Jarð­göng í gegnum Reynis­fjall á dag­skrá - Tökum höndum saman!

Nú liggur fyrir álit Skipulagsstofnunnar um umhverfismat vegna uppbyggingar hringvegar um Mýrdal. Þar leggur stofnunin til að áfram verði notast við sömu veglínu og nú er. Áður hafði Vegagerðin lagt til að veglínan yrði færð upp fyrir þéttbýlið í Vík, þessir tveir kostir tala engan veginn saman við Aðalskipulag Mýrdalshrepps. Árið 2013 var samþykkt Aðalskipulag þar sem gert er ráð fyrir nýjum láglendisvegi um Mýrdal og jarðgöngum í gegnum Reynisfjall. Vegagerðin og Skipulagsstofnun hafa beint allri athygli frá þeirri leið sem er á Aðalskipulagi.

Fyrir liggur kjörin lýðræðislegur meirihluti í Mýrdalshreppi fyrir þeirri leið sem er á Aðalskipulagi. Einnig má benda á afgerandi umsagnir frá Skaftárhreppi og Sveitarfélaginu Hornafirði vegna umhverfismatsins þar sem talað er með jarðgöngum. Rökin á bakvið þær umsagnir eru greiðfærni og umferðaröryggissjónarmið. Enda er hér um að ræða mikið hagsmunamál ekki aðeins fyrir þá sem búa á svæðinu sem um ræðir, þessi framkvæmd mun hafa afar jákvæð áhrif allt austur á firði. Áður en lengra er haldið er vert að benda á að ekki er hægt að lesa annað út úr umhverfismatsskýrslu Vegagerðarinnar en að öruggasta og greiðfærasta leiðin er nýr láglendisvegur um Mýrdal með jarðgöngum í gegnum Reynisfjall.

Miðað við umferðartölur Vegagerðarinnar má ætla að Reynisfjallsgöng yrðu önnur umferðarmestu göng á landinu á eftir Hvalfjarðargöngum. Meðaltal dagsumferðar á veginum við Reynisfjall árið 2023 voru 2900 bílar. Ef við gefum okkur þessa tölu og miðum við að 1 ferð í gegnum göngin myndi kosta kr. 1000, þá myndi það skila á einu ári kr. 1.058.500.000. Auðvitað er ekki hægt að gefa sér það að allir nýti sér öruggustu og greiðfærustu leiðina og fari í gegnum göngin. En miðað við það að umferðin haldi áfram að vaxa, eins og kemur m.a. fram í umhverfismatsskýrslu Vegagerðarinnar, þá eru Reynisfjallsgöng framkvæmd sem mun borga sig upp á nokkrum árum. Lengd jarðgangnanna er áætluð 1500 metrar og til að setja það í samanburð eru Almannaskarðgöng 1300 metrar. Þau kostuðu eftir því sem ég kemst næst 1,1 milljarð króna árið 2004 sem í dag myndi reiknast sem 3 milljarðar króna.

Kostnaður við jarðgagnagerð í gegnum Reynisfjall myndi kosta ein og sér 10,6 milljarða króna samkvæmt því sem fram kemur í umhverfismatsskýrslu Vegagerðarinnar. Það skal ítrekað að hér er aðeins átt við að gera jarðgöng í gegnum þessa 1500 metra, inni í þessari tölu er engin vegtenging. Það verður að segjast alveg eins og er að þessi tala er grunnsamlega há og afar erfitt að skilja hvernig þetta megi standast. Til að setja þetta í samhengi gerir áætlunin ráð fyrir að kostnaður á 1000 metra í Reynisfjallsgöngum sé u.þ.b. tvisvar sinnum hærri en áætlaður kostnaður á 1000 metra í Fjarðarheiðargöngum og framkvæmdakostnaður var á 1000 metra í Vaðlaheiðargöngum.

Það er ekkert leyndarmál að uppsöfnuð viðhaldsskuld á íslenska vegakerfinu er gríðarleg. Til þess að létta á þessari miklu þörf til samgöngubóta þarf að bregðast við og hugsa út fyrir kassann. Reynisfjallsgöng virðast ekki vera á áætlunum ríkisins í nánustu framtíð. Því er á þessum tímapunkti vert að skoða aðra möguleika til að tryggja að samgöngur hér þróist í takt við tímann. Það er til leið sem þegar hefur sannað gildi sitt. Að farin verði sama leið og gerð var vegna Hvalfjarðarganga. Þar sem sveitarfélög ásamt fleiri opinberum aðilum og fyrirtækjum komu að stofnun hlutafélags sem sá um undirbúningsvinnu og síðar rekstur gangnanna. Þar sem göngin voru í raun einkafyrirtæki frá opnun og þar til þau voru afhent ríkinu skuldlaus árið 2018. Einkaframkvæmd sem heppnaðist vel og jafnvel betur enn fólk gerði sér vonir um. Fyrst þetta var hægt á tíunda áratug síðustu aldar, hlýtur þetta líka að vera framkvæmanlegt núna. Ég skora því hér með á þau sveitarfélög og fjölmörgu fyrirtæki sem hafa hagsmuni af þessari framkvæmd til að taka höndum saman, hefja samtalið, og stofna hlutafélag með það að markmiði að Reynisfjallsgöng verði að veruleika.

Höfundur er 24 ára fæddur og uppalinn Mýrdælingur.