Ber ekki á­byrgð á tjóni stuðnings­full­trúa sem nemandi beitti of­beldi

Kona sem vann sem stuðningsfulltrúi við grunnskóla í Kópavogi höfðaði mál gegn bænum til að fá viðurkennda skaðabótaskyldu vegna tjóns sem hún varð fyrir þegar nemandi beit hana, sparkaði í hana og togaði í hár hennar fyrir rúmum fjórum árum.

Fyrir dómi byggði konan á því að hún hefði búið við skerta starfsgetu eftir atvikið. Hún hefði orðið fyrir miklu áfalli og fundið fyrir miklum verkjum. Hún hefði meðal annars leitað til sálfræðings og tekið kvíðastillandi lyf í kjölfarið. Hún var síðar metin með örorku en hún var að hluta til rakin til umferðarslyss árið 2010.

Vildi konan að bótaskylda bæjarins gagnvart sér væri viðurkennd. Héraðsdómur Reykjaness sýknaði bæinn af kröfu konunnar í síðustu viku.

Reytti hár hennar og beit

Nokkur munur var á lýsingum stuðningsfulltrúans annars vegar og fulltrúa bæjarins á atvikunum sem áttu sér stað í desember árið 2020.

Uppákoman varð þegar stuðningsfulltrúinn ætlaði að vísa nemenda í 4. bekk úr skólastofu vegna slæmrar hegðunar. Í dómnum kom fram að nemandinn, sem átti við hegðunarvandamál að stríða og hafði sýnt af sér ofbeldisfýsn, hefði verið orðljótur og ógnandi gagnvart starfsfólki og nemendum. Hann hefði meðal annars hent hlutum í átt að þeim.

Konan sagðist hafa nálgast nemandann rólega og reynt að róa hann niður. Hann hefði þá orðið hamslaus, sparkað í hana, tekið upp stól og hent í áttina að öðrum starfsmanni. Þegar konan hefði ætlað að skakka leikinn hefði nemandinn ráðist á hana, sparkað ítrekað í sköflung hennar, rifið í hár hennar og hárreytt og bitið hana illa í framhandlegg.

Ákvað að fjarlægja nemandann með valdi

Bærinn byggði aftur á móti því að konan hefði komið æst inn á setustofu þangað sem nemendum var þyrftu að róa sig eða fá aðstoð væri boðið að fara. Hún hefði beðið starfsfólk um að koma að sækja nemandann þar sem hann vildi ekki vinna.

Þegar konan og annar starfsmaður hefðu komið inn í skólastofuna hafi nemandinn rokið afast í bekkinn, látið illa og ekki hlýtt konunni. Þau hafi þá átt í orðaskaki. Samskiptin hefðu verið komin í algert óefni og starfsmenn misst alla stjórn á aðstæðum.

Nemandinn hefði ekki látið sér segjast að yfirgefa stofnuna en þá hefði konan ákveðið að taka málin í sínar hendur og fjarlægja nemandann úr stofnunni með valdi. Hún hefði farið aftan að nemandanum þar sem hann hefði setið á stól, tekið utan um hann, haldið honum og reynt að rúlla honum á stólnum út.

Við þetta hefði nemandinn bitið konuna í handlegginn og rifið í hár hennar. Þannig hefðu átök þeirra hafist.

Framkoma konunnar óeðlileg og gegn viðurkenndu verklagi

Skólayfirvöld hefðu ekki gert neina kröfu um að konan setti sig í þær aðstæður sem hún gerði. Ekki hafi verið skilyrði fyrir því að beita líkamlegu inngripi í þeim aðstæðum sem voru uppi. Væri öryggi nemenda ógnað væri öryggi tryggt með því að gefa öðrum færi á að yfirgefa aðstæður á meðan nemandi fengi næði til þess að róa sig.

Þess í stað hefði konan beitt stærðar- og aflsmun til þess að þvinga nemandann með valdi úr skólastofunni. Þau viðbrögð hefðu verið fullkomlega óeðlileg og brotið gegn viðurkenndu verklagi og skráðum hátternisreglum við meðhöndlum á nemendum sem sýni ógnandi hegðun eða ofbeldi.

Konan hefði þar að auki ekki beitt valdi til þess að stöðva ofbeldi í garð einhvers eða að nemandinn skaðaði sig eða aðra heldur því hann hefði hegðað sér illa og neitað að hlýða fyrirmælum.

Engin bæn hætta hefði verið til staðar sem réttlætti líkamlegt inngrip konunnar. Starfsfólki væri alls óheimilt að beita líkamlegu inngripi í refsingarskyni.

Röng viðbrögð konunnar og gáleysi hefði þannig verið frumorsök tjóns hennar. Hefði hún ekki beitt nemandann líkamlegu inngripi eins og hún gerði hefði atburðarásin ekki átt sér stað. Þannig hefði konan fyrirgert bótarétti sínum.

Dómurinn lagði engu að síður framburð konunnar til grundvallar í málinu vegna þess að skólinn tilkynnti atvikið ekki strax til Vinnueftirlitsins eins og honum bar að gera. Tilkynningin barst ekki Vinnueftirlitinu fyrr en um mánuði eftir að atvikið átti sér stað og var því ekki rannsakað.

Bærinn ekki sekur um vanrækslu

Krafa konunnar um bótaskyldu bæjarins byggði á ákvæði í kjarasamningi hennar við bæinn um að starfsmaður ætti rétt á að beina bótakröfu að bænum ef hann sinnir einstaklingi sem getur að takmörkuðu eða engu leyti borið ábyrgð á gerðum sínum.

Hafnaði héraðsdómur þeim rökum. Kjarasamningsákvæðið ætti ekki við háttsemi barna sem gætu ekki borið ábyrgð sökum æsku. Þá væri heldur ekki nóg að einstaklingur væri með ADHD eða hegðunarvandamál til þess að bærinn gæti talist bótaskyldur.

Dómurinn féllst heldur ekki á að bærinn hefði gert sekur um saknæma vanrækslu með því að tryggja ekki öryggi konunnar. Hún hélt því fram að drengurinn hefði ekki fengið viðeigandi úrræði og eftirlit sem hefði getað komið í veg fyrir tjón hennar.

Í niðurstöðu héraðsdóms sagði að engin ástæða hefð iverið til að ætla að slík hætta hefði stafað af drengnum að þörf hefði verið á meiri stuðningi eða eftirlit með honum í aðdraganda atviksins. Öryggi hefði þannig ekki verið ábótavant.

Kópavogsbær var því sýknaður af kröfu konunnar. Hún fékk gjafsókn og greiddi ríkissjóður því allan málskostnað.