Vara við of löngum dögum fyrir dómi

„Það eru allir meðvitaðir um að það er ógnun við réttaröryggið að fara fram úr því sem hæfilegt er í tíma, enda ekki mannlegt að halda þeirri athygli sem þarf í svona langan tíma,“ segir Gestur Jónsson hæstaréttarlögmaður um hæfilega lengd þinghalda fyrir dómi.

Aðalmeðferð í máli Thomasar Moller Olsen fór fram í Landsrétti á mánudaginn og stóð í tæpar 13 klukkustundir.

„Þarna er um að ræða mál sem varðar 19 ára fangelsi fyrir ungan mann sem er auðvitað grafalvarlegt. Málið hefur snert taugar þessarar þjóðar meira en önnur mál hafa gert í rauninni. Það er auðvitað vont að keyra slíkt mál áfram í þrettán klukkustundir, þegar allir vita að það er langt umfram það sem hæfilegt er í svona málum,“ segir Gestur. 

Matarhlé klukkan 18

Aðrir lögmenn sem Fréttablaðið ræddi við segja fátítt að þinghald standi svo lengi en sérstakar aðstæður geti krafist þess að þinghald standi framyfir hefðbundinn vinnudag. Þrettán tímar sé þó óvenjulega langt og ekki til eftirbreytni, enda krefjist réttur manna til réttlátrar málsmeðferðar þess að dómarar sem dæma eigi um frelsi og önnur mikilsverð réttindi borgarana haldi fullri athygli við meðferð mála fyrir dómi.

Samkvæmt dagskrá aðalmeðferðarinnar á mánudaginn höfðu verið áætlaðar þrjár klukkustundir fyrir skýrslutökur og sýningu myndefnis. Skýrslur voru teknar af átta vitnum auk skýrslu ákærða. Þá voru spiluð nokkur myndbönd, þar af eitt sem var tæpar 40 mínútur. 

Skýrslutökunum og spilun myndbanda var ekki lokið fyrr en uppúr klukkan 18 og hafði þinghald þá staðið í níu klukkustundir. Þá var aðeins málflutningur eftir og óskaði dómsformaður eftir því að reynt yrði að ljúka honum þá um kvöldið í stað þess að taka hlé til næsta dags.

Verjandi ákærða gerði þá athugasemd og sagði skjólstæðing sinn ekkert hafa fengið að borða frekar en aðra viðstadda og var þá fallist á að taka hlé og stóð það í 35 mínútur. 

Svo var málið flutt af sækjanda, verjanda og réttargæslumanni aðstandenda brotaþola og lauk aðalmeðferðinni kl. 21.38 um kvöldið.

Áttar sig ekki á hagræði

„Ég áttaði mig ekki á hvaða hagræði dómsformaður taldi vera af því að ljúka þessu öllu á einum degi,“ segir Björgvin Jónsson, verjandi Thomarar Moller Olsen aðspurður um lengd þinghaldsins.

Gestur segir alla sem farið hafi í gegnum mjög langt þinghald hafi gert sér grein fyrir því að betur hefði farið á því að haga hlutunum öðru vísi. „Sex virkir tímar í réttarhöldum finnst mér vera fullur dagskammtur,“ Erfitt sé að halda fullri athygli í lengri tíma en svo, ekki síst þegar um er að ræða prósess sem krefst fullrar athygli eins og við skýrslugjöf.

Engar sérstakar viðmiðunarreglur hafa verið settar hjá Landsrétti um lengd þinghalda að sögn Björns Bergssonar skrifstofustjóra réttarins. „Lengd þeirra er ákveðin með hliðsjón af hverju máli fyrir sig, til dæmis hvort betur fer á því að ljúka meðferð þess í einu lagi eða skipta meðferð þess á fleiri daga.“ 

Fréttablaðið ræddi einnig Ingibjörgu Þorsteinsdóttur, formann Dómarafélagsins og Berglindi Svavarsdóttur formann Lögmannafélagsins og kannaðist hvorug þeirra við að rætt hefði verið um lengd þinghalda eða setningu reglna þar um á vettvangi félagana.

Mjög sjaldgæft væri að þinghald drægist svona langt fram á kvöld og því ekki verið tilefni til þess fram til þessa.