Klofningur í nauðgunarmáli fyrir Hæstarétti

Landsréttur þarf að taka aftur fyrir mál konu sem sökuð var um hlutdeild í nauðgun á konu með þroskahömlun. Konan hlaut tveggja ára dóm í Héraðsdómi Vestfjarða fyrir tveimur árum en var sýknuð í Landsrétti. Hæstiréttur klofnaði í málinu og skiluðu tveir dómarar af fimm séráliti en þeir vildu staðfesta sýknudóminn úr Landsrétti.

Konan var ákærð fyrir hlutdeild í nauðgun með sambýlismanni sínum. Hann lést áður en aðalmeðferð málsins fór fram í héraði og var það því fellt niður á hendur honum.

Konan var sakfelld í héraðsdómi fyrir hlutdeild í nauðgunarbroti og dæmd í tveggja ára fangelsi. Dómurinn taldi að hlutdeild hennar hefði verið af ásetningi og falist bæði í athöfn og afhafnaleysi.

Breyting á ákæru í Landsrétti

Við meðferð málsins fyrir Landsrétti var fallið frá þeim hluta ákærunnar er varðaði athöfn og konan sýknuð af ákærunni þar sem talið var að hún yrði ekki dæmd sek um hlutdeild í nauðgunarbroti á grundvelli þess athafnaleysis að hafa einungis horft á samskipti kærasta hennar við konuna með þroskahömlunina.

Í dómi Hæstaréttar var meðal annars vísað til þess að Landsréttur hefði sleppt því að taka rökstudda afstöðu til þess ákæruatriðis er laut að því hvort telja hefði að konan hefði veitt aðstoð við meint nauðgunarbrot kærastans með því að liggja við hlið hans meðan á kynferðismökum stóð þannig að félli undir verknaðarlýsingu laganna þar sem segir:

„Hver sá maður, sem með liðsinni í orði eða verki, fortölum, hvatningum eða á annan hátt á þátt í því, að brot samkvæmt lögum þessum er framið, skal sæta þeirri refsingu, sem við brotinu er lögð.“

Ekkert mat á þroskahömluninni

Hæstiréttur leit einnig til þess að í röksemdum dómsins í Landsrétti hefði hvorki farið fram mat á fyrirliggjandi upplýsingum um þroskahömlun konunnar og þýðingu hennar við úrlausn málsins né að tekin hefði verið afstaða til þess hvort máli skipti í því samhengi að atvik hefðu gerst í lokuðu herbergi á heimili kærustuparsins.

Þá hefði ekki verið skoðað nógu vel hvaða þýðingu það hefði sá liðsmunur sem kærastan hefði skapað gagnvart hinni konunni með nærveru sinni.

Taldi Hæstiréttur að ekki hefði farið fram heildarmat á þeim atvikum sem sönnuð þótti og aðstæðum eins og þeim hefði verið lýst í ákæru við úrlausn um hvort háttsemi konunnar uppfyllti við þær aðstæður lágmarksskilyrði hlutdeildar í nauðgunarbroti.

Skilyrði um meðferð sakamála hefðu ekki verið uppfyllt. Var af þessum sökum talið óhjákvæmilegt að ómerkja sýknudóm Landsréttar og fela réttinum að taka málið fyrir að nýju.

Tveir af fimm vildu sýkna

Málið dæmdu hæstaréttardómararnir Benedikt Bogason, Ingveldur Einarsdóttir, Ólafur Börkur Þorvaldsson og Sigurður Tómas Magnússon og Helgi I. Jónsson fyrrverandi hæstaréttardómari.

Þrír dómarar voru sammála en tveir, þeir Benedikt og Helgi, skiluðu sératkvæði og vildu staðfesta sýknudóm Landsréttar.

Í áliti þeirra segir meðal annars að jafnvel þótt konan hafi upphaflega verið samþykk að taka þátt í kynlífsathöfnum með kærasta sínum og konunni með þroskahömlunina sé ljóst af málsgögnum að þegar það gekk ekki eftir, því kærastinn sneri sér alfarið að hinni konunni, hefði hún verið mótfallin verknaðinum.

Þessi afstaða hennar hefði í raun leitt til þess að kærastinn lét síðan af háttsemi sinni. Töldu þeir því ekki rétt að sakfella fyrir að hafa með athafnaleysi sínu veitt kærastanum liðsinni í verknaðnum.

Skipt af um aðalmynd með frétt þar sem að fæstir af þeim Hæstaréttardómurum sem voru á myndinni tengdust umræddum dómi.