Þvag, saur og upp­köst í klefum

Umboðsmaður Alþingis gaf í dag út athugun á starfseminni í fangageymslunni á Hvefisgötu sem gerð var yfir helgarnótt í október og tók til verklags og starfshátta við vistun fólks í fangaklefum þar.  Jafnframt voru skoðuð myndbönd úr fangageymslunni. Þetta er liður í OPCAT-eftirliti umboðsmanns með stöðum þar sem frelsissviptir dvelja.

Þar segir einnig að aðbúnaður og umsjón með fólki sem vistað er í fangageymslu lögreglunnar á Hverfisgötu í Reykjavík sé ekki viðunandi að mati umboðsmanns. 

Ljós allan sólarhringinn 

Ljós í klefum eru aldrei slökkt vegna eftirlitsmyndavéla, sem veldur vistuðum óþægindum og svefnleysi. Þá voru pappírsarkir notaðar til að byrgja sýn út úr klefum, sem kom í veg fyrir að vistaðir gætu séð klukkur á göngum.

Einnig komu fram tilvik þar sem einstaklingar voru vistaðir klæðalausir í öryggisskyni vegna sjálfsskaðahættu án þess að reglulegt endurmat færi fram.

Í tilkynningu um skýrsluna kemur fram að lögregla beri ábyrgð á að gæta öryggis þeirra sem vistaðir eru í fangageymslu og sjá til þess að umsjón þeirra sé í samræmi við lög og verklagsreglur.  Ekki varð betur séð við eftirlitið en dæmi væru um að fólki væri ekki sinnt eftir að það hringdi bjöllu í klefa, svo sem til að fá að fara á salerni, og hefði í kjölfarið gert þarfir sínar þar inni, segir í tilkynningunni. 

Kerfislæg vandamál

Umboðsmaður mælir til þess að gerð verði bragarbót á þessu sem og að klefar verði þrifnir um hæl ef þetta gerist. Einnig eigi að leita allra leiða til að forðast að fólk sé vistað allsnakið í klefum ef það er metið í sjálfsvígs- eða sjálfsskaðahættu.  Þá þarf að huga að ýmsum aðbúnaði í klefunum og tæknilegum atriðum sem og að byrgja ekki sýn út úr klefunum eins og sjá mátti í heimsókninni að hafði verið gert.

Í skýrslunni er vikið að heilbrigðisþjónustu þeirra sem vistaðir eru í fangageymslum og fyrri tilmæli þar að lútandi ítrekuð, meðal annars um að tryggja fólki nauðsynlega geðheilbrigðisþjónustu. Bent er á að um kerfislægt vandamál sé að ræða sem ekki geti eingöngu verið á ábyrgð lögreglu heldur krefjist samráðs og samvinnu fleiri stjórnvalda. Þar á meðal Landspítala en einnig ráðuneyta dómsmála og heilbrigðismála.

Umboðsmaður Alþingis beinir því tilmælum til lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu að taka eftirlit innan embættisins til endurskoðunar hvað snertir starfsemi fangageymslunnar við Hverfisgötu. Stjórnendum þurfi að berast nauðsynlegar upplýsingar og vera nægilega meðvitaðir um starfsemina til að geta brugðist við kerfisbundnum ágöllum á henni eða einstökum atvikum sem þar kunna að koma upp.