Leyniþjónustan varaði Trump ítrekað við kórónuveirunni

Donald Trump Bandaríkjaforseti var ítrekað varaður við hættu sem gæti stafað af nýju afbrigði kórónuveiru í daglegum kynningum leyniþjónustunnar í janúar og febrúar, á sama tíma og hann gerði lítið úr alvarleika mögulegs faraldurs. Forsetinn hefur reynt að kenna Alþjóðaheilbrigðisstofnuninni og Kínverjum um hversu margir hafa látist í faraldrinum í Bandaríkjunum.

Viðvaranir um kórónuveiruna voru að finna í á öðrum tug daglegra kynninga leyniþjónustunnar fyrir forsetann á upphafsvikum faraldursins, að sögn núverandi og fyrrverandi embættismanna Bandaríkjastjórnar. Þar kom fram að veiran breiddist út um heiminn, kínversk stjórnvöld reyndu að bæla niður upplýsingar um smithættu og dánartíðni og að hætta væri á alvarlegum efnahagslegum og pólitískum afleiðingum, að því er kemur fram í frétt Washington Post.

Leyniþjónustan tekur saman helstu upplýsingar um vendingar í heimsmálum og öryggishættur á hverjum degi og leggur fyrir forsetann. Æðstu embættismenn fá einnig eintak af kynningunni. Trump sleppir reglulega að lesa kynningar leyniþjónustunnar og er sagður hafa litla þolinmæði þegar hann fær munnlega kynningu á innihaldi upplýsingapakkans tvisvar til þrisvar í viku.

Gerði lítið úr hættunni langt fram í mars

Fleiri en 55.000 manns hafa nú látist af völdum veirunnar í Bandaríkjunum og um milljón manns hefur greinst smituð. Ríkisstjórn Trump hefur sætt gagnrýni fyrir sein og slök viðbrögð við faraldrinum.

Eftir að Trump takmarkaði ferðlög frá Kína í lok janúar aðhafðist ríkisstjórn lítið sem ekkert til að birgja sig upp af nauðsynlegum búnaði eins og öndunarvélum eða hlífðarbúnaði fyrir heilbrigðisstarfsfólks. Skortur hefur verið á hvoru tveggja í faraldrinum Þá hefur skimun fyrir veirunni í Bandaríkjunum verið verulega ábótavant.

Í febrúar gerði Trump ítrekað lítið úr mögulegri hættu á faraldri í Bandaríkjunum. Í lok mánaðarins fullyrt hann meðal annars að fjöldi smitaðra yrði kominn „nálægt núll“. Veiran ætti eftir að hverfa „eins og fyrir kraftaverk“ með vorinu. Á þeim tíma gekk veiran þegar á milli manna óheft sum staðar í Bandaríkjunum.

Daginn áður en WHO lýsti því yfir að kórónuveirufaraldurinn væri orðinn að heimsfaraldri 11. mars sagði Trump að veiran væri við það að hverfa. Sama dag lýsti Trump yfir neyðarástandi vegna faraldursins.

Skellir skuldinni á WHO og Kínverja

Trump hefur reynt að koma ábyrgðinni á viðbrögðum yfirvalda yfir á einstök ríki Bandaríkjanna. Undanfarna daga og vikur hefur hann einnig freistað þess að skella skuldinni á Alþjóðaheilbrigðisstofnunina (WHO) og kínversk stjórnvöld.

Bandaríkjastjórn hefur þannig stöðvað fjárveitingar til WHO í sextíu daga og er sögð grafa undan henni á ýmsa vegu á bak við tjöldin. Trump sakar WHO um að hafa ekki varað við faraldrinum nógu snemma og um að vera handbendi stjórnvalda í Beijing.

Sú staðreynd að leyniþjónusta Bandaríkjanna upplýsti forsetann og ríkisstjórn hans um hættuna af kórónuveirufaraldrinum allt frá því í janúar grefur undan þeirri málsvörn Trump. Einnig eru bandarískir starfsmenn WHO sagðir hafa verið í reglulegu sambandi við bandarísk stjórnvöld um þróun faraldursins frá upphafi.

Hvíta húsið hafnaði því að Trump hefði verið seinn í að bregðast við veirunni án þess þó að svara beint efni fréttar Washington Post um að leyniþjónustan hafi varað við henni um margra vikna skeið. Lofaði Hogan Gidley, talsmaður Hvíta hússins, Trump forseta í hástert í formlegu svari til blaðsins.

Skrifstofa forstjóra leyniþjónustustofnana Bandaríkjanna (DNI) sagði frétt Washington Post „ekki sanna í smáatriðum“ án þess þó að útskýra það frekar.