhrifa. Ef við hefðum ekki bjórinn í dag hvar værum við stödd í dag? Andstæðingar í þessum fjórum málum eiga merkilega nokkuð margt sameiginlegt. Óttinn við erlend áhrif trónir þar efst. Hrædda þjóðin stígur alltaf fram. Ég gæti líka nefnt litasjónvarpið en af tillitssemi við fólk sem var á móti því læt ég það vera. ESB er akkerið sem þjóðin þarf á umbrotatímum Þessi hrædda þjóð á sér sterka talsmenn sem margir hverjir (eða forverar) höfðu rangt fyrir sér í öllum tilvikum. Einn úr þeim hópi sem var á móti EFTA, EES og bjórnum er eitt helsta átrúnaðargoð NEI sinna í dag. Hefði hann haft tök á að vera á móti NATO er öruggt að hann hefði barist gegn þeirri aðild. Íslenska þjóðin er ung. Ungri þjóð, sem hefur vegnað vel, fylgir kokhreysti. Við teljum okkur ekki þurfa á stærri bróður að halda. Megin ástæðan fyrir því að okkur hefur vegnað vel er alþjóðakerfið og við höfum verið réttum megin innan kerfisins. En óbreytt staða er ekki ávísun á áframhaldandi vegsæld. Við höfum ekki upplifað stríð og ófrið sem meginlandið hefur mátt þola og gerir enn. Höfum hugfast að ESB er svo miklu meira en bara gjaldmiðill og efnahagssamstarf. ESB varð til út frá hugsjón um frið í álfunni. Og þannig vill ESB vera áfram. Ekki veitir af á þessum umrótatímum með ógnina úr vestri. Stórhættuleg þróun er í gangi víða í Evrópu vegna uppgangs fasískra afla og stjórnvöldum í Bandaríkjunum er engan veginn treystandi. Þau hafa þróast óhugnanlega hratt í átt að alræðisríki með einum sterkum leiðtoga, ásælni í nágrannaríki og gerræðislegum ákvörðunum sem hafa lamað alþjóðasamvinnu. Ég hef óbilandi trú á grundvallarhugsjónum ESB og það er grundvöllur tilveru okkar og komandi kynslóða. Að þessar þjóðir standi saman. Og þar á Ísland að vera og leggja sitt af mörkum sem friðelskandi lýðræðisþjóð. Óþolandi frændinn er líka í ESB Það skal viðurkennt að ESB er skrímsli þegar kemur að regluverki, seinagangi og alls kyns leiðindum en ESB er fjölskylda og þar viðgangast alls kyns leiðindi. Það er ekki til sú fjölskylda sem á ekki leiðinlega frændur, þar sem upp kemur misklíð og fólk rífst. Fullveldi Íslands er ekki ógnað með ESB aðild. Fullveldi smáríkja er ekki tryggt með því að einangra sig. Við eigum að vera fullir þátttakendur í evrópsku fjölskyldunni og ég vona að ég muni upplifa þann dag fyrir börnin mín og barnabörn. Ég er 57 ára gamall og átta mig á að ESB aðild mun ekki gjörbreyta mínu lífi en hún snýst um mín börn og barnabörn. Hvernig getur fólk á mínum aldri og eldra neitað framtíðarkynslóðum um þann sjálfsagða kost að vita hvað gæti komið úr aðildarviðræðum? Ef við segjum NEI þann 29. ágúst þá verður ESB aðild út af borðinu um ókomna tíð. Er það sanngjarnt að ræna framtíðarkynslóðum möguleika á betra lífi, kjörum, réttindum og hugsjón um frið? Kjósum því JÁ þann 29. ágúst. Fyrir börnin okkar. Höfundur er stjórnmálafræðingur, faðir og afi.
Skoðun Farsælt samstarf sveitarfélaga á höfuðborgarsvæðinu í 50 ár Páll Björgvin Guðmundsson skrifar