Fáfræði, fordómar og fimm flokkar Hjálmtýs Lilja Benatov Hjartar skrifar 24. september 2026 18:02 Í grein sinni á Vísi þann 22. september, undir heitinu « er afleiðingin orsök?", tekst Hjálmtý Heiðdal, formanni Félagsins Ísland-Palestína, að draga upp einstaklega einfaldaða mynd af einu flóknasta deilumáli samtímans. Í stað þess að takast á við málefnaleg rök kýs hann að skipta öllum þeim sem styðja tilverurétt Ísraels eða efast um málflutning hans í fimm hópa: fáfróða, rasista, eiginhagsmunaseggi, bókstafstrúaða eða "íslenska síonista", sem hann skilgreinir einnig sem rasista. Þessi nálgun er kunnugleg rökvilla (ad hominem). Þegar rök þrýtur er gripið til þess ráðs að ráðast á persónu og innræti viðmælenda. Samkvæmt Hjálmtý getur enginn haft skilning á öryggishagsmunum Ísraels nema af illsku eða vankunnáttu. Sú fullyrðing dæmir sig sjálf. Söguleg siðblinda um andspyrnu Alvarlegasti hluti greinar Hjálmtýs er tilraun hans til að réttlæta og fegra samtök á borð við Hamas og Hezbollah sem lögmætar andspyrnuhreyfingar, og líkja þeim við andspyrnumenn gegn nasistum í seinni heimsstyrjöldinni. Þetta er söguleg siðblinda. Hér er ekki um að ræða frelsishreyfingar sem berjast eingöngu gegn hernámi, heldur samtök sem hafa lýst því yfir í stofnsáttmálum sínum og með verkum sínum að markmiðið sé útrýming Ísraelsríkis og gyðinga. Að líkja samtökum sem fremja skipulögð fjöldamorð á almennum borgurum, taka gísla og beita kerfisbundið kynferðisofbeldi við andspyrnuhetjur Evrópu er hvorki boðlegt né í samræmi við alþjóðalög. Alþjóðalög viðurkenna aldrei hryðjuverk eða vísvitandi árásir á óbreytta borgara sem lögmætt vopn. Rangfærslan um aðskilnaðarstefnu Hjálmtýr heldur því fram að í Ísrael ríki „apartheid“ (kynþáttaaðskilnaður) og fullyrðir að arabískir ríkisborgarar hafi « takmarkaðan rétt til búsetu". Þetta stenst enga skoðun. Arabískir Ísraelar, sem telja um tvær milljónir eða ríflega fimmtung landsmanna, njóta fullra borgararéttinda. Þeir kjósa í frjálsum kosningum, sitja á ísraelska þinginu (Knesset), gegna stöðu dómara, meðal annars í Hæstarétti Ísraels, og starfa sem læknar, háskólaprófessorar og embættismenn. Þeir búa hvar sem þeir kjósa í landinu. Að bera lífskjör og réttindi þeirra saman við aðskilnaðarstefnuna í Suður-Afríku forðum er hrein sögufölsun. Ef leita á að raunverulegum aðskilnaði og útilokun í Miðausturlöndum ætti höfundur frekar að líta til nágrannaríkjanna og svæða undir stjórn öfgahópa. Þar hefur fornum samfélögum gyðinga nánast algjörlega verið eytt; þeir voru hraktir burt eða myrtir, og geta hvergi búið í dag vegna lífshættu. Hver er fórnarlamb áróðurs? Hjálmtýr sakar aðra um að trúa áróðri, en virðist sjálfur hafa gleypt viðtekinn áróðursfrasaforða án gagnrýni. Hann hunsar að gyðingar eiga sér árþúsunda langa sögu og órjúfanleg menningarleg og trúarleg tengsl við landið. Þeir eru ekki aðkomumenn í eigin sögulega heimalandi. Ég tel mig til þess fimmta hóps sem Hjálmtýr telur sig geta afskrifað sem rasista: Ég er íslenskur síonisti. Fyrir mér þýðir síonismi einfaldlega stuðningur við sjálfsákvörðunarrétt og tilverurétt gyðinga í eigin ríki. Ég er hvorki rasisti né haldin andúð á öðrum þjóðum. Ég bý í Frakklandi, á vini og samferðafólk úr ólíkum menningarheimum og alls staðar að úr heiminum, og veit að veruleikinn er margbrotinn en ekki svarthvít áróðursmynd. Það er fullkomlega eðlilegt að fólk hafi áhyggjur af örlögum saklausra borgara og kalli eftir friði. En friður næst aldrei með því að réttlæta hryðjuverkasamtök, afbaka staðreyndir eða stimpla alla sem neita að fylgja einhliða línunni sem illa innrætta. Höfundur var stofnandi Borgarahreyfingarinnar og síonisti. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Mest lesið Að byrja á röngum enda – vítahringur vímuefnavanda, afbrota og refsinga Margrét Dís Yeoman Skoðun Af þreyttasta frumvarpi íslenskrar þingsögu Árni Guðmundsson Skoðun Hvers vegna skiptir bókun 35 máli? Eiríkur S. Svavarsson Skoðun Skörum fram úr í skaðlegu skattaumhverfi Elliði Vignisson Skoðun Börn þurfa úrræði, ekki innantóm loforð Ása Berglind Hjálmarsdóttir Skoðun Breyttur einkunnakvarði gerir námsmatið ekki skýrara Hjálmar Bogi Hafliðason,Jón Páll Haraldsson,Kristín Jóhannesdóttir,Margrét Sverrisdóttir,Snædís Valsdóttir,Þóranna Rósa Ólafsdóttir Skoðun Var Stonehenge sláturhús? Ása Hlín Benediktsdóttir Skoðun Súri sannleikurinn um rakastjórnun - Þekkingin er til, en húsin leka samt enn Sigurður Sigurðsson Skoðun Undir sömu stjörnu – ópera fyrir alla þjóðina Sævar Þór Halldórsson Skoðun Ísland á ekki að verða land gjaldhliða Þórir Garðarsson Skoðun Skoðun Skoðun Sama fötlun en ólík réttindi - Aldurinn ræður úrslitum - Ásta Ólafsdóttir skrifar Skoðun Umskiptingar Flokks fólksins á Alþingi Júlíus Valsson skrifar Skoðun Okkar fé í Heimum Bergur Hauksson skrifar Skoðun Hver ætlar að hjúkra þér? Helga Rósa Másdóttir skrifar Skoðun Er alveg sama hvað Ísland er dýrt? Björn Ragnarsson skrifar Skoðun Krossinn er ekki matseðill Hilmar Kristinsson skrifar Skoðun Við mælum hávaða en mælum við óskýrleikann? Ragnhildur Bjarkadóttir skrifar Skoðun Hvað gerist í síðari hálfleik? Lovísa Oktovía Eyvindsdóttir skrifar Skoðun Hvers vegna skiptir bókun 35 máli? Eiríkur S. Svavarsson skrifar Skoðun Skörum fram úr í skaðlegu skattaumhverfi Elliði Vignisson skrifar Skoðun Hvernig getum við dregið úr einmanaleika mæðra í fæðingarorlofi? Sigrún Þóra Sveinsdóttir skrifar Skoðun Arfurinn og réttur ríkisins til skattheimtu Gunnar Ármannsson skrifar Skoðun Undir sömu stjörnu – ópera fyrir alla þjóðina Sævar Þór Halldórsson skrifar Skoðun Börn þurfa úrræði, ekki innantóm loforð Ása Berglind Hjálmarsdóttir skrifar Skoðun Ísland á ekki að verða land gjaldhliða Þórir Garðarsson skrifar Skoðun Fokk, ég er með ristilkrabbamein! Matthías Freyr Matthíasson skrifar Skoðun Lofthjúpurinn er ekki verðbólguspá – þegar prófessorinn villist út fyrir sitt sérfræðisvið Sveinn Atli Gunnarsson skrifar Skoðun Af þreyttasta frumvarpi íslenskrar þingsögu Árni Guðmundsson skrifar Skoðun Samfélagsbanki: Opið bréf til ríkisstjórnarinnar Guðmundur D. Haraldsson,Sævar Finnbogason skrifar Skoðun Var Stonehenge sláturhús? Ása Hlín Benediktsdóttir skrifar Skoðun Það er alltaf til fé fyrir næstu framkvæmd—Hvenær ætlum við að læra? Vilhelm Jónsson skrifar Skoðun Landsréttur gefur út óútfylltan tékka fyrir hvers kyns ofbeldi Sigrún Sif Eyfeld Jóelsdóttir skrifar Skoðun Nýtum betur gagnreyndar aðferðir í skólum Skúli Helgason skrifar Skoðun Súri sannleikurinn um rakastjórnun - Þekkingin er til, en húsin leka samt enn Sigurður Sigurðsson skrifar Skoðun Að byrja á röngum enda – vítahringur vímuefnavanda, afbrota og refsinga Margrét Dís Yeoman skrifar Skoðun Breyttur einkunnakvarði gerir námsmatið ekki skýrara Hjálmar Bogi Hafliðason,Jón Páll Haraldsson,Kristín Jóhannesdóttir,Margrét Sverrisdóttir,Snædís Valsdóttir,Þóranna Rósa Ólafsdóttir skrifar Skoðun Lögfræði er engin eðlisfræði – fullveldi er ekki þyngdarkraftur Bergur Hauksson skrifar Skoðun Mamma ég lofa Lára G. Sigurðardóttir skrifar Skoðun Þetta hjólar sig ekki sjálft Birgir Birgisson skrifar Skoðun Vefsíðan er dauð! Lengi lifi amma dreki! Geir Sigurður Jónsson skrifar Sjá meira
Í grein sinni á Vísi þann 22. september, undir heitinu « er afleiðingin orsök?", tekst Hjálmtý Heiðdal, formanni Félagsins Ísland-Palestína, að draga upp einstaklega einfaldaða mynd af einu flóknasta deilumáli samtímans. Í stað þess að takast á við málefnaleg rök kýs hann að skipta öllum þeim sem styðja tilverurétt Ísraels eða efast um málflutning hans í fimm hópa: fáfróða, rasista, eiginhagsmunaseggi, bókstafstrúaða eða "íslenska síonista", sem hann skilgreinir einnig sem rasista. Þessi nálgun er kunnugleg rökvilla (ad hominem). Þegar rök þrýtur er gripið til þess ráðs að ráðast á persónu og innræti viðmælenda. Samkvæmt Hjálmtý getur enginn haft skilning á öryggishagsmunum Ísraels nema af illsku eða vankunnáttu. Sú fullyrðing dæmir sig sjálf. Söguleg siðblinda um andspyrnu Alvarlegasti hluti greinar Hjálmtýs er tilraun hans til að réttlæta og fegra samtök á borð við Hamas og Hezbollah sem lögmætar andspyrnuhreyfingar, og líkja þeim við andspyrnumenn gegn nasistum í seinni heimsstyrjöldinni. Þetta er söguleg siðblinda. Hér er ekki um að ræða frelsishreyfingar sem berjast eingöngu gegn hernámi, heldur samtök sem hafa lýst því yfir í stofnsáttmálum sínum og með verkum sínum að markmiðið sé útrýming Ísraelsríkis og gyðinga. Að líkja samtökum sem fremja skipulögð fjöldamorð á almennum borgurum, taka gísla og beita kerfisbundið kynferðisofbeldi við andspyrnuhetjur Evrópu er hvorki boðlegt né í samræmi við alþjóðalög. Alþjóðalög viðurkenna aldrei hryðjuverk eða vísvitandi árásir á óbreytta borgara sem lögmætt vopn. Rangfærslan um aðskilnaðarstefnu Hjálmtýr heldur því fram að í Ísrael ríki „apartheid“ (kynþáttaaðskilnaður) og fullyrðir að arabískir ríkisborgarar hafi « takmarkaðan rétt til búsetu". Þetta stenst enga skoðun. Arabískir Ísraelar, sem telja um tvær milljónir eða ríflega fimmtung landsmanna, njóta fullra borgararéttinda. Þeir kjósa í frjálsum kosningum, sitja á ísraelska þinginu (Knesset), gegna stöðu dómara, meðal annars í Hæstarétti Ísraels, og starfa sem læknar, háskólaprófessorar og embættismenn. Þeir búa hvar sem þeir kjósa í landinu. Að bera lífskjör og réttindi þeirra saman við aðskilnaðarstefnuna í Suður-Afríku forðum er hrein sögufölsun. Ef leita á að raunverulegum aðskilnaði og útilokun í Miðausturlöndum ætti höfundur frekar að líta til nágrannaríkjanna og svæða undir stjórn öfgahópa. Þar hefur fornum samfélögum gyðinga nánast algjörlega verið eytt; þeir voru hraktir burt eða myrtir, og geta hvergi búið í dag vegna lífshættu. Hver er fórnarlamb áróðurs? Hjálmtýr sakar aðra um að trúa áróðri, en virðist sjálfur hafa gleypt viðtekinn áróðursfrasaforða án gagnrýni. Hann hunsar að gyðingar eiga sér árþúsunda langa sögu og órjúfanleg menningarleg og trúarleg tengsl við landið. Þeir eru ekki aðkomumenn í eigin sögulega heimalandi. Ég tel mig til þess fimmta hóps sem Hjálmtýr telur sig geta afskrifað sem rasista: Ég er íslenskur síonisti. Fyrir mér þýðir síonismi einfaldlega stuðningur við sjálfsákvörðunarrétt og tilverurétt gyðinga í eigin ríki. Ég er hvorki rasisti né haldin andúð á öðrum þjóðum. Ég bý í Frakklandi, á vini og samferðafólk úr ólíkum menningarheimum og alls staðar að úr heiminum, og veit að veruleikinn er margbrotinn en ekki svarthvít áróðursmynd. Það er fullkomlega eðlilegt að fólk hafi áhyggjur af örlögum saklausra borgara og kalli eftir friði. En friður næst aldrei með því að réttlæta hryðjuverkasamtök, afbaka staðreyndir eða stimpla alla sem neita að fylgja einhliða línunni sem illa innrætta. Höfundur var stofnandi Borgarahreyfingarinnar og síonisti.
Að byrja á röngum enda – vítahringur vímuefnavanda, afbrota og refsinga Margrét Dís Yeoman Skoðun
Breyttur einkunnakvarði gerir námsmatið ekki skýrara Hjálmar Bogi Hafliðason,Jón Páll Haraldsson,Kristín Jóhannesdóttir,Margrét Sverrisdóttir,Snædís Valsdóttir,Þóranna Rósa Ólafsdóttir Skoðun
Súri sannleikurinn um rakastjórnun - Þekkingin er til, en húsin leka samt enn Sigurður Sigurðsson Skoðun
Skoðun Hvernig getum við dregið úr einmanaleika mæðra í fæðingarorlofi? Sigrún Þóra Sveinsdóttir skrifar
Skoðun Lofthjúpurinn er ekki verðbólguspá – þegar prófessorinn villist út fyrir sitt sérfræðisvið Sveinn Atli Gunnarsson skrifar
Skoðun Samfélagsbanki: Opið bréf til ríkisstjórnarinnar Guðmundur D. Haraldsson,Sævar Finnbogason skrifar
Skoðun Landsréttur gefur út óútfylltan tékka fyrir hvers kyns ofbeldi Sigrún Sif Eyfeld Jóelsdóttir skrifar
Skoðun Súri sannleikurinn um rakastjórnun - Þekkingin er til, en húsin leka samt enn Sigurður Sigurðsson skrifar
Skoðun Að byrja á röngum enda – vítahringur vímuefnavanda, afbrota og refsinga Margrét Dís Yeoman skrifar
Skoðun Breyttur einkunnakvarði gerir námsmatið ekki skýrara Hjálmar Bogi Hafliðason,Jón Páll Haraldsson,Kristín Jóhannesdóttir,Margrét Sverrisdóttir,Snædís Valsdóttir,Þóranna Rósa Ólafsdóttir skrifar
Að byrja á röngum enda – vítahringur vímuefnavanda, afbrota og refsinga Margrét Dís Yeoman Skoðun
Breyttur einkunnakvarði gerir námsmatið ekki skýrara Hjálmar Bogi Hafliðason,Jón Páll Haraldsson,Kristín Jóhannesdóttir,Margrét Sverrisdóttir,Snædís Valsdóttir,Þóranna Rósa Ólafsdóttir Skoðun
Súri sannleikurinn um rakastjórnun - Þekkingin er til, en húsin leka samt enn Sigurður Sigurðsson Skoðun