Flug­völlur í Hvassahrauni alls ekki úr myndinni

Skýrsla starfshópsins var kynnt á blaðamannafundi innviðaráðuneytisins í Hafnarborg í Hafnarfirði, sem hófst klukkan 11.

Í skýrslunni segir að innviðaráðherra, sem þá var Sigurður Ingi Jóhannsson, hafi ákveðið í júní árið 2020 í samráði við Reykjavíkurborg og sveitarfélögin á Suðurnesjum, að hefja vinnu við rannsóknir á möguleikum á byggingu nýs flugvallar í Hvassahrauni.

Stýrihópur skipaður

Stýrihópur hafi verið skipaður og hafið strax vinnu við undirbúning verkefnisins. Í vinnu hópsins hafi verið lögð megináhersla á að koma af stað veðurmælingum og hefja vinnu við mat á náttúruvá á svæðinu sem sé til skoðunar. 

Samið hafi verið við Veðurstofuna um þessa vinnu en ennfremur hafi verið samið við Háskólann í Reykjavík um mælingar á ókyrrð með því að fljúga yfir svæðið. Veðurmælingar hafi hafist 1. janúar 2021 og þær standi enn yfir að hluta. Úrvinnsla úr veðurmælingum hafi hafist á seinni hluta árs 2023 og niðurstaða þeirrar vinnu sé sett fram í skýrslunni. 

Auk þessa hafi verið unnið mat á mögulegum áhrifum færslu innanlandsflugvallar úr Vatnsmýrinni í Hvassahraun annars vegar og til Keflavíkur hins vegar.

Takmarkanir vegna vinds ekki meiri en gengur og gerist

Hvað veðurskilyrði varðar hafi mælingar ekki leitt í ljós nein veðurskilyrði sem mæltu gegn byggingu flugvallar í Hvassahrauni. Takmarkanir vegna vinds (eða hliðarvinds), skyggnis, skýjahæðar eða ókyrrðar séu ekki meiri í Hvassahrauni en almennt er þekkt suðvestanlands. 

Þær veðuraðstæður sem líklega valda mestri ókyrrð sé sterkur vindur sem kemur inn á svæðið úr austan til sunnan vindáttum. Þessar vindáttir séu því líklegastar til að hafa áhrif á flugöryggi og notagildi flugvallarins.

Í samanburði nokkurra tilraunafluga, þar sem bæði hafi verið flogið yfir Hvassahraun og Reykjavíkurflugvöll, hafi komið í ljós að ókyrrð væri almennt hærri í vindáttum á milli norðurs og austurs á Reykjavíkurflugvelli en öfugt farið og hærri í Hvassahrauni fyrir vindáttir frá austri til suðurs sem jafnframt séu algengar vindáttir þar.

Að mestu utan skilgreindra eldstöðvakerfa

Hvað náttúruvá varðar sé mögulegt flugvallarsvæði í Hvassahrauni að mestu utan skilgreindra eldstöðvakerfa og líkur á gosupptökum á svæðinu séu  hverfandi. Svæðið sé ekki útsett fyrir hraunflæði lítilla gosa en eigi gos sér stað í eldstöðvakerfi Krýsuvíkur, næst svæðinu, bendi niðurstöður til þess að líklegt sé að hluti athugunarsvæðisins verði fyrir hrauni. Líkur á því minnka þó eftir því sem norðar kemur á svæðið. 

Ólíklegt sé að hraun renni yfir Reykjanesbrautina á þessu svæði en það sé þó ekki útilokað. Hverfandi líkur séu taldar á hraunflæði frá öðrum stöðum þar sem líklegt er talið að gosop opnist. 

Fullvíst megi telja að áhrif frá jarðskjálftum verði vel viðráðanleg í allri mannvirkjahönnun sem gerð yrði. 

Líklegast sé að gasmengun verði ekki mikil á athugunarsvæðinu en að þær aðstæður geti skapast að loftgæði verði mjög óholl af völdum brennisteinsdíoxíðs að gasstyrkur fari vel yfir hættumörk. Líklegast sé að gjóskufall valdi einungis skammvinnum áhrifum á athugunarsvæðið í Hvassahrauni.

Ekki mikil áhrif á innanlandsflug

Loks segir að líklegast sé að ekki verði mikil langtímaáhrif á eftirspurn í innanlandsflugi ef af flutningi þess verður í Hvassahraun. Enn fremur sé talið að langtímaáhrif á kennslu-, æfinga- og einkaflug verði takmörkuð, að því gefnu að aðstaða fyrir slíkt flug verði einnig flutt í Hvassahraun. 

Flutningur innanlandsflugs til Keflavíkur sé hins vegar líklegur til að hafa mikil áhrif á notkun þess.

Leggja til að gert verði ráð fyrir þremur flugbrautum

„Veðurfarslega er ekkert því til fyrirstöðu að halda áfram undirbúningi að byggingu flugvallar í Hvassahrauni sem myndi þjóna kennslu-, æfinga- og einkaflugi, innanlandsflugi og sem varaflugvöllur millilandaflugs. Ekki er hægt að útiloka að flugvöllurinn verði fyrir áhrifum af völdum hraunflæðis en líkur eru taldar afar litlar,“ segir í lok samantektar á niðurstöðum skýrslunnar.

Starfshópurinn leggur til að tekið verði frá svæði upp af Hvassahrauni og gert ráð fyrir tveimur allt að 3.000 metra löngum flugbrautum og þriðju brautinni 1.500 metra langri til að hækka nothæfisstuðulinn fyrir flugvélar með lítið hliðarvindþol. 

Unnið verði að áhættumati fjárfestingar, viðskiptaáætlun, fjármögnun, áfangaskiptingu og tímasetningu framkvæmda.

Hvað frekari rannsóknir varðar er lagt til að kannaðar verði leiðir til frekari flugprófana, einkum við erfið skilyrði, og nákvæmari líkangerðar fyrir ókyrrð á svæðinu. Þá er lagt til að 30 metra hátt veðurmastur sem í dag er í Rjúpnadalshrauni verði fært á Hólsbrunahæð og haldið verði áfram veðurmælingum til notkunar á hönnunarstigi.