Áhersla lögð á leynd yfir baksamningum

Ólafi Ólafssyni, sem fór fyrir S-hópnum við kaup á Búnaðarbankanum á sínum tíma, tókst að hagnast um milljarða króna með baksamningum við þýskan banka sem látið var í veðri vaka að væri kaupandi að Búnaðarbankanum. Sett var á svið flókin flétta til að blekkja bæði íslensk stjórnvöld og almenning og jafnvel aðila sem voru innan S-hópsins, samkvæmt skýrslu sem Rannsóknarnefnd skilaði af sér vegna málsins í dag.

Stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd Alþingis óskaði eftir þessari skýrslu í júní í fyrra og hafði nefndin umboð til áramóta. Fresturinn var hins vegar framlengdur meðal annars vegna þess að aðilar í málinu neituðu að koma til skýrslutöku.

Þannig þurfti úrskurð Hæstaréttar til að Ólafur Ólafsson mætti á fund rannsóknarnefndarinnar. Nefndin samanstóð af Kjartani Bjarna Björgvinssyni héraðsdómara og Finni Þór Vilhjálmssyni saksóknara hjá Héraðssaksóknara sem var honum til aðstoðar. Þeir afhentu Unni Brá Konráðsdóttur forseta Alþingis skýrsluna í morgun, sem síðan afhenti hana formanni stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar.

Er mikilvægt í þínum huga að Alþingi geti látið svona rannsóknir fara fram?

„Já það er auðvitað mikilvægt að Alþingi geti gert það. Fengið upplýsingar og dregið fram það rétta í málum sem Alþingi telur brýnt að fara betur ofan í saumana á. Það þarf auðvitað að beita þessu úrræði varlega og gera það af yfirvegun, þegar sérstök ástæða er til og á þarf að halda,“ segir Unnur Brá.

Rannsóknarnefndin undir forystu Kjartans Bjarna Björgvinssonar boðaði síðan til blaðamannafundar í Iðnó og fór yfir þessa ýtarlegu skýrslu um kaupin á Búnaðarbankanum. Þar kemur fram að Ólafur Ólafsson var í raun og veru primus motor á bakvið alla blekinguna.

„Það er skýr niðurstaða nefndarinnar sem byggir á ítarlegum gögnum að stjórnvöld, fjölmiðlar og raunar almenningur allur hafi verið blekkt um hvað raunverulega átti sér stað í tengslum við þátttöku þýska bankans Hauck & Anhauser í einkavæðingu Búnaðarbankans, segir Kjartan Bjarni.

Rannsóknarnefndin viðaði að sér miklu magni upplýsinga og komst yfir drög að baksamningum og lokasamningi milli aflandsfélags Ólafs Ólafssonar og Kaupþings annars vegar og Hauck & Aufhauser hins vegar en einnig koma starfsmenn fransks banka að málinu sem sérstakir trúnaðarmenn Ólafs.

Opinberlega var verið að selja S-hópnum svo kallaða og þýska bankanum Búnaðarbankann. En með flóknum baksamningum voru aflandsfélög í eigu Ólafs Ólafssonar og að öllum líkindum Kaupþings í raun og veru á bakvið kaupin.

„Kaupþing leggur út fyrir kaupunum að ákveðnu leyti. Kaupþing tekur á sig alla fjárhagslega áhættu. Það er stofnað aflandsfélag skráð á Tortola sem fer með raunverulegt eignarhald af hlutum í Eglu sem átti síðan í Búnaðarbankanum. Þeir sem njóta síðan ávinningsins í rauninni af eignarhaldinu að lokum, eru aflandsfélag stofnað af panamísku lögmannsstofunni Mossack Fonseca, skráð á Tortola sem var í raunverulegri eigu Ólafs Ólafssonar; Marine Choice Limited, og svo annað aflandsfélag skráð á Tortotla, Dekhill Advisors Limited sem hefur ekki tekist að upplýsa um endanlega eigendur að eða hverjir nutu hagsbóta af ávinningi þess,“ segir Kjartan Bjarni.

Nefndin telur þó líklegt að það hafi verið Kaupþing enda hafði félagið tekið þátt í fléttunni allri á bakvið tjöldin oft undir dulnefninu Puffinn eða Lundinn.

Ólafur Ólafsson fékk að lokum 57,5 milljónir dollara greidda í gegnum aflandsfélagið Marine Choice og hið dularfulla aflandsfélag sem líkur eru á að tengist Kaupþingi fékk 46,5 milljarða í sinn hlut þegar síðar var verslað með hlutabréfin. Sem að nafninu til áttu að vera í eigu Hauck & Aufhauser bankans, sem fékk eina milljón dollara í þóknun og greiðslu fyrir ýmsan kostnað.

„Þannig að hann bar aldrei neina áhættu og fyrir tilstilli baksamnnganna sem gerðir voru af þröngum hópi manna, var honum líka tryggt algert skaðleysi,“ segir formaður rannsóknarnefndarinnar. Engin gögn sýni að stjórnvöld og einkavæðinganefnd hafi á sínum tíma séð í gegnum blekkingaleikinn.

„Nei, gögnin eru ansi ítarleg. Þetta eru tölvupóst samskipti manna á milli. Þetta er þröngur hópur manna. Þetta eru Ólafur Ólafsson, ákveðnir fulltrúar hans, starfsmenn Kaupþings og Kaupþings Bank Luxemburg og síðan starfsmenn Hauck & Aufhauser og það er lögð rík áhersla á það í þessum samskiptum meðal annars að sem fæstum sé kunnugt um þetta. Í öllum þessum gögnum sem nefndin hefur aflað, sem eru þúsundir blaðsíðna, er ekkert sem bendir til að fleiri hafi vitað af þessu,“ segir Kjartan Bjarni.

Finnur Þór Vilhjálmsson starfsmaður rannsóknarnefndarinnar segir að þannig hafi stjórnvöld og almenningur verið blekkt varðandi aðkomu Hauck & Aufhauser að einkavæðingu Búnaðarbankárið 2002.

„Og þessar niðurstöður varpa einnig skýru og ótvíræðu ljósi á það hverjir stóðu að þeirri blekkingu, högnuðust á henni og héldu henni svo við æ síðan. Annað hvort með því að leyna vitneskju sinni um raunverulega aðkomu hauck & Aufhauser að þessum viðskiptum eða beinlínis með því að halda öðru fram gegn betri vitund,“ segir Finnur Þór.