Að finnast maður ekki skipta máli

Ég og bróðir minn, sem var einum vetri eldri en ég dvöldum á Thorvaldsens stofnuninni árið 1974. Ég var um eins árs aldurinn en hann nær tveim árum. Við dvöldum þar í tvígang samkvæmt þeim gögnum sem ég hef undir höndum. Við vorum teknir af móður okkar sem var einstæð móðir og gat ekki hugsað vel um okkur vegna andlegra veikinda. Heimilisaðstæður voru mjög slæmar og því var gripið í það úrræði að setja okkur í geymslu á stofnun í stað þess að setja okkur í forsjá hjá föður okkar, (eða öðrum ástvinum) sem fékk þó forsjá löngu síðar. Vistunin gerði okkur ekkert gott, heldur var þetta eitt það versta sem gat gerst í stöðunni fyrir okkur bræður. Samkvæmt mínum heimildum þá mátti starfsfólk á deildinni ekki sýna hlýju né mynda nein tengsl við börnin, einnig heyrði ég að ástvinir þurftu aðalega að horfa á börnin í gegnum gler og voru samskipti við börnin víst ekki mikil. Mín saga í stuttu máli er sú að það sem kom fyrir mig í vistuninni er að ég lokaðist tilfinningalega, grét ekki, hló ekki, brosti ekki né sýndi aðrar mannlegar tilfinningar. Þarna hef ég líklegast verið í einhverskonar útópíu hugarástandi, staddur á ótilteknum stað, þar sem ekkert gat snert mig, meitt mig eða haggað minni tilvist? Enginn veit!

Læknar á stofnuninni sögðu að ekki væri víst að ég kæmi að hluta til eða allur til baka, en einhvern veginn í þrjósku minni sá ég ljósið og náði ég því hægt og rólega. Í kjölfarið fylgdu allskonar andlegir erfiðleikar. Tengslarof, eins og virðist vera samnefnari fyrir alla þá sem hafa tjáð sig um vistun á barnastofu. Einnig hefur fylgt mér kvíði, mikil reiði, meðvirkni, ástsýki, samskiptaörðuleikar, brotin sjálfsmynd og einnig sjálfsefi og mikið rótleysi bara svo einhver dæmi séu tekin. Margt af þessu fylgir mér enn og ég reyni að lifa með því og skilja að þetta eru greinar sprottnar af rótum frum æsku minnar.

Skýrsla vöggustofunefndar 1974 -1979 eru ákveðin vonbrigði. Þar er stiklað á stóru og það hefði jafnvel mátt kafa dýpra í rannsóknarvinnu. Þar er endalaust verið að tala um hlutina í lagalegum skilningi, kannski Það hefði mátt setja meiri nálgun á hið tilfinningalega, upplifun einstaklinganna og rödd þeirra sem bera harminn og sársaukann, hefði jafnvel mátt hærri og með meira vægi. Í skýrslunni kom meðal annars fram að það hefði verið nóg að leikföngum fyrir börnin og aðstæður þokkalegar.

Börn á mótunarárum þurfa bara ást, hlýju, og öryggi. Leikföng fylla ekki upp í það skarð sem myndast ef þessi þrjú gildi eru ekki til staðar.

Ef þörfum barna er ekki mætt, með vanrækslu, og mikilli vöntun á grunn þörfum sem augljóslega átti sér stað sökum fáliðunar og stefnu í almennri úreltri uppeldisfræði innanhús á vöggustofum í gegnum allt tímabilið sem þær voru starfræktar, þá samkvæmt mínum bókum er vöntunin klárt ofbeldi og hefur markað margar sálir til frambúðar.

Gerum betur og lærum af mistökum fortíðar.

Svavar bróðir minn kvaddi þessa veröld fyrir tæpum tveimur árum eftir erfitt lífshlaup, þess vegna eru þessi orð skrifuð fyrir hönd okkar beggja.

Höfundur er starfandi listmálari.