Slaufun, skautun, skömmun Örn Bárður Jónsson skrifar 23. ágúst 2026 10:15 Þessi hugtök í fyrirsögninni eru skyld. Þau tjá þá áráttu fólks að taka djúpt í árinni í dómum um tjáningu samborgara sinna. Nýlega sagði ég í ræðu: "Skoðanir fólks breytast í deiglu daganna. Ég nefndi fyrr áhrif heiðinnar hugsunar. Heiðnin kemur m.a. fram í svonefndri slaufunarmenningu – í þeirri áráttu að kansellera fólki – reka það út af vellinum eins og dómari í knattspyrnuleik. En reglurnar í knattspyrnu, eru ekki lífsreglurnar stærstu og mestu. Í lífinu gilda hinar kristnu reglur um að elska náungann. Og við elskum þá manneskjuna en þurfum hvorki að elska eða samsinna skoðunum hennar né verkum, hvað þá mistökum og misgjörðum. Þetta þekkja prestar sem stunda sálgæslu og vita að í hverri manneskju býr guðsneisti. Slaufunarmenning er ómenning, hún er heiðindómur. Forfeður okkar og mæður bjuggu við dómsvald sem dæmdi til skóggangs, fjörbaugs eða til fjársekta. Þá var engin fyrirgefning, engin náð, engin miskunn, bara útilokun, bara hefnd og grimmd götunnar. Viljum við innleiða það á ný?" […] "Að vera sér þess meðvitandi að við erum öll syndugar manneskjur er mikilvægara en flest annað. Syndin er ekki einhver móralismi, einhver tilfellafræði um það hvernig fólki verði fótaskortur á lífsveginum. Nei, syndin merkir geigun, að vera í sundur frá skapara sínum, eðli og uppruna, að vera framandi sjálfum sér og lífinu í sínu stóra samhengi. Það er syndin. Hún er geigun. Fyrsti bílinn sem ég átti var syndugur. Hann var með hlaup í stýrinu sem gerði það að verkum að hann leitaði ætíð út af veginum. Mitt hlutverk var að halda bílnum á veginum. Löngu síðar, þegar ég nam guðfræði, varð mér ljóst að sami vandi er í mér sjálfum og öllum öðrum mönnum, körlum sem konum. Við erum öll með hlaup í stýrinu og okkur hættir til að fara út af hinni réttu leið." Staksteinar Morgunblaðsins vitna í Sigurð Má Jónsson blaðamann undir yfirskriftinni: Er skautunin á vinstri vængnum? Sá texti er í útgáfu greinarinnar á heimasíðu minni. Okkur hættir öllum til að slaufa, skauta og skamma, en það er vissulega merkilegt ef sú árátta reynist ríkari á vinstri vængnum en hinnum hægri. Það leiðir hugann að grunngildum Vesturlanda. Hinn frægi heimspekingur, Jürgen Habermas (1929-2026), […] sagði að Vesturlönd hefðu allan sinn siðagrunn úr Biblíunni. Hann tiltók tvö hugtök. Réttlætishugsun Gyðinga úr GT og kærleikskenningu Krists í NT. Habermas var yfirlýstur guðleysingi, en hann þekkti rætur sinnar menningar og gekkst við þeim. Arfur Vesturlanda hvílir á þessum grunni en nú eru öfl sem vilja skekja þennan grunn og hreinlega grafa undan lýðræði og grunngildum Vesturlanda. Dvergríkið Qatar sem telur um 350 þúsund íbúa og er álíka fjölmennt og Ísland. En Qatar veit ekki aura sinna tal. Nú berast upplýsingar í fjölmiðlum um styrki Qatar til bandarískra háskóla og þar er um að ræða milljarðatugi í dollurum talið, en í krónum svo magnað að maður skilur ekki slíkar upphæðir. Og hvað fá þeir í staðin? Þeir fá m.a. það fyrir greiðann að dempa vestræn gildi og það sem Vesturlönd standa fyrir. Frá árinu 1991 hefur Qatar styrkt háskóla í BNA um 6,25 milljarða dollara eða sex-komma-tuttugu-og-fimm-þúsund-milljónir, sem gera 7,6 x 10 í 13. veldi í krónum talið sem eru óskiljanlegar skrilljónir í mínum huga. Hér eru tenglar á greinar um málið. Þarna er um að ræða dvergríki af meiði islam sem er með klærna úti til að svæfa vestræna menningu og eyða henni svo. Qatar er í miklu vinfengi við samtökin Bræðralag múslima sem eru öfgasamtök sem fara ekki dult með það markmið sitt að leggja Vesturlönd í rúst. Þessi lævísi áróður í háskólum í BNA hefur sín áhrif því hann kemur hugmyndum Wóksins inn í huga fólks og fyrir þeim áróðri er Vinstrið veikara en Hægrið. Greinar á meiði félagsvísinda eru vinsælar. Mér þykir margt fóðlegt koma úr þeim ranni en líka æði margt undarlegt. Ef tekin er ögn paródísk nálgun á háskólana í BNA þá eru þar upp til hópa prófessorar sem e.t.v. hafa aldrei tekið þátt í þjóðfélaginu nema til að vera í námi og svo kennslu, aldrei farið á sjó, aldrei grafið skurð eða unnið við uppskipun, flakað fisk í frystihúsi eða unnið ærlegt handtak, nema lyft því gríðarlega grettistaki – eða þannig – sem er að vera í skóla frá 6 ára aldri og til sjötugs. Þekkir slíkt fólk samfélagið? Lokast menn ekki á endanum inni í sinni eigin sápukúlu? Til skamms tíma fóru íslenskir háskólamenn á sjóinn og í skurðina, en færri nú á tímum. Svo er það Vinstrið sem segja má að ráði ríkjum í félagsgreinunum. Vinstrið er þekkt fyrir að vilja ekki hafa mikið að gera með kirkju og kristindóm. Það hríðfellur fyrir grunnhyggnum hugmyndum Wóksins, kærleika án ábyrgðar, réttindum fólks til að fylgja rugli og dellumakeríi á öllum sviðum. Wókið er svona nokkurskonar sykurlaus marxismi, diet-drykkur án allrar næringar, Pepsi Max sem gefur stuð í heilann og koffínið vekur þ.e. gefur Wóke-tilfinningu. Mannkynið er í vissum skilningi á siglingu sem enda mun í brotsjó og skaða. Sú sigling er ekki nein Arkar-ferð eins og Nói fór í og bjargaði mannkyni forðum, en þá arfsögn fengum við í arf í gegnum gyðingdóm og kristni, en hún er jafnframt þekkt í öðrum menningarheimum. Örkin bjargaði. Sérhver kirkja í heiminum hefur kirkjuskip, þ.e. megin sal byggingarinnar. Orðið kirkjuskip vísar til arkarinnar. Þak kirkjunnar veitir skjól fyrir regni og vindum og það er í táknrænum skilningi örkin sem hvelfist yfir söfnuðinn, veitir skjól fyrir veðri og vindum í sálinni og klífur með mæni sínum óveður lífsins. Leitum í það skjól sem gagnast hefur í 5 þúsund ár og lagt grunninn að vestrænum samfélögum með öllum sínum gæðum, mannréttindum, menntun, heilbrigðisþjónustu og frelsi til athafna eftir hollum leikreglum sem upphaflega voru klappaðar í stein en síðar ritaðar á bókfell og bækur og nú stafrænt á skjái sem tiltækir eru í vasa flestra í okkar heimshluta og víðar. Lesum, lærum – og lifum af! Höfundur er prestur. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Örn Bárður Jónsson Mest lesið Skörum fram úr í skaðlegu skattaumhverfi Elliði Vignisson Skoðun Börn þurfa úrræði, ekki innantóm loforð Ása Berglind Hjálmarsdóttir Skoðun Hvers vegna skiptir bókun 35 máli? Eiríkur S. Svavarsson Skoðun Af þreyttasta frumvarpi íslenskrar þingsögu Árni Guðmundsson Skoðun Að byrja á röngum enda – vítahringur vímuefnavanda, afbrota og refsinga Margrét Dís Yeoman Skoðun Breyttur einkunnakvarði gerir námsmatið ekki skýrara Hjálmar Bogi Hafliðason,Jón Páll Haraldsson,Kristín Jóhannesdóttir,Margrét Sverrisdóttir,Snædís Valsdóttir,Þóranna Rósa Ólafsdóttir Skoðun Hver ætlar að hjúkra þér? Helga Rósa Másdóttir Skoðun Var Stonehenge sláturhús? Ása Hlín Benediktsdóttir Skoðun Ísland á ekki að verða land gjaldhliða Þórir Garðarsson Skoðun Landsréttur gefur út óútfylltan tékka fyrir hvers kyns ofbeldi Sigrún Sif Eyfeld Jóelsdóttir Skoðun Skoðun Skoðun Þegar samþykki virðist verða að ábyrgð brotaþola Herdís Ósk Sveinbjörnsdóttir skrifar Skoðun Sama fötlun en ólík réttindi - Aldurinn ræður úrslitum - Ásta Ólafsdóttir skrifar Skoðun Umskiptingar Flokks fólksins á Alþingi Júlíus Valsson skrifar Skoðun Okkar fé í Heimum Bergur Hauksson skrifar Skoðun Hver ætlar að hjúkra þér? Helga Rósa Másdóttir skrifar Skoðun Er alveg sama hvað Ísland er dýrt? Björn Ragnarsson skrifar Skoðun Krossinn er ekki matseðill Hilmar Kristinsson skrifar Skoðun Við mælum hávaða en mælum við óskýrleikann? Ragnhildur Bjarkadóttir skrifar Skoðun Hvað gerist í síðari hálfleik? Lovísa Oktovía Eyvindsdóttir skrifar Skoðun Hvers vegna skiptir bókun 35 máli? Eiríkur S. Svavarsson skrifar Skoðun Skörum fram úr í skaðlegu skattaumhverfi Elliði Vignisson skrifar Skoðun Hvernig getum við dregið úr einmanaleika mæðra í fæðingarorlofi? Sigrún Þóra Sveinsdóttir skrifar Skoðun Arfurinn og réttur ríkisins til skattheimtu Gunnar Ármannsson skrifar Skoðun Undir sömu stjörnu – ópera fyrir alla þjóðina Sævar Þór Halldórsson skrifar Skoðun Börn þurfa úrræði, ekki innantóm loforð Ása Berglind Hjálmarsdóttir skrifar Skoðun Ísland á ekki að verða land gjaldhliða Þórir Garðarsson skrifar Skoðun Fokk, ég er með ristilkrabbamein! Matthías Freyr Matthíasson skrifar Skoðun Lofthjúpurinn er ekki verðbólguspá – þegar prófessorinn villist út fyrir sitt sérfræðisvið Sveinn Atli Gunnarsson skrifar Skoðun Af þreyttasta frumvarpi íslenskrar þingsögu Árni Guðmundsson skrifar Skoðun Samfélagsbanki: Opið bréf til ríkisstjórnarinnar Guðmundur D. Haraldsson,Sævar Finnbogason skrifar Skoðun Var Stonehenge sláturhús? Ása Hlín Benediktsdóttir skrifar Skoðun Það er alltaf til fé fyrir næstu framkvæmd—Hvenær ætlum við að læra? Vilhelm Jónsson skrifar Skoðun Landsréttur gefur út óútfylltan tékka fyrir hvers kyns ofbeldi Sigrún Sif Eyfeld Jóelsdóttir skrifar Skoðun Nýtum betur gagnreyndar aðferðir í skólum Skúli Helgason skrifar Skoðun Súri sannleikurinn um rakastjórnun - Þekkingin er til, en húsin leka samt enn Sigurður Sigurðsson skrifar Skoðun Að byrja á röngum enda – vítahringur vímuefnavanda, afbrota og refsinga Margrét Dís Yeoman skrifar Skoðun Breyttur einkunnakvarði gerir námsmatið ekki skýrara Hjálmar Bogi Hafliðason,Jón Páll Haraldsson,Kristín Jóhannesdóttir,Margrét Sverrisdóttir,Snædís Valsdóttir,Þóranna Rósa Ólafsdóttir skrifar Skoðun Lögfræði er engin eðlisfræði – fullveldi er ekki þyngdarkraftur Bergur Hauksson skrifar Skoðun Mamma ég lofa Lára G. Sigurðardóttir skrifar Skoðun Þetta hjólar sig ekki sjálft Birgir Birgisson skrifar Sjá meira
Þessi hugtök í fyrirsögninni eru skyld. Þau tjá þá áráttu fólks að taka djúpt í árinni í dómum um tjáningu samborgara sinna. Nýlega sagði ég í ræðu: "Skoðanir fólks breytast í deiglu daganna. Ég nefndi fyrr áhrif heiðinnar hugsunar. Heiðnin kemur m.a. fram í svonefndri slaufunarmenningu – í þeirri áráttu að kansellera fólki – reka það út af vellinum eins og dómari í knattspyrnuleik. En reglurnar í knattspyrnu, eru ekki lífsreglurnar stærstu og mestu. Í lífinu gilda hinar kristnu reglur um að elska náungann. Og við elskum þá manneskjuna en þurfum hvorki að elska eða samsinna skoðunum hennar né verkum, hvað þá mistökum og misgjörðum. Þetta þekkja prestar sem stunda sálgæslu og vita að í hverri manneskju býr guðsneisti. Slaufunarmenning er ómenning, hún er heiðindómur. Forfeður okkar og mæður bjuggu við dómsvald sem dæmdi til skóggangs, fjörbaugs eða til fjársekta. Þá var engin fyrirgefning, engin náð, engin miskunn, bara útilokun, bara hefnd og grimmd götunnar. Viljum við innleiða það á ný?" […] "Að vera sér þess meðvitandi að við erum öll syndugar manneskjur er mikilvægara en flest annað. Syndin er ekki einhver móralismi, einhver tilfellafræði um það hvernig fólki verði fótaskortur á lífsveginum. Nei, syndin merkir geigun, að vera í sundur frá skapara sínum, eðli og uppruna, að vera framandi sjálfum sér og lífinu í sínu stóra samhengi. Það er syndin. Hún er geigun. Fyrsti bílinn sem ég átti var syndugur. Hann var með hlaup í stýrinu sem gerði það að verkum að hann leitaði ætíð út af veginum. Mitt hlutverk var að halda bílnum á veginum. Löngu síðar, þegar ég nam guðfræði, varð mér ljóst að sami vandi er í mér sjálfum og öllum öðrum mönnum, körlum sem konum. Við erum öll með hlaup í stýrinu og okkur hættir til að fara út af hinni réttu leið." Staksteinar Morgunblaðsins vitna í Sigurð Má Jónsson blaðamann undir yfirskriftinni: Er skautunin á vinstri vængnum? Sá texti er í útgáfu greinarinnar á heimasíðu minni. Okkur hættir öllum til að slaufa, skauta og skamma, en það er vissulega merkilegt ef sú árátta reynist ríkari á vinstri vængnum en hinnum hægri. Það leiðir hugann að grunngildum Vesturlanda. Hinn frægi heimspekingur, Jürgen Habermas (1929-2026), […] sagði að Vesturlönd hefðu allan sinn siðagrunn úr Biblíunni. Hann tiltók tvö hugtök. Réttlætishugsun Gyðinga úr GT og kærleikskenningu Krists í NT. Habermas var yfirlýstur guðleysingi, en hann þekkti rætur sinnar menningar og gekkst við þeim. Arfur Vesturlanda hvílir á þessum grunni en nú eru öfl sem vilja skekja þennan grunn og hreinlega grafa undan lýðræði og grunngildum Vesturlanda. Dvergríkið Qatar sem telur um 350 þúsund íbúa og er álíka fjölmennt og Ísland. En Qatar veit ekki aura sinna tal. Nú berast upplýsingar í fjölmiðlum um styrki Qatar til bandarískra háskóla og þar er um að ræða milljarðatugi í dollurum talið, en í krónum svo magnað að maður skilur ekki slíkar upphæðir. Og hvað fá þeir í staðin? Þeir fá m.a. það fyrir greiðann að dempa vestræn gildi og það sem Vesturlönd standa fyrir. Frá árinu 1991 hefur Qatar styrkt háskóla í BNA um 6,25 milljarða dollara eða sex-komma-tuttugu-og-fimm-þúsund-milljónir, sem gera 7,6 x 10 í 13. veldi í krónum talið sem eru óskiljanlegar skrilljónir í mínum huga. Hér eru tenglar á greinar um málið. Þarna er um að ræða dvergríki af meiði islam sem er með klærna úti til að svæfa vestræna menningu og eyða henni svo. Qatar er í miklu vinfengi við samtökin Bræðralag múslima sem eru öfgasamtök sem fara ekki dult með það markmið sitt að leggja Vesturlönd í rúst. Þessi lævísi áróður í háskólum í BNA hefur sín áhrif því hann kemur hugmyndum Wóksins inn í huga fólks og fyrir þeim áróðri er Vinstrið veikara en Hægrið. Greinar á meiði félagsvísinda eru vinsælar. Mér þykir margt fóðlegt koma úr þeim ranni en líka æði margt undarlegt. Ef tekin er ögn paródísk nálgun á háskólana í BNA þá eru þar upp til hópa prófessorar sem e.t.v. hafa aldrei tekið þátt í þjóðfélaginu nema til að vera í námi og svo kennslu, aldrei farið á sjó, aldrei grafið skurð eða unnið við uppskipun, flakað fisk í frystihúsi eða unnið ærlegt handtak, nema lyft því gríðarlega grettistaki – eða þannig – sem er að vera í skóla frá 6 ára aldri og til sjötugs. Þekkir slíkt fólk samfélagið? Lokast menn ekki á endanum inni í sinni eigin sápukúlu? Til skamms tíma fóru íslenskir háskólamenn á sjóinn og í skurðina, en færri nú á tímum. Svo er það Vinstrið sem segja má að ráði ríkjum í félagsgreinunum. Vinstrið er þekkt fyrir að vilja ekki hafa mikið að gera með kirkju og kristindóm. Það hríðfellur fyrir grunnhyggnum hugmyndum Wóksins, kærleika án ábyrgðar, réttindum fólks til að fylgja rugli og dellumakeríi á öllum sviðum. Wókið er svona nokkurskonar sykurlaus marxismi, diet-drykkur án allrar næringar, Pepsi Max sem gefur stuð í heilann og koffínið vekur þ.e. gefur Wóke-tilfinningu. Mannkynið er í vissum skilningi á siglingu sem enda mun í brotsjó og skaða. Sú sigling er ekki nein Arkar-ferð eins og Nói fór í og bjargaði mannkyni forðum, en þá arfsögn fengum við í arf í gegnum gyðingdóm og kristni, en hún er jafnframt þekkt í öðrum menningarheimum. Örkin bjargaði. Sérhver kirkja í heiminum hefur kirkjuskip, þ.e. megin sal byggingarinnar. Orðið kirkjuskip vísar til arkarinnar. Þak kirkjunnar veitir skjól fyrir regni og vindum og það er í táknrænum skilningi örkin sem hvelfist yfir söfnuðinn, veitir skjól fyrir veðri og vindum í sálinni og klífur með mæni sínum óveður lífsins. Leitum í það skjól sem gagnast hefur í 5 þúsund ár og lagt grunninn að vestrænum samfélögum með öllum sínum gæðum, mannréttindum, menntun, heilbrigðisþjónustu og frelsi til athafna eftir hollum leikreglum sem upphaflega voru klappaðar í stein en síðar ritaðar á bókfell og bækur og nú stafrænt á skjái sem tiltækir eru í vasa flestra í okkar heimshluta og víðar. Lesum, lærum – og lifum af! Höfundur er prestur.
Að byrja á röngum enda – vítahringur vímuefnavanda, afbrota og refsinga Margrét Dís Yeoman Skoðun
Breyttur einkunnakvarði gerir námsmatið ekki skýrara Hjálmar Bogi Hafliðason,Jón Páll Haraldsson,Kristín Jóhannesdóttir,Margrét Sverrisdóttir,Snædís Valsdóttir,Þóranna Rósa Ólafsdóttir Skoðun
Landsréttur gefur út óútfylltan tékka fyrir hvers kyns ofbeldi Sigrún Sif Eyfeld Jóelsdóttir Skoðun
Skoðun Hvernig getum við dregið úr einmanaleika mæðra í fæðingarorlofi? Sigrún Þóra Sveinsdóttir skrifar
Skoðun Lofthjúpurinn er ekki verðbólguspá – þegar prófessorinn villist út fyrir sitt sérfræðisvið Sveinn Atli Gunnarsson skrifar
Skoðun Samfélagsbanki: Opið bréf til ríkisstjórnarinnar Guðmundur D. Haraldsson,Sævar Finnbogason skrifar
Skoðun Landsréttur gefur út óútfylltan tékka fyrir hvers kyns ofbeldi Sigrún Sif Eyfeld Jóelsdóttir skrifar
Skoðun Súri sannleikurinn um rakastjórnun - Þekkingin er til, en húsin leka samt enn Sigurður Sigurðsson skrifar
Skoðun Að byrja á röngum enda – vítahringur vímuefnavanda, afbrota og refsinga Margrét Dís Yeoman skrifar
Skoðun Breyttur einkunnakvarði gerir námsmatið ekki skýrara Hjálmar Bogi Hafliðason,Jón Páll Haraldsson,Kristín Jóhannesdóttir,Margrét Sverrisdóttir,Snædís Valsdóttir,Þóranna Rósa Ólafsdóttir skrifar
Að byrja á röngum enda – vítahringur vímuefnavanda, afbrota og refsinga Margrét Dís Yeoman Skoðun
Breyttur einkunnakvarði gerir námsmatið ekki skýrara Hjálmar Bogi Hafliðason,Jón Páll Haraldsson,Kristín Jóhannesdóttir,Margrét Sverrisdóttir,Snædís Valsdóttir,Þóranna Rósa Ólafsdóttir Skoðun
Landsréttur gefur út óútfylltan tékka fyrir hvers kyns ofbeldi Sigrún Sif Eyfeld Jóelsdóttir Skoðun