Brúin yfir Foss­vog

Borgarlínubrúin Alda yfir Fossvog er Gaga frá upphafi til enda:

Eigi Borgarlína að virka verða vagnarnir koma á 5-10 mínútna fresti. Fáist ekki nógu margir farþegar til að það gangi upp verður enn meira tap á rekstrinum en á strætó.

Í fyrstu skyldi ég ekki val fyrsta áfanga Borgarlínu milli BSÍ og Hamraborgar Kópavogi. Ég sá ekki hvaðan farþegarnir ættu að koma. Margir aðrir vegkaflar hefðu borgað sig með fjölda farþega, eins og ráðgjafi borgarinnar Jarrett Walker benti á fyrir mörgum árum. Hefði meirihlutinn borið gæfu til að fara að ráðum hans væri mikill hluti léttu Borgarlínunnar kominn.

Ég skil nú, að valið byggist á að fá flugvallarsvæðið undir íbúðir. Helsta tekjulind borgarinnar er jú lóðasala og gatnagerðargjöld, þar sem innviðir eru komnir. Fyrir einu eða tveimur árum átti að rífa byggingar, sem voru í vegi fyrir veg frá BSÍ að brúarstæðinu. Með brúnni verður líka greiðari leið fyrir túrista úr miðbænum í Sky Lagoon Kópavogi. Kannski er valið hrossakaup Bæjarstjórans og Borgarstjórans.

Grundvallarskekkja er að leyfa ekki einkabíla á brúnni, sem verður að mestu borguð með sköttum. Flestir skattgreiðendur nota bíla, sem verða bannaðir á 7-10 miljarða krónu brúnni. Það er fáránlegt að byggja svona brú án þess að leyfa þann ferðamáta, sem flestir velja. Forstjóri Vegagerðarinnar sagði fjármagnsskort ástæðu þess að ekki var hægt að byggja nægilega breiða brú fyrir bílaumferð. Einföld lausn á því er ein akrein fyrir Borgarlínuna í stað tveggja. Borgarlínuvagnar munu örsjaldan mætast á brúnni, en komi það fyrir getur sá sem kemur seinna að henni beðið í nokkrar mínútur þar til hinn er kominn yfir. Með þessari leiðréttingu væri hægt að hafa 1+1 fyrir bíla án þess að auka verulega við heildarkostnað brúarinnar. Þar fyrir utan væri hægt að fjármagna hana með gjaldtöku á bíla.

Útboðið er sér kapítuli. Lagt var upp með hámarks kostnað tvo milljarða. Eitt tilboð var um þrír milljarðar og þar með 50% (1000.milljón kr) yfir hámarki. Tilboðinu hefði átt að vísa frá strax, en var valið best. Það var réttlætt með því að brúin úr ryðfríu stáli þótti svo mikið fallegri en hinar, sem voru innan hámarks kostnaðar. Allt í einu var milljarður til fyrir ryðfríu stáli. Áður var ekki til fjármagn fyrir bíla á brúnni, sem hefði margfaldað nýtingu hennar. Síðan hefur kostnadaráætlunin margfaldast í krónum á nokkrum árum. Forstjóri Vegagerðarinnar sagði ástæðu hækkunar vera hækkun heimsmarkaðsverðs á stáli vegna Úkraínu stríðisins. Eftir upplýsingar um, að stál kostar nú svipað og 2019 vísaði forstjórinn ábyrgðinni frá sér og segir mistökin vera starfsmanns Vegagerðarinnar.

Höfundur Öldu sagðist hafa valið ryðfrítt stál vegna fegurðar. Það segir, að í byrjun fór hann vitandi vits milljarð yfir tveggja milljarða hámarkið. Líklega var ryðfrítt stál valið, vegna þess að brúin er rétt yfir sjávarborðinu og hætt við að ryðga. Gallinn við ryðfría stálið er að sjávarseltan tærir það, þó svo það ryðgi ekki. Nú hefur verið breytt úr ryðfríu stáli í lakkað stál. Við það hefði kostnaður átt að lækka hlutfallslega um það, sem hann hækkaði við að fara í ryðfrítt stál. Við breytingu úr ryðfríu stáli í venjulegt stál eru fegurðar rökin fallin og ber þá að taka næsta tilboði fyrir neðan.

Misjafn er smekkur manna. Persónulega finnst mér Aldan lágkúruleg rétt yfir sjávarborðinu. Aftur á móti finnst mér bogabrúin, sem var byggð fyrir öld yfir Fnjóská falleg. Við eigum líka margar hengibrýr, sem reisn er af. Aldan sést varla nema frá fjörunni og sumum húsum neðst við Fossvog. Hún stenst engan vegin að vera kennileiti, eins og að var stefnt.

Eftir byggingu brúar tekur við bygging íbúða á svæðinu. Nýlega samþykktar byggingar standa þéttar og eru stærri en flestar í Breiðholti. Það verður því mikill fjöldi íbúa á svæðinu, sem verða að komast til og frá vinnu. Ekki er vinna fyrir þá í miðbænum, sem átti að tengjast flugvallarsvæðinu og heldur ekki þar sem búið er að þétta byggð og fyrirtæki ýmist hætt eða flutt frá Reykjavík.

Umferð af flugvallarsvæðinu er beint á Hringbraut/Miklabraut, sem anna ekki núverandi umferð. Það verða því miklar tafir til og frá vinnu í nágrannasveitarfélögin og væntanlegs atvinnusvæðis Reykjavíkur á Hólmsheiði. Þannig eru þeir, sem barist hafa gegn Reykjavík, sem bílaborg sjálfir að breyta henni í bílaborg.

Til þess eru vítin að varast þau. Við höfum gert tilraunir með klæðningu á Orkuveituhúsinu, torfþak á leikskólann Brákarborg og ætluðum að láta reyna á ryðfrítt stál í Öldunni yfir Fossvog. Spurning er, hver verður viðhaldskostnaður og líftími brúar úr lökkuðu stáli rétt yfir sjávarborðinu? Er það kannski enn ein efnis tilraunin?

Kostnaður við Orkuveituhúsið og Brákarborg eru smáaurar miðað við byggingu nýrrar brúar. Stóri munurinn á Öldunni hinum er, að ekki er búið að byggja brúnna og enn hægt að hætta við.

Brúin á að vera tilbúin 2027. Næst eru grjót fyllingar að brúnni og skal byrjað við Kársnes, sem er byrjun á vitlausum enda miðað við ástandið á Reykjanesi. Þó ekki gjósi á flugvellinum í Krflavík geta aðflutningsleiðir hans lokast. Það væri því eðlilegra að byrja hinum megin við enda flugbrautarinnar og eiga grjótið í sjónum verði þrautalendingin að stækka Reykjavíkurflugvöll. Í viðbót við grjótið, sem var sóað er von á meiru sprengdu grjóti frá spítalanum. Stysta og ódýrasta leiðin með það er í sjóinn við enda flugbrautarinnar og halda opnu að flugbrautir megi lengja. Ekki má skemma þann möguleika, eins og vegstæðið, sem Vegagerðin hafði ákveðið yfir Elliðaárvog.

Hjá núverandi borgarstjórn virðist tilgangurinn oft helga meðalið og maður spyr sig, hvort brúarstæðið hafi fyrst og fremst verið valið í þeim tilgangi að leggja niður flugvöllinn og fá allt svæðið undir íbúðir. Í því sambandi hef ég velt fyrir mér, hvort kannað hafi verið vegstæði neðan við kirkjugarðinn með brú innar í Fossvoginum með tengingu við Kársnesbraut og þaðan áfram á Hafnarfjarðarvegi í gegnum Garðabæ til Hafnarfjarðar. Það að fara með borgarlínu í gegnum íbúðarhverfi að Hamraborg lengir og tefur ferðatíma á lengri leið og er ekki það sem að er stefnt með borgarlínunni.

Einfaldara er að fara beint frá BSÍ á Hafnarfjarðarveg og sleppa brúnni yfir Fossvog og borgarlínu í gegnum íbúðarhverfi til Hamraborgar. Í leiðinni sparast hátt í 10 milljarðar, sem mætti nota til að losa umferðarflækjur.

Höfundur er verkfræðingur og eldri borgari.