Það er eitthvað sem gerist þegar tækniframfarir gerast hraðar en við höfum áður upplifað. Við eigum ekkert viðmið, enga reynslu eða fordæmi sem hjálpa okkur að skilja hvað kemur næst. Þetta er nokkurn veginn sú staða sem við erum í núna með gervigreindina. Á örfáum vikum hafa átt sér stað framfarir í þróun í gervigreind og sjálfvirkni hennar sem hefur breytt upplifun okkar til frambúðar. Ný gervigreindarlíkön hafa litið dagsins ljós með örari hætti en áður og framfarirnar í nýjum útgáfum eru að aukast til muna.
Stökk í færni gervigreindar
Nú í byrjun febrúar kynnti Anthropic nýjasta líkan sitt, Claude Opus 4.6. Allt í einu voru gervigreindarlíkönin ekki einungis að svara spurningum, heldur leysa flókin verkefni án íhlutunar eða jafnvel búa til flókin hugbúnað frá grunni, villuprófa og sannreyna betur en snjöllustu forritarar. Allt gerðist þetta á styttri tíma en heilu fyrirtækin gætu skilað af sér slíku verki. Einn af starfsmönnum Anthropic viðurkenndi opinberlega að hann bjóst ekki við slíkum framförum svona snemma árs 2026. Á myndinni hér að neðan sjást þær miklu framfarir sem hafa átt sér stað þegar skoðað er hversu flókin verkefni (mælt í fjölda klukkustunda) líkönin ná að leysa í meirihluta tilfella. Jafnvel þótt nýjustu líkönin séu ekki komin inn í mælingar er augljóst að framþróun er í veldisvexti og erfitt að skilja hvers konar framtíð er í vændum með þessu áframhaldi.
Á meðan gervigreindarlíkönin verða sífellt öflugri hefur nú ný uppfinning litið dagsins ljós sem nefnist OpenClaw sem er opinn gervigreindarþjónn búin var til í nóvember 2025. Þessi hugbúnaður tekur gervigreindina á næsta stig. Hann vinnur ekki bara með upplýsingar heldur framkvæmir og byggir fullmótaðar lausnir eftir þínu höfði. Hann getur fengið sitt eigið netfang, leyst flókin vandamál, átt samskipti við þig eða aðra með niðurstöðunum ef hann telur það vera hluti af sínu hlutverki, rétt eins og hefðbundinn starfsmaður. Hann getur vaktað upplýsingar og atburði og gripið inn í þegar aðstæður krefjast. Þetta er lausn sem lengi vel var flókin í framkvæmd en er nú opin öllum sem hafa áhuga á. Þetta er það sem mun umbreyta vinnumarkaðinum, hvort sem gervigreindarþjónar verða aðstoðarmenn starfsmanna eða fyrirtæki búa til heilar deildir skipaðar þessum þjónum. Þó þarf að huga vel að öryggismálum og setja ramma utan um hlutverk þeirra en það er augljóst að sjá í hvað stefnir í þessari tækni.
Sannleikurinn er sá að gervigreind er að breyta vinnunni. Hún er að færa virðið frá framkvæmd yfir í dómgreind og reynslu þeirra sem yfir henni búa.
Þetta er nú þegar byrjað að hafa mikil áhrif í atvinnulífinu. Ráðgjafafyrirtækið McKinsey birti nýlega fyrirætlanir sínar um að hafa jafn marga gervigreindarþjóna (e. agents) og mannlega starfsmenn hjá McKinsey fyrir árslok 2026 en í dag er fjöldi þeirra orðin 25.000. Dario Amodei, forstjóri Anthropic, hefur sett líkurnar á að eins manns fyrirtæki nái milljarðs dollara virði fyrir árslok 2026 á milli 70% og 80%. Þetta gefur vísbendingar um hvað sé í vændum.
Áhrifin sjást víða
En áhrifin ná langt út fyrir hugbúnaðargeirann. Við í Visku sjóðum notumst við svokallaðan gervigreindarþjón (e. agent) sem les yfir hundruði greiningarskýrslna á degi hverjum og finnur öll gögn sem tengjast áherslum og fjárfestingum okkar sjóða. Hann flokkar upplýsingar og skráir í eigin gagnagrunn til yfirferðar áður en niðurstöðurnar eru teknar saman, sannreyndar og berast okkur í tölvupósti á hverjum morgni. Flest störf sem byggja á hugviti eins og lögfræðistörf, endurskoðendur, ráðgjafaþjónusta, fjármálaþjónusta, opinber stjórnsýsla og fleira mun allt taka meiri breytingum en við áttum okkur á í dag. Við megum ekki láta blekkjast af frasanum sem oft heyrist um að einhvern tímann hafi nú komið bölvuð vitleysa út úr blessaðri gervigreindinni. Ef fer sem horfir mun sá tími verða liðinn áður en við vitum af. Framfarir sem taldar voru vera framundan næstu 3-5 árin eru að eiga sér stað á næstu 1-2 árum með þessum hraða.
Tækifærin eru raunveruleg ef við nýtum þau
Það er auðvelt að lesa allt hér að framan og óttast framtíðina. Ef gervigreind getur stýrt þúsundum tölva sem geta allar forritað sjálfar, fundið öryggisveikleika sem sérfræðingar misstu af og byggt hugbúnað á mínútum, hvað verður þá um starfsfólkið? Þetta er eðlileg spurning og hún á skilið heiðarlegt svar. Sannleikurinn er sá að gervigreind er að breyta vinnunni. Hún er að færa virðið frá framkvæmd yfir í dómgreind og reynslu þeirra sem yfir henni búa. Hún er að auka virði starfsmanna og stjórnenda sem kunna að beita henni. Það er undir okkur komið að nýta hana til að auka færni og afköst okkar, ella er hætta á að við drögumst aftur úr.
Hugsaðu um athafnafólkið sem hefur alltaf haft hugmyndina en aldrei forritunarkunnáttuna. Nú geta þau skapað sína eigin vöru með sínu höfði. Bráðlega getur einn einstaklingur með gervigreindaraðstoð skilað sömu niðurstöðum og stór sérhæfð teymi. Raunin er sú að Ísland, með vel menntaðan vinnumarkað og sterka tækniinnviði, er í frábærri stöðu til að nýta sér þessa miklu tæknibyltingu. Þetta er tækifæri til þess að auka samkeppnisforskot landsins og fyrirtækja með broti af því starfsfólki og kostnaði sem áður þurfti. Og það er tækifæri sem er aðgengilegt núna, ekki eftir áratug. Tækifærin eru þeirra sem nýta þau.
Höfundur er fjárfestingastjóri og meðstofnandi hjá Visku sjóðum.
