„Hvaða „alla“ þú ert að tala um veit ég ekki“

Þetta kemur fram í opnu bréfi Helgu Völu til Kára, sem birtist á Vísi nú í morgun. Helga Vala talar við Kára eins og óþekkan krakka, vísar til viðtals við hann í Kastljósi Ríkissjónvarpsins.

Þar segir Helga Vala að hún geti oft haft gaman af Kára en þegar hann hafi farið að tala um niðurstöðu héraðsdóms í því máli sem nýverið lauk, er varðaði lögmæti reglugerðar heilbrigðisráðherra, þá þótti Helgu Völu Kári vera á nokkrum villigötum. Kári sagði að ekki mætti draga annan lærdóm af þeim úrskurði en að dómurum héraðsdóms gætu orðið á mistök. Helga Vala segir að í þessu máli hefði niðurstaðan aldrei geta orðið önnur.

„Ég er í þeirri stöðu að vera hvort tveggja löglærð og hluti löggjafans og stýri að auki þeirri nefnd er annaðist vinnslu frumvarps heilbrigðisráðherra til breytinga á sóttvarnarlögum. Frumvarpið kom til þingsins rétt fyrir jól en gestakomur og vinnsla hófust strax á nýju ári eftir að umsagnarferli lauk. 

Skemmst er frá því að segja að ekkert í texta frumvarpsins, né heldur greinargerð með frumvarpi ráðherra sem skýrir betur einstaka greinar frumvarpsins og lýsir vilja höfundar, benti til þess að ætlunin væri að útbúa heimild til að skylda mætti ferðfólk til dvalar í sóttvarnarhúsi,“ segir Helga Vala.

Ekkert rætt um að skylda ætti fólk í sóttvarnarhús

Hún rekur að um það leyti sem vinnsla frumvarpsins stóð yfir í velferðarnefnd átti sér stað hörmulegt slys á Djúpvegi í Skötufirði. 

Umræða hófst um mikilvægi þess að stjórnvöldum bæri skylda til að koma upp sóttkvíarhóteli fyrir þá sem ekki höfðu í önnur hús að venda þegar halda skyldi sóttkví. Var talið að hætta gæti skapast ef ferðafólk teldi sig knúið til aksturs í fjölda klukkustunda beint eftir flug eingöngu vegna þess að þeim bæri að halda rakleitt í sóttkví.

Helga Vala segir að í þeirri umræðu kom ekki til álita að húsið yrði notað til að skylda ferðafólk í sóttkví en áfram mátti skylda sýkta einstaklinga, sem neituðu að fara í einangrun, til dvalar í umræddu sóttvarnarhúsi. Stendur það ákvæði enn óhaggað.

„Í lok vinnu velferðarnefndar er útbúið nefndarálit og hafði þá stjórnarmeirihlutinn í nefndinni komist að þeirri niðurstöðu sín á milli að ekki yrði af setningu tveggja íþyngjandi atriða í lög að þessu sinni er varðar útgöngubann og skyldubólusetningu heldur skyldi það bíða heildarendurskoðunar laganna. Þá var sömuleiðis ekkert um það rætt að skylda ætti fólk til dvalar í sóttkvíarhúsi,“ segir í bréfi Helgu Völu.

Umræðan sem Kári vísar til átti sér aldrei stað

Enginn nefndarmaður né aðrir þingmenn sem tóku til máls ræddu um skyldudvöl í sóttkvíarhóteli nema Helga Vala að sögn sem tilgreindi að ekki hefði verið vilji stjórnarliða að setja inn slíka skyldu.

„Hafði ég á orði í báðum umræðum á þingi að mér hugnaðist frekar að setja skýr heimildarákvæði í lögin frekar en að vera í þeirri stöðu, líkt og þá var, að stjórnvöld væru að framkvæma aðgerðir sem þau hefðu ekki lagastoð fyrir. En gott og vel, á þeim tímapunkti nefndi hvorki sóttvarnarlæknir né heilbrigðisráðherra þörf á skyldudvöl í sóttvarnarhúsi, ég aumur stjórnarandstöðuþingmaður fann mig því ekki knúna til að berjast fyrir slíku ákvæði, enda hafði enginn sýnt neinn vilja til þess.“

Helga Vala segist ekki vita hvað Kári eigi við þegar hann segir „alla hafa reiknað með að lögin væru sett til að hægt væri að skikka fólk í sóttvarnarhús“ því það var hvorki að finna í frumvarpi ráðherra, nefndaráliti velferðarnefndar né ræddi nokkur einasti þingmaður um það í þingsal.

„Hvaða „alla“ þú ert að tala um veit ég ekki, því þessi umræða átti sér ekki stað.“

Óábyrgt að tala dómstóla niður

Helga Vala bendir á að þegar um frelsissviptingu sé að ræða, þ.e. þegar fólk fær ekki ráðið ferðum sínum og staðsetningu, verði að vera skýr lagaheimild til staðar og lítið mál að bæta slíkri heimild í upptalningu atriða sem fyrir eru í sóttvarnarlögum. Það var hins vegar ekki gert og á því ber héraðsdómari ekki ábyrgð.

„Kæri Kári. Við viljum standa saman að sóttvörnum og við viljum bæði fylgja sóttvarnarlækni en ég vil líka að ráðamenn þjóðarinnar, sem falið hefur verið að fara með framkvæmdavaldið, tryggi að fyrir öllum ákvörðunum sínum sé skýr lagastoð. Það er grundvallaratriði í réttarríki að valdhafar fari að leikreglum sem settar eru til varnar borgurum landsins.“

Að endingu hvetur Helga Vala Kára til að íhuga hvort rétt sé að tala niður dómstóla landsins sem eingöngu hafa það lögbundna hlutverk að dæma eftir lögunum. Hún er ekki viss um að það sé til þess fallið að auka samstöðu meðal þjóðarinnar.