Pútín sé rétt­dræpur vegna glæpa sinna

„Pútín er að drepa smábörn í Úkraínu. Hann sprengir íbúðahverfi þar sem venjulegir borgarar og börn búa. Þetta er bara morðingi, fjöldamorðingi,“ segir Jón Steinar aðspurður um færslu á samfélagsmiðlum sem hann birti í dag. En þar sagði hann Vladímír Pútín réttdræpan.

Í gær sökuðu Rússar Úkraínumenn um banatilræði gegn forsetanum eftir að dróni var skotinn niður yfir Kreml. Samkvæmt rússneskum miðlum var um að ræða skipulagða hryðjuverkaárás og að rússnesk stjórnvöld áskilji sér rétt til hefnda, hvar og hvenær sem er.

Í nótt voru svo gerðar loftárásir á úkraínskar borgir, svo sem höfuðborgina Kænugarð, Saporísja og Odessa. Úkraínumenn hafa hins vegar hafnað því að hafa reynt að drepa Pútín. Þeirra athygli og mannskapur sé öll nýtt til að verja heimalandið.

Fjöldamorð á saklausu fólki

Jón Steinar segist ekki vita hvort að Úkraínumenn hafi reynt banatilræði við Pútín og segist alveg trúa því að þeir hafi ekki verið að verki í Kreml. Það sé þó aukaatriði því að rétturinn sé með þeim og ef þeim tækist að ráða hann af dögum væri það réttlætanlegt. Pútín hafi stýrt innrásinni í Úkraínu og að hún sé framkvæmd eftir hans ákvörðunum, þar á meðal fjöldamorð á saklausu fólki þegar heilu íbúðahverfin séu lögð í rúst.

Hæstaréttardómarinn fyrrverandi segist ekki trúa því að það verði nokkurn tímann friður á meðan Pútín er við völd í Rússlandi. Ekki eftir alla þá glæpi sem Rússar hafa framið og komið hafa almenningi fyrir sjónir í sjónvarpi. Nefna má til dæmis fjöldamorðin í bænum Bútsja, norðan við Kænugarð, sem var um tíma hernuminn af Rússum.

Jón Steinar segist hins vegar ekki heldur sannfærður um að það yrði friður ef Pútín yrði komið fyrir kattarnef. „Það getur verið að það komi einhverjir staðgöngumenn á eftir honum sem haldi áfram þessum fjöldamorðum,“ segir hann.

Enginn friður án réttlætis

Úkraínumenn hafa lýst því yfir að þeir vilji draga Pútín og aðra hátt setta Rússa fyrir sérstakan alþjóðlegan sakamáladómstól til að svara til saka, í ætt við Nuremberg réttarhöldin.

Á leiðtogafundi Evrópuráðsins í Reykjavík í næstu viku verður til umræðu að finna leiðir til að draga Rússa til ábyrgðar. Hluti af því er gerð svokallaðrar tjónaskrár, yfir það eigna- og manntjón sem Rússar hafa valdið í Úkraínu. Hugmyndin er að hún nýtist sem gagn inn í málsókn eftir að stríðinu er lokið.

Volodímír Selenskí, Úkraínuforseti, er í heimsókn í hollensku borginni Haag, þar sem Alþjóða sakamáladómstóllinn er. Þar sagði hann að það yrði enginn friður án réttlætis fyrir Úkraínu. „Pútín á skilið að verða dæmdur fyrir glæpi sína hérna, í höfuðborg alþjóðaréttarins,“ sagði Selenskí í ræðu.

Pútín verði ekki dreginn fyrir dóm

Jón Steinar segist ekki gera sér miklar vonir um að hægt verði að draga Pútín fyrir dóm og láta hann svara til saka. Það þyrfti að verða einhvers konar grundvallarbreyting á stjórnarfyrirkomulagi Rússlands til þess að það gæti gerst.

„Pútín er varinn af þessu herveldi og það er enginn að fara til Rússlands að sækja hann,“ segir Jón Steinar.

Hann segist heldur ekki hafa mikla trú á því að Evrópuráðið geti gert mikið til þess að draga Pútín til ábyrgðar. Ekki sé hægt að hefja stórstyrjöld gegn Rússum, því þeir eigi kjarnorkuvopn og gætu lagt heiminn, eða að minnsta kosti stóran hluta hans í rúst.

Ólíkt því sem gerðist á öldum áður þá geta bein stríð á milli stórvelda ekki átt sér stað lengur. Í því síðasta, seinni heimsstyrjöldinni, hafi tekist að rétta yfir nokkrum stórlöxum þriðja ríkisins en foringinn Adolf Hitler komst undan dómstólnum með því að taka eigið líf.

Jón Steinar segir að í dag sé ekki hægt að framfylgja alþjóðlegum réttarreglum þegar stórveldi eins og Rússland eigi í hlut. „Enda vita þeir það, menn sem fara fram með þessum hætti, að þeir sem ráðist er á eiga ekki möguleika á að draga þá fyrir dóm,“ segir hann.