Íslandsbanki ætti að biðja fjölmiðla afsökunar

„Þetta er aðför að ritstjórnarlegu sjálfstæði fjölmiðla, það er ekkert flóknara en það,“ sagði Hjálmar Jónsson, formaður Blaðamannafélagsins, um stefnu Íslandsbanka að auglýsa ekki í fjölmiðlum með áberandi kynjahalla. Hjálmar var í viðtali í þjóðmálaþættinum Víglínan í dag ásamt Ólínu Þorvarðardóttur Kjerúlf þar sem þessi mál voru rædd.

Hjálmar sagði það vera ómögulegt fyrir bankann að ætla að skipta sér að því hvað fjölmiðlar fjalli um. Það fari einfaldlega eftir því sem er til umræðu hverju sinni og skylda fjölmiðla fælist í því að upplýsa almenning um málefni líðandi stundar. Auglýsendur ættu ekki að skipta sér af umfjöllunarefni fjölmiðla.

Sjá einnig: BÍ fordæmir aðgerðir Íslandsbanka fortakslaust í harðorðri ályktun

„Auðvitað ætti Íslandsbanki að sjá sóma sinn í því að biðjast afsökunar á því að hafa komið svona fram við fjölmiðla í þessu landi.“

Hjálmar sagði fjölmiðla vera frábrugðna öðrum fyrirtækjum sem bankinn kjósi að eiga viðskipti við. Þess utan snerist málið ekki um jafnréttismál og benti Hjálmar á að bankinn væri ekki kynjajafnaður vinnustaður.

„Það er eins og þetta fólk lifi í einhverri búbblu og haldi að kynin séu ekki mismunandi og hafi mismunandi áhugamál og svo framvegis. Hvað hefur það með jafnrétti að gera? Ekki neitt.“

Viðbrögðin meiri við jafnréttisstefnunni en umhverfisstefnunni 

Ólína Þorvarðardóttir Kjerúlf, þjóðfræðingur og fyrrum blaðamaður, benti á að fjölmiðlar hefðu lögbundnar skyldur til þess að sinna kynjajafnrétti og passa upp á ekki yrði kynjahalli í efnistökum né í starfi þeirra. Þá þyrfti að líta til þess að fjölmiðlar væru margir hverjir í eigu sérhagsmunaafla sem reyndu að nýta dagskrárvaldið til að koma ákveðinni stefnu í gegn.

„Ég sé ekki blaðamannafélagið sýna miklar áhyggjur af því,“ sagði Ólína.

Hún sagðist vera hugsi yfir þeim viðbrögðum sem hafa orðið vegna þess að fjármálastofnun ákvað að setja markmið Sameinuðu þjóðanna á dagskrá í sinni starfsemi sem eigi að stuðla að betra samfélagi. Þau markmið megi einnig finna í íslenskri löggjöf en þrátt fyrir það hallaði enn á konur í íslenskum fjölmiðlum.

„Ég tek nefnilega eftir því að æsingurinn er ekki út af áherslum bankans í loftslagsmálum heldur út af þessum kynjajafnréttisáherslum. Þá er eins og það spretti alltaf upp þetta gamla ofnæmisviðbragð sem maður sér alltaf gjósa upp þegar málið fer að snúast um karla og konur.“

„Fjölmiðlar hafa bara eina skyldu“ 

Hjálmar var ósammála þeirri fullyrðingu Ólínu að fjölmiðlar hefðu margvíslegum skyldum að gegna í samfélaginu. Þeirra eina skylda væri skyldan við sannleikann.

„Fjölmiðlar hafa bara eina skyldu, og fjölmiðlamenn hafa bara eina skyldu. Það er skyldan við sannleikann og það er skyldan við að gagnrýna samfélagið, hvort sem það er jafnrétti, hvort sem það er loftslagsþróun eða hvað sem er,“ sagði Hjálmar.

„Skylda blaðamanns númer eitt, tvö og þrjú er að vera gagnrýninn, og við hefðum ekki verið gagnrýnin í gegnum tíðina og ef við hefðum ekki sett mál á dagskrá sem eru umdeild, þá væri þetta samfélag ekki í dag þar sem það er.“

Hann sagði sannleikann veita samfélaginu og blaðamönnum sjálfum besta aðhaldið og hann stuðlaði jafnframt að mesta gagnsæinu. Skoðanir einstaklinga skiptu ekki máli í því samhengi, og þá sérstaklega ekki í tilfelli blaðamanna.

„Skoðanir mínar á kvótakerfinu eða skoðanir mínar á ESB, eiga þær að hafa áhrif á vinnu mína sem blaðamaður? Nei, þær mega ekki hafa áhrif á vinnu mína sem blaðamaður.“

Ólína sagði það ekki vera rétt að blaðamenn hefðu bara eina skyldu þar sem þeir hefðu, samkvæmt lögum, margþættum skyldum að gegna. Í því samhengi minnti hún á ályktun fjölmiðlanefndar þar sem blaðamenn voru áminntir um að þeir hefðu sérstökum skyldum gagnvart lýðræðinu að gegna.

„Auðvitað hafa fjölmiðlar þessa skyldu og hún er innbyggð. Það er ekkert til umræðu hér að fara að beita einhverjum annarlegum þrýstingi til þess að fá fjölmiðla til að fjalla um einhverja sérhagsmuni. Þetta snýst um að hér eru sameiginleg grunngildi.“