Kostir og gallar Schengen

Schengen-aðild Íslands hefur kosti og galla. Annars vegar auðveldar hún Íslendingum ferðalög innan Schengen-svæðisins og á að styðja við ferðaþjónustu. Hins vegar þýðir hún einnig að Ísland þarf að fylgja sameiginlegum reglum Evrópu um landamæri og innflutning ferðamanna.

Sérstaklega þarf að huga að áhrifunum á bandaríska ferðamenn. Bandaríkjamenn hafa í vaxandi mæli litið á Ísland sem öruggan og eftirsóknarverðan áfangastað. Nýjar evrópskar aðsóknarreglur inn á Schengen markaðinn þar á meðal fyrirhugað ETIAS, síðar á árinu ef plön standa og á að að svara ESTA reglum USA geta hins vegar aukið fyrirhöfnina fyrir Bandaríkjamenn og frekar skaðað okkur.

Ef Ísland yrði utan Schengen gæti verið hægt að þróa einfaldara og sveigjanlegra fyrirkomulag fyrir evrópska ferðamenn til Íslands og breytir Schengen því ekki miklu en gert heimsóknir Bandaríkjamanna auðveldari. Þeir virðast hafa tekið Íslandi sérlega vel m.v. hversu lítt áfjáðir þeir eru í utanlandsferðir yfirleitt. Nálægðin, eða 5. tímar frá NA ströndinni og 7. tímar frá Chicago virðast loksins hafa áhrif. Bandaríkjamenn virðast líka nálægðin og það öryggi sem þeir skynja á Íslandi. Bandaríkjamenn virðast skiptast nokkuð jafnt milli sumars og annara árstíða og eyða mun meira í fleiri gistinætur 6. til 7. Spurningin er því hvort Schengen-aðild sé og verði meira kostnaður fyrir Ísland. Sumir Bandaríkjamenn vilja eflaust halda áfram innan Evrópu, en þá verður Schengen hindrunin, pappírar, heimildir og kostnaður, t.d. danskt eða þýskt vandamál, en ekki lengur okkar vandamál.

Þegar Schengen reglur gilda ekki um aðra evrópska ferðamenn (hefur aldrei gilt um Breta, voru aldrei í Schengen, né hindrað þá í að skreppa á pub eða aðra skemmtan í Reykjavík) getum við samið sérstakar reglur fyrir hina Schengen íbúana svo breytingarnar ættu ekki að hafa mikil áhrif á þá.

Við höfum hins vegar loksins aftur okkar landamæri og getum neitað pappírslausum einstakling sem svindlaði sér annarsstaðar in á EU markaðinn með hundruðum milljóna einstaklinga, svo þeir verða ekki vandamál okkar.

Atriði sem þarf að skoða er hvort Ísland geti tryggt sér áframhaldandi og öflugt samstarf við Evrópuríkin um öryggis- og upplýsingamál, án þess að vera áfram bundið Schengen-samstarfinu með öllum þeim skyldum sem því fylgja. Þar skiptir sérstaklega máli aðgangur að SIS upplýsingakerfum og miðlun upplýsinga um einstaklinga sem kunna að ógna almannaöryggi.

Það þarf því að skoða hvort hægt sé að semja um einhvers konar millileið eða sérstakt tvíhliða samstarf sem tryggði Íslandi nauðsynlegar upplýsingar um ferðamenn og mögulega hættulega einstaklinga. Jafnframt því sem við veitum þeim allar áhugaverðar upplýsingar í okkar fórum um varhugaverða einstaklinga. Niðurstaðan er ekki Schengen í vil.

Höfundur er fjármálahagfræðingur.