Ís­land er á réttri leið

Það er liðið rúmt ár síðan talið var upp úr kjörkössum síðustu alþingiskosninga sem veitti ríkisstjórn Samfylkingar, Viðreisnar og Flokk fólksins undir forystu Kristrúnar Frostadóttur umboð til grundvallarbreytinga í stjórn ábyrgra efnahagsmála, með skýr félagsleg markmið að leiðarljósi undir formerkjum verðmætasköpunar. Árangurinn er áþreifanlegur – á þessu tímabili hafa vextir lækkað fimm sinnum, verðbólga hefur ekki verið lægri í fimm ár, halli ríkissjóðs hefur helmingast og skuldastaða ríkissjóðs hefur lækkað um 7,5% af landsframleiðslu. Til að setja málin í samhengi leiðir 1,75% vaxtalækkun það af sér að mánaðarleg greiðslubyrði 50 milljóna króna óverðtryggðs lán lækkar sem nemur 60 þúsund krónum á mánuði. Það eru raunverulegar kjarabætur.

Stöðugleiki kemur ekki til af sjálfu sér

Til þess að eiga fyrir útgjöldum þarf ríkissjóður að afla tekna. Það hefur verið í meira lagi áhugavert að fylgjast með orðræðu af hægri væng stjórnmálanna sem langar að teikna upp hræðilega mynd af ábyrgri tekjuöflun í formi lokunar á skattaglufum og gjaldlagningar til þeirra sem nota vegainnviði og auðlindir landsmanna. Þá finnst þeim tímabært að selja ýmsar ríkiseignir og finnst þeim raunhæft að selja fasteignir í eigu ríkisins fyrir 53 milljarða króna. Ekki bara eru þetta óskynsamlegar hugmyndir, heldur er þetta uppskrift að vaxtahækkunum. Reyndar er rétt að taka fram að þessari ríkisstjórn tókst að ljúka sölu á Íslandsbanka. Henni hefur líka tekist að gera upp skuldir Íbúðalánasjóðs – hvort tveggja verkefni sem reyndust Sjálfstæðisflokknum í lok dags ofviða. Ríkisstjórnin hefur líka boðað raunhæfar hagræðingaraðgerðir í stjórnkerfinu og er ekki hrædd við að ganga til verka í aðhaldi ríkisútgjalda. Allar slíkar aðgerðir kalla hins vegar á hreinskilni og á stundum krefjandi samtöl – samtöl sem ekki er hægt að hræðast að eiga við almenning.

Ekki allt fyrir alla – en við höldum áfram!

Það næst árangur í efnahagsmálum þegar lagðar eru til raunhæfar leiðir – sem á sama tíma gera kröfur um hreinskiptin samtöl um að ekki sé hægt að gera allt fyrir alla. Þetta skilur fólk, og það vitum við því við hræðumst ekki að eiga í beinu samtali við almenning í landinu sem felst fyrst og fremst í að hlusta á fólk þar sem það er fyrir statt. Þannig skapast í lok dags skýrari mynd af okkar mikilvægustu verkefnum, hvort sem það er uppbygging hjúkrunarheimila, heildarendurskoðun í málefnum barna og ungmenna með fjölþættan vanda, atvinnustefna eða stofnun innviðafélags. Allt eru þetta samstilltar aðgerðir milli ríkis og sveitarfélaga í verkefnum sem hafa fengið að sitja á hakanum um árabil. Þjóðin gerir réttilega kröfur til stjórnvalda um að þessum verkefnum sé sinnt, en það er ekki að heyra á málflutningi stjórnarandstöðunnar að hún treysti sér til að standa frammi fyrir almenningi og segja: „Þessu höfum við ekki efni á.“ Í staðinn býður hún almenningi upp á tillögur að handahófskenndum niðurskurðartilburði hér og þar, og uppástungur að eignasölum sem vitað er að eru óraunhæfar og ábyrgðarlausar.

Uppskrift að halla ríkissjóðs

Þetta er uppskrift sem eldað hefur verið eftir í eldhúsi efnahagsstjórnar hægrimanna. Uppskrift sem biður um að hvorki ekki mega gera þarfar breytingar á auðlindagjöldum né að nýtt kerfi taki við af olíugjaldakerfinu sem skilar ekki lengur nægum tekjum í ríkissjóð. Fyrri ríkisstjórn kaus að horfa fram hjá gífurlegri innviðaskuld gagnvart viðhaldi vega og uppbyggingu samgönguinnviða, að ónefndum verkefnum í velferðarmálum. Þetta er líka uppskrift að halla ríkissjóðs sem raungerðist á síðasta kjörtímabili, vaxtahækkunum og kannski það sem verst er, vantrausti á stjórnmálafólk sem stóð aldrei við stóru orðin.

Svona náum við árangri

Á vakt þessarar ríkisstjórnar hefur náðst árangur. Árangur sem léttir byrðar fólks á sama tíma og pólitísk forgangsröðun verkefna er skýr. Lægri vextir leiða af sér lægri afborganir af lánum fyrir venjulegt fólk og heimilin í landinu, sem er hin stóra kjarabót fyrir heimilin. Vaxtalækkunarferlinu verður hins vegar ekki haldið áfram án umbóta á álagningu gjalda gagnvart þeim sem nota innviði og auðlindir, til að gera ríkissjóði kleift að halda innviðum við og byggja þá upp. Ekki síst er það metnaðarmál að stjórnmálin njóti trausts. Við finnum fyrir þessu trausti, en skorumst ekki undan ábyrgð og krefjandi samtölum sem við erum þakklát fyrir að eiga við almenning – enda á almenningur að gera kröfur til okkar. Ísland er á réttri leið.

Höfundur er þingmaður Samfylkingarinnar.