Fót­bolti og þjóðar­morð eiga ekki sam­leið

Fótbolti hefur verið áberandi síðastliðnar vikur, þar sem stór hluti heimsbyggðarinnar hefur fylgst með fjölda leikja, gleði og sorgum ýmissa landa og stuðningsmanna þeirra. Nýjar hetjur verða til, bæði í einstökum leikmönnum og heilum liðum sem standa sig betur en gert var ráð fyrir. Fótbolti er einhvern veginn þannig íþróttaleikur, allt getur gerst, allt er mögulegt. Enda er fótbolti ekki bara einhver íþrótt, fótbolti er sú íþrótt sem er mest stunduð í heiminum og samkvæmt áhorfendatölum hefur um það bil helmingur heimsbyggðarinnar horft á lokaleik HM síðustu skipti. „Fótbolti sameinar heimsbyggðina“ var slagorð HM í ár og fótbolti getur svo sannarlega sameinað fólk í ánægjulegri reynslu, fullri af spennu og ástríðu fyrir því hvað gerist á vellinum.

En fótbolti gegnir ekki síður mikilvægu sameiningarhlutverki utan vallar. Hann hefur til dæmis sameinað fólk gegn óréttlæti kynþáttahyggju. Baráttan gegn aðskilnaðarstefnunni í Suður-Afríku er eitt sterkasta dæmið um það. Aðskilnaðarstefnan var studd af valdamestu löndum heims, líkt og Ísrael er dyggilega stutt af valdamestu löndum heims núna. Baráttan gegn aðskilnaðarstefnunni lenti því á svörtu fólki í Suður-Afríku, öðrum Afríkuríkjum og almenningi um allan heim. Í slíkum aðstæðum verður sniðganga mikilvægt tól. „No normal sport in an abnormal society“ var slagorðið sem notað var fyrir einangrun Suður-Afríku á tímum aðskilnaðarstefnunnar. Þetta slagorð gæti einnig átt við um Ísrael í dag og hlutverk fótbolta í baráttunni gegn kynþáttamisrétti gefur vonir um að hann geti líka sameinað heimsbyggðina gegn þjóðarmorði.

Nú, þriðjudaginn 21. júlí, eru liðsmenn Víkings settir í þá óafsakanlegu stöðu að eiga að spila fótboltaleik gegn ísraelska liðinu Hapoel Beer Sheva. Þar með er UEFA að setja liðsmenn í þá stöðu að vera samsekir með því að normalísera Ísrael sem venjulegt ríki, frekar en landránsnýlendu sem hefur núna í tæp þrjú ár verið sekt um þjóðarmorð á palestínsku þjóðinni. KSÍ ber einnig ábyrgð á því að vera ekki búið að berjast fyrir brottrekstri Ísraels úr FIFA. Það er ólíklegt að Víkingsliðar sleppi úr þessari ömurlegu stöðu sem þeir hafa verið settir í, nema auðvitað að þeir kjósi það sjálfir að spila ekki leikinn. Ísrael varð jú ekki hluti af UEFA fyrr en árið 1994 eftir að ljóst var að ekki gengi að vera innan AFC, Knattspyrnusambands Asíu, þar sem mörg lönd neituðu að spila gegn Ísrael.

En það er ekki of seint fyrir KSÍ að standa með réttlæti, sjá til þess að fleiri lið verði ekki sett í þessar aðstæður og sýna baráttuþrek utan vallar. Þörf er á að þrýsta á UEFA og FIFA að gera hið rétta, eins og fordæmi eru fyrir. FIFA var með þeim fyrstu sem tóku afstöðu gegn aðskilnaðarstefnu Suður-Afríku. Það var að sjálfsögðu eftir mikinn þrýsting frá CAF, Knattspyrnusambandi Afríku. Ákvörðunin um að vísa Suður-Afríku úr sambandinu hafði því mikil áhrif á því að vekja athygli heimsbyggðarinnar á aðskilnaðarstefnunni og styrkja baráttuna á alþjóðasviðinu. Þá náði FIFA að vera leiðandi í baráttu fyrir réttlæti. Það er ekki þörf á að vekja athygli á framferði Ísraels gegn Palestínu, ástandið er löngu orðið öllum ljóst. En í ljósi aðgerðarleysis valdamikilla landa hafa FIFA, og KSÍ með þrýstingi á FIFA, nú möguleika á að vera með í lokahnykknum fyrir réttlæti.

Ég hvet Víkinga og stuðningsfólk þeirra til að sitja ekki þögul hjá nú þegar þeir eru settir í þessa stöðu samsektar. Auðvitað hefði þessi leikur aldrei átt að vera á dagskrá. KSÍ verður að beita sér innan UEFA og FIFA og ýta á að hin sjálfsagða ákvörðun verði tekin að vísa Ísrael úr sambandinu, eins og gert var með Suður-Afríku á sínum tíma sem og Rússland. Sýnið það hvers megnugur fótboltinn er og að við getum öll sameinast gegn þjóðarmorði og fyrir réttlæti og mannréttindum.

Höfundur er mannfræðingur