„Hraðfara massi sem kemur í einu höggi“

Tómas Jóhannesson, fagstjóri ofanflóðavarna hjá Veðurstofu Íslands, lýsir snjóflóðinu sem kom úr Skollahvilft fyrir ofan Flateyri á þriðjudagskvöld eins og teppi niður hlíðina sem var allt á mjög mikilli ferð.

Meginkjarni flóðsins hafi svo farið eins og boxsleði í halla upp á varnargarðinn og sveigt svo niður meðfram garðinum.

„Þannig að þessi þungi straumur, sem lendir svo í höfninni og út í sjó hinu megin, hann er aðalsnjóflóðið. En massinn sem er þarna við garðinn er bara svo þykkur og mikill. Þetta teppi ýtist upp garðhliðina af þessum hraðfara kjarna sem streymir meðfram garðinum. Þetta flæðir yfir garðinn eins og svona teppi eða gusa en það er í rauninni að flæða yfir garðinn í ákveðinn tíma á meðan allra hraðfarasti hluti flóðsins flæðir meðfram garðinum. Svo kemur halinn á eftir og rennur áfram meðfram garðinum,“ segir Tómas.

Sjá einnig: Varnargarðarnir á Flateyri ekki hannaðir fyrir flóð sem fer á allt að 200 kílómetra hraða

Kollegi Tómasar hjá ofanflóðavörnum Veðurstofunnar, Auður Elva Kjartansdóttir, sagði í samtali við fréttastofu í gærmorgun að eins konar öldugangur hafi verið í flóðinu sem olli því að það skvettist yfir varnargarðinn.  

Tómas segir að flóðið sé ekki eins og sjávarbylgja sem fari yfir garðinn í nokkrum gusum.

„Heldur er þetta hraðfara massi sem kemur í einu höggi og hluti af honum slæðist yfir garðinn. Og það sem fer yfir garðinn er miklu þynnra. Þessi tunga sem er sitthvoru megin við garðinn er í raun og veru mjög lítill hluti af flóðinu. Hún er kannski hálfur metri að þykkt víðast hvar. Það er meira en nógu þykkt til að valda mikilli slysahættu og alveg stórhættulegt að þetta fari yfir garðinn en hið eiginlega risastóra flóð fer nánast að öllu leyti meðfram garðinum. Það á við á báðum stöðum,“ segir Tómas og vísar í hitt flóðið á Flateyri á þriðjudagskvöld sem kom úr Innra-Bæjargili og flæddi líka yfir varnargarð.

Almenna öryggið til langs tíma eitthvað sem þarf að skoða

Hann segir enga hættu á því varnargarðarnir sem slíkir eyðileggist í snjóflóði. Þeir séu hluti af landslaginu og meira eða minna frosnir. Þá hafi þeir sigið og þjappast og séu eins og hvert annað form í landslagi.

„Snjóflóð bera með sér grjót og eru mjög öflug fyrirbæri sem móta landslag og býr til ákveðnar hrúgur af frambornu grjóti í tíðustu snjóflóðafarvegum en snjóflóð rjúfa ekki í burtu heilu fjöllin eða garðana,“ segir Tómas.

En í ljósi þess að flóðin fóru bæði yfir varnargarðana má spyrja hvort að Flateyringar séu í raun öruggir með þessa garða fyrir ofan byggðina.

„Almenna öryggið þarna til langs tíma er eitthvað sem við þurfum að skoða í sambandi við þessa endurskoðun á hættumatinu. En snjóflóð falla ekki af himnum ofan. Það þarf snjósöfnun og nú eru þessi flóð fallin og þau hafa tæmt upptakasvæðið. Þótt það sé margt á huldu í þessum fræðum, og við þurfum greinilega að endurskoða þarna ákveðna hluti, þá vitum við að svona snjóflóðahrina verður ekki nema með ákveðnum aðdraganda, það þarf skafrenning og mikla snjókomu og þangað til það kemur næsta snjóflóðahrina þá er ekki hætta á því á Flateyri að það fari annað flóð yfir garðana og ógni þessum húsum sem eru undir görðunum,“ segir Tómas og bendir í þessu samhengi á að starfsmenn Veðurstofunnar hafi farið í dag til mælinga upp í fjallið. Það væri ekki gert ef hætta væri á öðru stóru flóði.