Breyting á geðheilsu og líkamlegu þreki Elísabet Inga Sigurðardóttir skrifar 9. ágúst 2026 22:02 Rannsóknin sýnir marktæk tengsl milli netnotkunar og geðheilsu. kristinn ingi/hÍ Marktækt samband er á milli netsamskipta og þunglyndis- og kvíðaeinkenna hjá stúlkum. Þetta eru niðurstöður nýrrar rannsóknar sem sýna einnig fram á að líkamlegt þrek hópsins fer versnandi. Óttar Guðbjörn Birgisson, sálfræðingur og lektor við hjúkrunar- og ljósmóðurfræðideild Háskóla Íslands stendur að rannsókninni en þar skoðar hann hvernig netsamskipti og samfélagsmiðlanotkun íslenskra ungmenna tengist geðheilsu og líkamlegu þreki þeirra. Óttar lagðist yfir gagnasafn sem nær aftur til ársins 2003 og skoðaði hvernig einkenni þunglyndis og kvíða hafa breyst hjá 15 ára ungmennum frá árinu 2003 til 2015. „Það sem kom kannski hvað mest á óvart er að árið 2003 þá voru samfélagsmiðlar notaðir. Fólk var byrjað að nota frumstæða samfélagsmiðla. MSN og Hugi.is voru vinsælir á Íslandi. Fólk átti samskipti á netinu en það virtust ekki vera nein tengst þótt fólk notaði það mikið, þá virtist það ekki hafa nein áhrif á geðheilsu þess. Upp úr 2015 tókum við eftir því að það var tölfræðilega marktækur munur á geðheilsunni hjá 15 ára einstaklingum árið 2003 og 2015 og þá sérstaklega hjá stúlkum og við sáum sérstaklega þunglyndiseinkenni.“ Breyting á líkamlegu þreki Á sama tíma versnaði líkamlegt þrek þessa hóps. „Þau gátu erfiðað minna á þrekhjólum árið 2015 og 2017 miðað við árið 2003. Það voru engin tengsl um að það skýrðist af netnotkuninni sem slíkri en það eru ýmsir þættir sem má gera sér grein fyrir að hafi áhrif á versnandi þrek, meiri kyrrsetja sem vissulega tengist skjánotkun almennt.“ Skoða undir húddið Hann segir niðurstöðurnar ekki koma stórkostlega á óvart. Mikilvægt sé að kafa dýpra ofan í netnotkunina sjálfa. „Það þarf að skoða meira undir húddið. Hvað veldur þessu? Er það eitthvað ákveðið við samfélagsmiðlana? Og skoða þá frekar hvað nákvæmlega er það. Hverjir eru í áhættuhópi og hvað er hægt að gera. Því samfélagsmiðlarnir eru ekki að fara neitt þannig það þarf að rannsaka frekar miðlunarbreytur og þess háttar.“ Samfélagsmiðlar Vísindi Börn og uppeldi Mest lesið Óskar svara eftir að faðir missti dóttur sína erlendis Innlent Lokun einu innilaugar sveitarfélagsins íbúum mikið áfall Innlent Sigurveig I. Jónsdóttir er látin Innlent Afskipti formanns Eflingar séu með ólíkindum Innlent Segir sáttina kosta ríkissjóð 1,6 milljarða til viðbótar Innlent Þingmenn laumuðust í laugina eftir lokun Innlent Trump samdi við Pútín um dísel Erlent Vance biðlar til ungra reiðra manna Erlent Katrín ekki í forsetaslaginn og deilur skekja ASÍ fyrir þing Innlent Bílastæði eða bekkir og blómapottar? Innlent Fleiri fréttir Keyrði á og flúði en skildi númeraplötu eftir Seldu óvart hjól viðskiptavinar Sigurveig I. Jónsdóttir er látin Þingmenn laumuðust í laugina eftir lokun Katrín ekki í forsetaslaginn og deilur skekja ASÍ fyrir þing Bein útsending: Af minkum og mönnum Þau vilja stýra Fjölmiðlanefnd Þrír unglingar á breyttu hjóli en VÍS ber samt ábyrgð Einn fékk fimm ár, annar átján mánuði en þriðji sýknaður Líklegt að Íslendingar finni óbeint fyrir El niño Ísraelskum ferðamönnum mismunað á veitingastað vegna uppruna Óskar svara eftir að faðir missti dóttur sína erlendis Segir sáttina kosta ríkissjóð 1,6 milljarða til viðbótar Kannast ekkert við brot og munu aðstoða við rannsókn Úrskurðaður í farbann Afskipti formanns Eflingar séu með ólíkindum Í beinni frá höfuðstöðvum Ölgerðarinnar Borað eftir heitu vatni í Laugardal Friðarsúlan hefur kostað rúmar hundrað milljónir króna Hellisheiðin lokuð til vesturs Borgin afturkallar lóðir trúfélaganna Lokun einu innilaugar sveitarfélagsins íbúum mikið áfall Maður réðst á annan og skemmdi bíl Bílastæði eða bekkir og blómapottar? Vilja auka viðveru NATO í norðri Máttu tæma lónið „Varpar skugga á skólasamfélagið í heild“ „Ég fagna því að þessu leikriti sé lokið“ Þetta eru aðgerðirnar sem fara á í Ók lyfjaður á gangandi vegfaranda Sjá meira
Óttar Guðbjörn Birgisson, sálfræðingur og lektor við hjúkrunar- og ljósmóðurfræðideild Háskóla Íslands stendur að rannsókninni en þar skoðar hann hvernig netsamskipti og samfélagsmiðlanotkun íslenskra ungmenna tengist geðheilsu og líkamlegu þreki þeirra. Óttar lagðist yfir gagnasafn sem nær aftur til ársins 2003 og skoðaði hvernig einkenni þunglyndis og kvíða hafa breyst hjá 15 ára ungmennum frá árinu 2003 til 2015. „Það sem kom kannski hvað mest á óvart er að árið 2003 þá voru samfélagsmiðlar notaðir. Fólk var byrjað að nota frumstæða samfélagsmiðla. MSN og Hugi.is voru vinsælir á Íslandi. Fólk átti samskipti á netinu en það virtust ekki vera nein tengst þótt fólk notaði það mikið, þá virtist það ekki hafa nein áhrif á geðheilsu þess. Upp úr 2015 tókum við eftir því að það var tölfræðilega marktækur munur á geðheilsunni hjá 15 ára einstaklingum árið 2003 og 2015 og þá sérstaklega hjá stúlkum og við sáum sérstaklega þunglyndiseinkenni.“ Breyting á líkamlegu þreki Á sama tíma versnaði líkamlegt þrek þessa hóps. „Þau gátu erfiðað minna á þrekhjólum árið 2015 og 2017 miðað við árið 2003. Það voru engin tengsl um að það skýrðist af netnotkuninni sem slíkri en það eru ýmsir þættir sem má gera sér grein fyrir að hafi áhrif á versnandi þrek, meiri kyrrsetja sem vissulega tengist skjánotkun almennt.“ Skoða undir húddið Hann segir niðurstöðurnar ekki koma stórkostlega á óvart. Mikilvægt sé að kafa dýpra ofan í netnotkunina sjálfa. „Það þarf að skoða meira undir húddið. Hvað veldur þessu? Er það eitthvað ákveðið við samfélagsmiðlana? Og skoða þá frekar hvað nákvæmlega er það. Hverjir eru í áhættuhópi og hvað er hægt að gera. Því samfélagsmiðlarnir eru ekki að fara neitt þannig það þarf að rannsaka frekar miðlunarbreytur og þess háttar.“
Samfélagsmiðlar Vísindi Börn og uppeldi Mest lesið Óskar svara eftir að faðir missti dóttur sína erlendis Innlent Lokun einu innilaugar sveitarfélagsins íbúum mikið áfall Innlent Sigurveig I. Jónsdóttir er látin Innlent Afskipti formanns Eflingar séu með ólíkindum Innlent Segir sáttina kosta ríkissjóð 1,6 milljarða til viðbótar Innlent Þingmenn laumuðust í laugina eftir lokun Innlent Trump samdi við Pútín um dísel Erlent Vance biðlar til ungra reiðra manna Erlent Katrín ekki í forsetaslaginn og deilur skekja ASÍ fyrir þing Innlent Bílastæði eða bekkir og blómapottar? Innlent Fleiri fréttir Keyrði á og flúði en skildi númeraplötu eftir Seldu óvart hjól viðskiptavinar Sigurveig I. Jónsdóttir er látin Þingmenn laumuðust í laugina eftir lokun Katrín ekki í forsetaslaginn og deilur skekja ASÍ fyrir þing Bein útsending: Af minkum og mönnum Þau vilja stýra Fjölmiðlanefnd Þrír unglingar á breyttu hjóli en VÍS ber samt ábyrgð Einn fékk fimm ár, annar átján mánuði en þriðji sýknaður Líklegt að Íslendingar finni óbeint fyrir El niño Ísraelskum ferðamönnum mismunað á veitingastað vegna uppruna Óskar svara eftir að faðir missti dóttur sína erlendis Segir sáttina kosta ríkissjóð 1,6 milljarða til viðbótar Kannast ekkert við brot og munu aðstoða við rannsókn Úrskurðaður í farbann Afskipti formanns Eflingar séu með ólíkindum Í beinni frá höfuðstöðvum Ölgerðarinnar Borað eftir heitu vatni í Laugardal Friðarsúlan hefur kostað rúmar hundrað milljónir króna Hellisheiðin lokuð til vesturs Borgin afturkallar lóðir trúfélaganna Lokun einu innilaugar sveitarfélagsins íbúum mikið áfall Maður réðst á annan og skemmdi bíl Bílastæði eða bekkir og blómapottar? Vilja auka viðveru NATO í norðri Máttu tæma lónið „Varpar skugga á skólasamfélagið í heild“ „Ég fagna því að þessu leikriti sé lokið“ Þetta eru aðgerðirnar sem fara á í Ók lyfjaður á gangandi vegfaranda Sjá meira