Sumar­há­tíðir, rán­dýrir vextir og óopnað um­slag

Við Íslendingar vorum rétt í þessu að ljúka við eina af okkar ástælustu hefðum. Tugþúsundir landsmanna tjölduðu um helgina, sungu brekkusöngva og stunduðu almenna heilsueflingu á tjaldsvæðum landsins. Það er eitthvað dásamlegt við þessa sumardaga. Þrátt fyrir að við þekkjum varla meira en 1% landsmanna persónulega og 99% séu okkur ókunnugt fólk, þá náum við samt að skemmta okkur, sýna samstöðu og gleðjast saman.

Handan við hornið er síðan ein fallegasta hátíð ársins: Hinsegin dagar. Þar komum við saman til að fagna fjölbreytileikanum, frelsinu og mannréttindum – þeim gildum sem tryggja að öll fáum við að blómstra á eigin forsendum.

Næst er það lýðræðishátíðin í lok mánaðarins. Þann 29. ágúst næstkomandi göngum við til þjóðaratkvæðagreiðslu um hvort halda eigi áfram samningaviðræðum við Evrópusambandið. Og alveg eins og við fögnum fjölbreytileikanum í gleðigöngunni, eigum við líka að mæta komandi kosningum af hlýju og virðingu fyrir því að við berum ólíkar skoðanir á Evrópumálunum.

Að virða nei-ið – og vera um leið heiðarleg um valkostina

Pólitískri umræðu fylgja oft miklar tilfinningar. Sum eru einfaldlega hrædd við breytingar og mörg bera raunverulega umhyggju fyrir hagsmunum sjávarútvegsins, landbúnaði, sjálfstæði okkar og þeirri sérstöðu sem gerir Ísland að Íslandi. Það eru sjónarmið sem ber að mæta af fullri virðingu.

Að sama skapi þarf líka að bera virðingu fyrir þeim sem eru spenntir að sjá hvaða samning við getum fengið og hvort hagsmunum almennings sé betur borgið með nánara samstarfi. En staðreyndin er sú að við þurfum að ræða við Evrópu og fá samninginn upp á borðið til þess að geta tekið þessa umræðu á grundvelli staðreynda en ekki ágiskana.

Innganga í Evrópusambandið er engin töfralausn

ESB leysir ekki öll okkar vandamál eða áskoranir með einhverju töfrabragði. Við munum áfram þurfa að standa okkur í samkeppni þjóða, mæta á vaktina á hverjum degi, reka öflug fyrirtæki og byggja upp réttlátt velferðarsamfélag. Íslendingar hafa gert ótrúlega vel til þessa og við munum halda áfram að vera öflug þjóð – hvort sem við verðum innan eða utan Evrópusambandsins.

Spurningin í ágúst snýst einfaldlega um hvort við viljum sjá hvað stendur í samningnum áður en við tökum lokaákvörðun. Að halda viðræðum áfram er hvorki ákvörðun um inngöngu né yfirlýsing um að allt verði fullkomið. Það er einfaldlega sú ákvörðun að safna staðreyndum.

Hvað varðar þetta Reykjavík?

Ég var kosinn í borgarstjórn til þess að gæta hagsmuna Reykvíkinga og það verkefni tek ég mjög alvarlega. Þótt ég hafi mínar persónulegu skoðanir á ESB-málum og þótt margs konar sjónarmið heyrist í umræðunni ber mér sem kjörnum fulltrúa að horfa sérstaklega til hagsmuna Reykjavíkurborgar og lífsgæða íbúanna í komandi kosningum.

Borgum Evrópu stendur margt til boða í gegnum ESB sem getur haft veruleg áhrif á lífsgæði íbúa. Reynsla borga eins og Dublin, Tallinn og Ljúblíana sýnir hvaða tækifæri geta fylgt inngöngu. Sveitarfélög innan ESB hafa beinan aðgang að Evrópska fjárfestingarbankanum (EIB), sem veitir langtímalán á ótrúlega lágum vöxtum til innviðaframkvæmda – hvort sem varðar skóla, spítala eða almenningssamgöngur. Samhliða hafa borgirnar völ á styrkjum úr byggða- og innviðasjóðum (eins og CEF og ERDF) til að rafvæða samgöngur, byggja upp hjólreiðastíga og fjármagna stafræna nýsköpun gegnum samstarfsnet á borð við URBACT. Fjöldi borga í Evrópu hefur notið góðs af Evrópusamstarfi. Tækifærum hefur fjölgað og lífsgæði hafa aukist.

Kjarni jafnaðarstefnunnar snýst einmitt um það: Að almannahagsmunir, jöfnuður og velferð fólksins standi framar sérhagsmunum. Þegar öllu er á botninn hvolft snýst stjórnun sveitarfélaga um velferð og lífsgæði fólksins sem þar býr: skólana, íþrótta- og tómstundafélögin, velferðina, vegina og almenningssamgöngurnar.

En Reykjavík - eins og önnur sveitarfélög og heimili - býr við gríðarlegan efnahagslegan aukakostnað: séríslenska krónuálagið og hátt, ófyrirsjáanlegt vaxtastig. Sveigjanleg króna getur haft sína kosti í áföllum en henni fylgja líka milljarðareikningar á hverju ári í formi hærri vaxta. Fjármagnskostnaður A- og B-hluta borgarinnar vegur gríðalega þungt. Ef við náum fram því stöðuga vaxta- og gjaldmiðlaumhverfi evrunnar sem nágrannalönd okkar búa við, myndi jafnvel lítil lækkun á fjármagnskostnaði skila sér í mörgum milljörðum sem í dag fara í vexti frekar en þjónustu.

Það eru upphæðir sem skipta sköpum fyrir lífsgæði og jöfnuð í Reykjavík. Árlegur vaxtasparnaður borgarinnar gæti fjármagnað nokkra nýja leikskóla á hverju ári. Við gætum lyft grettistaki í uppbyggingu á aðstöðu íþróttafélaganna í hverfunum, endurnýjað gervigrasvelli, gert upp stúkur og bætt sundlaugarnar okkar svo öll börn eigi jafnan aðgang að öflugu frístundastarfi. Við gætum lagað götur, lagt fleiri hjólastíga, gert almenningssamgöngur skilvirkari og fjárfest í grænum svæðum án þess að taka lán á íþyngjandi kjörum.

Hagkvæmari lán og lægri vextir á opinberar skuldir væri einfaldlega mesta hagræðing sem borgin gæti ráðist í. Þegar það er fært yfir á landsvísu sparar ríkissjóður tugi milljarða á ári og önnur sveitarfélög sömuleiðis. Þetta snýst ekki um akademíska hagfræðikúrsa, heldur hvort skattféð okkar fari í háa vexti eða í að byggja upp betra samfélag.

Athugum málið af yfirvegun

Til þess að tryggja að íbúar í Reykjavík hafi svör byggð á staðreyndum lagði Samfylkingin nýverið fram tillögu í borgarráði um skipan sérfræðingahóps til að rýna hlutlægt hvað möguleg aðild og evran myndu þýða fyrir rekstur borgarinnar. Því miður felldi meirihlutinn þessa tillögu en staðreyndirnar tala sínu máli: Lægri vextir á opinberar skuldir skila sér í gríðarlegum hagbótum, hagræðingu og betri þjónustu fyrir almenning.

Nýtum ágústmánuð í uppbyggilega og hlýlega umræðu. Fögnum fjölbreytileikanum og mannréttindum á Hinsegin dögum, njótum sumarsins og göngum svo af yfirvegun og bjartsýni til kosninga þann 29. ágúst.

Ég mun að sjálfsögðu segja JÁ, til að sjá samninginn. Fáum niðurstöðuna upp á borðið – og ákveðum svo í sameiningu, sem frjáls og fullvalda þjóð, hvað við viljum gera við framtíðina okkar.

Höfundur er borgarfulltrúi og oddviti Samfylkingarinnar í Reykjavík.