Ný nálgun Sam­fylkingar í orku­málum konfekt í eyrum Jóns

Jóni Gunnarssyni líst vel á umskiptin sem hafa orðið í Samfylkingunni hvað varðar orkumálin og segist fagna því þegar fleiri „koma á vagninn“. Hann hafi samt sem áður athugasemdir við nýja stefnu Samfylkingarinnar og hvernig þau hafi skautað yfir fortíð sína. Ný stefna í atvinnu- og samgöngumálum var kynnt hana á flokksstjórnarfundi sínum í lok síðasta mánaðar.

Jón segir orkumálin grunninn að því að byggja upp velmegunarsamfélag á Íslandi. Orkumálin séu einnig þáttur í byggðastefnu, þjóðaröryggi. Hann segir Alþingi bera mikla ábyrgð og flestir séu sammála um að snúa blaðinu við. Það sé þó ágreiningur, innan til dæmis ríkisstjórnarinnar, sem hann hafi gagnrýnt.

Jóhann Páll segir umræðuna síðustu ár og mánuði hafa einkennst af „öskurkeppni“ annars vegar þeirra sem vilji „virkja og virkja“ og gefa afslátt af kröfum um náttúruvernd og samráði og svo hins vegar þeirra sem vilja ekkert virkja. Það sé hægt að loka verksmiðjum til að fá orku og segja upp samningum við stórnotendur.

„Við í Samfylkingunni erum ósammála báðum þessum röddum,“ segir Jóhann Páll og það sé ekki raunhæft ef litið er til atvinnustigs og útflutningstekna í landinu að loka til dæmis álverum til að tryggja íslenskum heimilum orku.

Rammaáætlun vannýtt tæki

Hann segir rammaáætlun tæki sem við eigum en að það þurfi stöðugt að endurskoða hana. Stóra vandamálið við hana sé þó aðallega hvernig stjórnmálamenn hafi umgengist hana. Ráðherra eigi að leggja fram þingsályktunartillögu á fjögurra ára fresti og að Alþingi afgreiddi málið á sama tíma.

Það sem hafi svo gerst sé að ekkert hafi verið gert í níu ár og það megi, meðal annars, rekja til ágreinings innan ríkisstjórnarinnar. Á sama tíma sé leyfisveitingakerfið svifaseint og því sé dráttur á undirbúningi nýrra virkjanna. Þegar meiri vilji er til staðar „til að spýta í lófana“ taki það samt langan tíma.

Jóhann Páll segir nýja sýn Samfylkingarinnar horfa til bæði nýtingarkosta og náttúruverndar. Þau sjái fram á að geta sett raforkuöflunarmarkmið og á næstu tíu árum sé hægt að auka raforkuvinnslu um fimm teravattstundir. Þannig sé hægt að tryggja orkuskipti og verðmætasköpun.

Jón segir samfélagið verða fyrir miklu tjóni árlega vegna aðgerðaleysis í tengslum við rammaáætlun. Það geti hlaupið á tugum milljarða og við gætum verið komin miklu lengra ef tillögum verkefnastjórnar rammaætlunar í öðrum fasa hefði verið fylgt. Þar hafi virkjanakostir verið metnir út frá náttúruvernd en í meðferð þingsins hafi allir vatnsaflskostir nema Hvalárvirkjum verið teknir út. Allir hinir kostirnir hafi verið jarðvarmakostir.

Leyfisferlið einfaldað

Spurðir hvað eigi að gera fyrir fólkið í landinu í dag segir Jóhann Páll að verkefnastjórn rammaáætlunar hafi endurmetið Urriðafossvirkjun og Holtavirkjun en málið sé fast í ráðuneytinu. Sjálfstæðisflokkurinn hafi haldið utan um orkumálin síðustu tíu árin en lítið gerst.

Hann bendir á að í tillögum Samfylkingarinnar sé til dæmis lagt til að leyfisveitingaferlið verði einfaldað og tímafrestir lögbundnir og að þær umsóknir á verkefnum sem eru í nýtingaflokki verði settar efst í bunkann og afgreiddar. Að innheimt verði þjónustugjöld af framkvæmdaaðilum svo hægt sé að tryggja að Orkustofnun geti unnið sín verkefni.

„En stóra málið hlýtur að vera að afgreiða rammaáætlun reglulega og tryggja að, eins og Jón kemur inn á, að það séu raunhæfir kostir í nýtingarflokki,“ segir Jóhann Páll. Sem dæmi séu fimm af þeim tíu kostum sem séu í jarðvarmakosti á Reykjanesi og í uppnámi vegna jarðhræringa. Það þurfi að horfa betur um allt land.

„Þetta hljómar allt eins og konfekt í mínum eyrum,“ segir Jón við þessu.

Spurðir um aðra kosti segir Jón að það sé mikilvægt að skoða allt sem í boði er. Það séu tækifæri í vindi og sól en það séu ekki endilega stóru lausnirnar í orkumálum Íslendinga.

Hægt er að hlusta á allt viðtalið hér að ofan.