Landsnet horfir til framtíðar og hagkvæmni

Magnús Rannver Rafnsson fjallaði nýverið í Fréttablaðinu um áhyggjur sínar af línulögnum á Reykjanesskaganum. Í greininni gagnrýnir hann mig og Landsnet fyrir 19. aldar hugsanahátt og bendir svo á þriðju lausnina en segir ekkert um í hverju hún er fólgin. Greinin ber þess merki að höfundur virðist ekki vera vel að sér um hlutverk og verkefni Landsnets. Ég ætla að svara helstu fullyrðingum Magnúsar.

Stálgrindarmöstur eins og Landsnet hyggst reisa á Reykjanesskaganum er táknmynd liðinna tíma.

Hér er um misskilning að ræða því Landsnet ætlar ekki að nota stálgrindarmöstur á Reykjanesskaganum. Möstrin sem ráðgert er að reisa eru sambærileg núverandi línum á Reykjanesi sem eru efnislítil röramöstur sem falla vel að umhverfi sínu og eiga lítið sameiginlegt með Eiffel turninum. Þessi mastragerð hentar ekki alls staðar á landinu. Öflugri möstur þarf víða þar sem veðurfarsskilyrði eru erfiðari og þá eru stálgrindarmöstur góður valkostur vegna styrks og hagkvæmni.

Fámennur hópur manna stjórnar ferlinu – og hefur lengi gert – með sérhagsmuni að leiðarljósi, nú í síauknum mæli á kostnað almennings.

Þær ákvarðanir sem teknar hafa verið byggja á þeim lausnum sem hagkvæmastar eru og af sérfræðingum sem ég ber fullt traust til. Sérhagsmunirnir, ef einhverjir eru, eru að tryggja hagkvæmustu flutningsgjaldskrá sem völ er á. Þar sem flutningsgjaldskrá til almennings hefur lækkað um 44% að raungildi frá 2005 þá hljómar þessi fullyrðing greinarhöfundar vægast sagt undarlega.

Það sem almenningur og sveitarstjórnarfólk almennt virðist minna upplýst um er að það eru til aðrar lausnir á raforkuflutningi en þær sem Landsnet kynnir, við getum kallað þær þriðju leiðina. Um er að ræða umhverfisvænar lausnir sem – byggja á nútímaverkfræði, lausnir sem jafnframt eru hagkvæmar sé rétt staðið að málum.

Landsnet hefur ávallt verið meðvitað um viðhorf samfélagsins til háspennulína. Því hefur áhersla verið lögð á nýsköpun við hönnun háspennulína. Landsnet hefur sýnt frumkvæði í þeim efnum sem vakið hefur áhuga fyrirtækja og almennings utan landsteinanna. Landsnet hefur unnið að þróun nýrra mastragerða í samvinnu við norska flutningsfyrirtækið. Þar er beitt nútímaverkfræði við hönnun nýrra mastra, sem falla vel að umhverfinu, á eins hagkvæman hátt og unnt er. Telji greinarhöfundur að hann hafi lausnir sem eru umhverfisvænni og um leið hagkvæmari en þær sem unnið er að þá býð ég honum hér með til fundar við mig um málið.

Af hverju að færa sig frá því sem maður þekkir svo vel – og er sérfræðingur í – breytingarnar gætu haft „óþarfa" aukakostnað í för með sér fyrir fyrirtækið þótt slíkt gæti komið betur út fyrir samfélagið.

Landsnet hefur markað skýra framtíðarsýn sem byggir á framsýni og frumkvæði. Því vinnur Landsnet ekki eftir því að „að gera það sem maður þekkir svo vel – og er sérfræðingur í" og er ekki hrætt við breytingar – heldur þveröfugt. Hefur þetta tekist vel því gjaldskrá Landsnets til almenningsveitna er óbreytt síðan 2009. Geri aðrir betur!

Hversu mikill þarf hagnaðurinn að vera.

Áhugaverð spurning en lýsir misskilningi greinarhöfundar. Landsnet getur aldrei orðið gróðafyrirtæki því fyrirtækið ákvarðar ekki sjálft tekjur sínar, né arðsemi. Orkustofnun ákvarðar þetta á grundvelli eftirlitshlutverks síns sem skilgreint er í raforkulögum. Fari tekjur Landsnets yfir leyfð viðmið lækkar fyrirtækið gjaldskrá sína.

Af hverju þykir það sjálfsagt að (sbr. það sem fram hefur komið í máli forstjóra Landsnets) það skili sér beint í hærra raforkuverði til almennings ef raforkuflutningskerfi sem byggt er fyrir einkafyrirtæki í Helguvík verður dýrara en Landsnet gerði ráð fyrir.

Uppbygging flutningskerfisins miðast ekki við einstaka notendur eða framleiðendur. Flutningskerfið er byggt fyrir alla þá sem nota það og liggur hér til grundvallar hugsunin „einn fyrir alla – allir fyrir einn". Þannig er sama gjaldskrá um allt land þar sem raforkulögin kveða skýrt á um að allir skuli sitja við sama borð hvað varðar flutningskostnað raforku. Það hefur lengi legið fyrir að önnur af fyrirhuguðum línum suður á Reykjanes er nauðsynleg vegna alvarlega annmarka á núverandi tengingu Reykjanesskagans við meginflutningskerfið. Iðnaðaruppbygging á Reykjanesskaganum mun gera þá fjárfestingu hagkvæmari en ella.

Í fyrsta lagi hefur viðkomandi fyrirtæki væntanlega samið sérstaklega um annað og lægra orkuverð en við hin borgum.

Fullkomið gegnsæi er í gjaldskrá Landsnets. Engir sértækir samningar eru gerðir við þá sem nota flutningskerfið. Greitt er samkvæmt gjaldskrá á hverjum tíma sem sjá má á heimasíðu Landsnets.

Í öðru lagi hefði þá ekki átt að taka tillit til þessa í hagkvæmniútreikningum fyrirtækisins.

Allar útfærslurnar sem skoðaðar hafa verið, en þær nema nokkrum tugum, hafa verið hagkvæmnigreindar með hefðbundnum hætti.

Háspennustrengur í jörðu er krefjandi framkvæmd í umhverfislegu tilliti. Vegagerð fyrir þungavinnuvélar, stórir skurðir og fyllingar tilheyra slíkri framkvæmd. Breitt svöðusár verður eftir í landslaginu sem í íslenskum aðstæðum er oft viðkvæmt.

Algerlega sammála – hef engu hér við að bæta.

Umhverfisslys vofir yfir á Reykjanesi og með breyttri hugsun má koma í veg fyrir það.

Ég kalla eftir skýrari upplýsingum frá greinarhöfundi um hvað hann á við þegar hann segir að umhverfisslys sé yfirvofandi.