Foreldrar eigi alls ekki að vera vinir barna sinna Dóra Júlía Agnarsdóttir skrifar 2. september 2026 10:51 Ársæll Arnarsson, prófessor við Menntavísindasvið Háskóla Íslands, ræddi við Ísland í dag. Skjáskot „Mín upplifun af foreldrum nú til dags er sú að þeir eru rosalega hræddir við að vera leiðinlegir. Ég man eftir þessum leiðinlegu foreldrum úr minni æsku sem voru bara góðir foreldrar sem settu mörk og voru að reyna að leiðbeina börnunum sínum,“ segir Ársæll Arnarsson, prófessor við Menntavísindasvið Háskóla Íslands. Ársæll hefur í gegnum tíðina unnið mikið með börnum og samhliða prófessorastarfinu heldur hann námskeið í uppeldisráðum og er sömuleiðis að skrifa bók. Hann kennir foreldrum meðal annars að vera leiðinlegir, sem hann segir gríðarlega mikilvægan part af uppeldishlutverkinu. „Leiðin að því að vera skemmtilegt foreldri er að vera tilbúið að vera leiðinlegt þegar það þarf á því að halda,“ segir Ársæll og bætir við að þegar hann var fyrst að verða foreldri hafi hann séð fyrir sér stanslaust valhopp og gleði. „Svo komst ég fljótlega að því að það orð sem ég notaði mest var nei og orðið sem ég notaði næstmest var ekki. Það voru ákveðin vonbrigði en ég held að þetta sé samt mjög lýsandi fyrir það sem ég er að reyna að segja. Þegar maður er að ala upp ung börn þarf að hjálpa þeim að finna rammann á því hvað má. Stundum gera þau hluti sem eru algjörlega óviðeigandi eins og að meiða yngri systkini. Þá þarf að senda skýr skilaboð sem þau skilja. Ég heyri oft um yngri foreldra sem reyna að útskýra rosa mikið djúpsálarlegar greiningar á því af hverju þú átt ekki að gera þetta en barnið skilur ekkert sem þú ert að segja, þetta verður bara eitthvað orðasalat fyrir því.“ Hann segir því einfaldar og skýrar skipanir þær mikilvægustu og að víkja ekki frá þeim grunnreglum sem barninu eru settar. Ársæll ræddi við Ísland í dag en viðtalið í heild sinni má sjá í spilaranum hér að neðan: Ársæll segir jafnframt að það sé einfaldlega lækkun í tign að vera vinur barnanna sinna. „Foreldrar sem eru vinir barna sinna eru fyrst og fremst að deila alltof miklu úr sínu lífi, öllum sínum raunum og veseni, og mér finnst það ekki við hæfi þegar maður er foreldri. Þá finnst mér þetta vera að slappast, tökin verða linari vegna þess að vinur er allt annað dæmi en foreldri. Það er stórkostlegt að vera foreldri.“ Ísland í dag Börn og uppeldi Háskólar Mest lesið Hætta við sýningu á The Social Reckoning á Íslandi Bíó og sjónvarp Þrengt að sjoppum og skemmtistöðum á meðan borgin breytist í eitt stórt hótel Lífið Útilegumaðurinn býður nú meira en ferðavagna og útivistarbúnað Lífið samstarf „Tárin streymdu niður vangana á mér“ Lífið „Stöðumælaverðir eru líka fólk og þeir hafa tilfinningar“ Tónlist Svansvottaðar gæðaíbúðir þar sem hugsað er fyrir hverju smáatriði Lífið samstarf Getur ekki lengur troðið upp eða keyrt vegna vatnshöfuðs Lífið Hvað veistu um… þjóðveginn frá Reykjavík til Akureyrar? Lífið Árlega greinast 2.146 einstaklingar: Svona nýtist þinn stuðningur Lífið samstarf Missti dóttur sína og tvö fóstur í kjölfarið Lífið Fleiri fréttir Þrengt að sjoppum og skemmtistöðum á meðan borgin breytist í eitt stórt hótel Getur ekki lengur troðið upp eða keyrt vegna vatnshöfuðs Saga og Jón bætast í hóp Taskmaster-keppenda „Tárin streymdu niður vangana á mér“ Missti dóttur sína og tvö fóstur í kjölfarið Hvað veistu um… þjóðveginn frá Reykjavík til Akureyrar? Spurði um úrsögn Jóns fyrir hálfu ári Siggi Chaplin allur Sigga Beinteins í suðrænni sveiflu með kæró Berglind Alda og Auddi keppa í Taskmaster Patrekur og Binni tilheyra fimm minnihlutahópum Gylfi seldi sumarbústaðinn á 85 milljónir Ólétt 52 ára Sjóðheit hjúkka selur skvísuíbúð Þess vegna þurfa Íslendingar að leyfa þessum þjófum að halda áfram að stela Ugla yfirgefur borgina Stigu trylltan dans á Saint Pete „Þannig þú ert ekki bara dóni heldur líka lygari“ Taskmaster Ísland snýr aftur Óskar Hrafn og Laufey selja á Nesveginum Píanóleikari selur huggulega íbúð á Ásvallagötu Bassi mætti með granítharðar geirvörtur Ekkert offors hjá Fors „Ég vel þig núna, alltaf og ennþá“ „Ég mun sakna þín, sonur“ Bombur á Barokki á klúbbnum Tjaldaði á umferðareyju eftir að hafa tapað í fantasy RJ Mitte er látinn Legally Blonde-stjarna handtekin sökuð um að hafa bitið flugfreyju Hvað veistu um... árið 1986? Sjá meira
Ársæll hefur í gegnum tíðina unnið mikið með börnum og samhliða prófessorastarfinu heldur hann námskeið í uppeldisráðum og er sömuleiðis að skrifa bók. Hann kennir foreldrum meðal annars að vera leiðinlegir, sem hann segir gríðarlega mikilvægan part af uppeldishlutverkinu. „Leiðin að því að vera skemmtilegt foreldri er að vera tilbúið að vera leiðinlegt þegar það þarf á því að halda,“ segir Ársæll og bætir við að þegar hann var fyrst að verða foreldri hafi hann séð fyrir sér stanslaust valhopp og gleði. „Svo komst ég fljótlega að því að það orð sem ég notaði mest var nei og orðið sem ég notaði næstmest var ekki. Það voru ákveðin vonbrigði en ég held að þetta sé samt mjög lýsandi fyrir það sem ég er að reyna að segja. Þegar maður er að ala upp ung börn þarf að hjálpa þeim að finna rammann á því hvað má. Stundum gera þau hluti sem eru algjörlega óviðeigandi eins og að meiða yngri systkini. Þá þarf að senda skýr skilaboð sem þau skilja. Ég heyri oft um yngri foreldra sem reyna að útskýra rosa mikið djúpsálarlegar greiningar á því af hverju þú átt ekki að gera þetta en barnið skilur ekkert sem þú ert að segja, þetta verður bara eitthvað orðasalat fyrir því.“ Hann segir því einfaldar og skýrar skipanir þær mikilvægustu og að víkja ekki frá þeim grunnreglum sem barninu eru settar. Ársæll ræddi við Ísland í dag en viðtalið í heild sinni má sjá í spilaranum hér að neðan: Ársæll segir jafnframt að það sé einfaldlega lækkun í tign að vera vinur barnanna sinna. „Foreldrar sem eru vinir barna sinna eru fyrst og fremst að deila alltof miklu úr sínu lífi, öllum sínum raunum og veseni, og mér finnst það ekki við hæfi þegar maður er foreldri. Þá finnst mér þetta vera að slappast, tökin verða linari vegna þess að vinur er allt annað dæmi en foreldri. Það er stórkostlegt að vera foreldri.“
Ísland í dag Börn og uppeldi Háskólar Mest lesið Hætta við sýningu á The Social Reckoning á Íslandi Bíó og sjónvarp Þrengt að sjoppum og skemmtistöðum á meðan borgin breytist í eitt stórt hótel Lífið Útilegumaðurinn býður nú meira en ferðavagna og útivistarbúnað Lífið samstarf „Tárin streymdu niður vangana á mér“ Lífið „Stöðumælaverðir eru líka fólk og þeir hafa tilfinningar“ Tónlist Svansvottaðar gæðaíbúðir þar sem hugsað er fyrir hverju smáatriði Lífið samstarf Getur ekki lengur troðið upp eða keyrt vegna vatnshöfuðs Lífið Hvað veistu um… þjóðveginn frá Reykjavík til Akureyrar? Lífið Árlega greinast 2.146 einstaklingar: Svona nýtist þinn stuðningur Lífið samstarf Missti dóttur sína og tvö fóstur í kjölfarið Lífið Fleiri fréttir Þrengt að sjoppum og skemmtistöðum á meðan borgin breytist í eitt stórt hótel Getur ekki lengur troðið upp eða keyrt vegna vatnshöfuðs Saga og Jón bætast í hóp Taskmaster-keppenda „Tárin streymdu niður vangana á mér“ Missti dóttur sína og tvö fóstur í kjölfarið Hvað veistu um… þjóðveginn frá Reykjavík til Akureyrar? Spurði um úrsögn Jóns fyrir hálfu ári Siggi Chaplin allur Sigga Beinteins í suðrænni sveiflu með kæró Berglind Alda og Auddi keppa í Taskmaster Patrekur og Binni tilheyra fimm minnihlutahópum Gylfi seldi sumarbústaðinn á 85 milljónir Ólétt 52 ára Sjóðheit hjúkka selur skvísuíbúð Þess vegna þurfa Íslendingar að leyfa þessum þjófum að halda áfram að stela Ugla yfirgefur borgina Stigu trylltan dans á Saint Pete „Þannig þú ert ekki bara dóni heldur líka lygari“ Taskmaster Ísland snýr aftur Óskar Hrafn og Laufey selja á Nesveginum Píanóleikari selur huggulega íbúð á Ásvallagötu Bassi mætti með granítharðar geirvörtur Ekkert offors hjá Fors „Ég vel þig núna, alltaf og ennþá“ „Ég mun sakna þín, sonur“ Bombur á Barokki á klúbbnum Tjaldaði á umferðareyju eftir að hafa tapað í fantasy RJ Mitte er látinn Legally Blonde-stjarna handtekin sökuð um að hafa bitið flugfreyju Hvað veistu um... árið 1986? Sjá meira