Vísbendingar um að þúsund börn á Íslandi sæki ekki skóla Elín Margrét Böðvarsdóttir skrifar 18. febrúar 2026 12:56 Soffía Ámundadóttir, kennari og verkefnisstjóri á Menntavísindasviði HÍ, leiðir verkefnið Menntafléttuna. Vísir/Lýður Vísbendingar eru um að um þúsund börn á Íslandi sæki ekki grunnskóla, þrátt fyrir skólaskyldu. Ekki liggja fyrir nákvæmar upplýsingar um það hversu víðtækt vandamál er um að ræða en margvíslegar ástæður geta verið fyrir því að börn sæki ekki skóla. Í síðustu viku fjallaði Vísir um svar mennta- og barnamálaráðherra við fyrirspurn á Alþingi, þar sem fram kom að ráðuneytið hefur ekki upplýsingar um hversu mörg börn á Íslandi sækja ekki skóla, þrátt fyrir skólaskyldu í landinu. Ráðuneytið safni ekki upplýsingum um skólasókn barna með kerfisbundnum hætti frá sveitarfélögum en að væntanlegum miðlægum nemendagrunni verði meðal annars ætlað að bæta úr þessu. Soffía Ámundadóttir, kennari og verkefnisstjóri á Menntavísindasviði HÍ, leiðir verkefnið Menntafléttuna, en hún var til viðtals um málið í Bítinu á Bylgjunni í morgun. Hún segir þetta vera staðreynd, ekki sé vitað nákvæmlega hversu mörg börn sæki ekki skóla, þrátt fyrir skólaskyldu. Staðreynd að fjöldi barna mæti ekki í skólann „Þetta er því miður staðreynd, og við getum ekki einu sinni komið okkur saman um það hvað við köllum þetta, skólaforðun, skólasóknarvandi, skólahöfnun, nemandi í útilokun,“ segir Soffía. Hún var jafnframt spurð hvort hún hefði einhverja hugmynd um hvað þetta kynnu að vera mörg börn, þrátt fyrir að ekki liggi fyrir um það opinberar tölur. „Ég hef heyrt svona óformlega tölu, þúsund börn á Íslandi. Það er gríðarlega stór og mikill vandi, og þetta er ekki bara það að við komum ekki barninu þínu í skólann, heldur liggur heimilið undir. Ég hef heyrt sögur af foreldrum sem hafa endað í kulnun og veikindum af því það er mjög mikið álag að koma barninu í skólann,“ segir Soffía. Það séu margar og fjölbreyttar ástæður fyrir því að umrædd börn mæti ekki í skólann. „Ég hef unnið mikið í úrræðum fyrir börn í vanda þannig ég þekki náttúrlega mörg börn sem hafa verið í skólaforðun og þær eru eiginlega jafnólíkar eins og þær eru margar. Það getur verið kvíði og það geta verið félagslegir erfiðleikar og það getur líka verið einhverjir skólatengdir þættir, og í langflestum tilfellum í þeim úrræðum sem ég hef unnið í þá er það bara að skólinn er ekki að mæta þörfum þessara barna,“ segir Soffía. Mikil aðsókn á fyrirhugað málþing Hún bendir á að boðað hafi verið til málþings um skólaforðun sem gert hafi verið að frumkvæði Guðmundar Inga Kristinssonar á meðan hann gegndi embætti mennta- og barnamálaráðherra. „Við getum tekið 300 manns í sæti, á fyrsta sólarhring fóru 150 sæti bara um leið. Þannig að vandamálið er alls staðar á Íslandi. Við erum svolítið að reyna að klukka allar hliðar, við erum að fá inn fræðafólkið, við höfum reyndar ekki rannsakað þetta nóg, en við ætlum að fá doktor frá háskólanum og starfsmann frá MMS til að ræða vandamálið í fræðum,“ segir Soffía. Það sé eitt, en hitt sé að fara yfir aðgerðir og úrræði. Þegar séu einhver úrræði í boði sem fólk sé ef til vill ekki meðvitað um, en fulltrúar þeirra sem hafa úrræði til boða muni einnig taka þátt í málþinginu auk foreldra sem munu lýsa sinni reynslu. Viðtalið við Soffíu í Bítinu má heyra í heild sinni í spilaranum hér ofar í fréttinni. Skóla- og menntamál Geðheilbrigði Börn og uppeldi Mest lesið „Ég neita að leyfa fæðingarorlofssjóði að stjórna mínu lífi“ Innlent Játaði að hafa makað saur á hurðarhúna Innlent „Hvernig getur svona klikkuð manneskja ekki ákveðið að gera neitt meira?“ Innlent Hafnað með afgerandi hætti Erlent Bárust skrýtin skilaboð þegar sambandinu lauk Innlent Játar að hafa logið til um nauðgun Innlent Taka u-beygju og vilja að Evrópa kaupi aftur gas af Rússum Erlent Rússar hnýta í Þorgerði Katrínu vegna ummæla um skrif Heimis Más Innlent Fjögurra bíla árekstur við N1 í Ártúnsbrekku Innlent Fullyrða að Daði Már hafi logið að þinginu Innlent Fleiri fréttir „Rangfærslur og jafnvel hreinar lygar“ Lögregla telur sig komna með „þokkalega skýra mynd“ Barði barn en málið fyrndist Bárust skrýtin skilaboð þegar sambandinu lauk „Fræða en ekki hræða“ „Það er öllum ljóst að hann hefur frekar verið þeirra megin“ Fullyrða að Daði Már hafi logið að þinginu „Hvernig getur svona klikkuð manneskja ekki ákveðið að gera neitt meira?“ Kosningar í Bandaríkjunum og utanríkisráðherra ræðir Rússa Skipaður formaður 6. áfanga rammaáætlunar Reikna með þrettán milljarða afgangi á næsta ári Fluttur með björgunarskipi þegar þyrlan gat ekki lent vegna þoku Kynntu fjárhagsáætlun borgarinnar Kolbeinsey lifir enn þrátt fyrir spádóma um annað Játaði að hafa makað saur á hurðarhúna Kynntu verkefnið Verum viðbúin „Ekki bíða eftir fyrsta snjónum“ Rússar hnýta í Þorgerði Katrínu vegna ummæla um skrif Heimis Más Fjögurra bíla árekstur við N1 í Ártúnsbrekku „Ég neita að leyfa fæðingarorlofssjóði að stjórna mínu lífi“ Líkamsárás í miðbænum Játar að hafa logið til um nauðgun Hrákinn endaði í andliti og auga Breytt vinnubrögð sköpuðu núning milli forstjóra og stjórnar Rafmagnið tekið af hjólhýsabyggðinni: „Þú gerir þetta ekki korteri fyrir jól“ Dánartilkynningin: „Ég myndi aldrei eyða fjörutíu þúsund krónum í þetta“ Ábendingar borist um skemmdarverkin Hafi ráðist á sambýliskonu sína á Tenerife „Takk fyrir vinskapinn, elsku Lárus“ Sé ekki spurning um að finna Lúðvík heldur sækja hann Sjá meira
Í síðustu viku fjallaði Vísir um svar mennta- og barnamálaráðherra við fyrirspurn á Alþingi, þar sem fram kom að ráðuneytið hefur ekki upplýsingar um hversu mörg börn á Íslandi sækja ekki skóla, þrátt fyrir skólaskyldu í landinu. Ráðuneytið safni ekki upplýsingum um skólasókn barna með kerfisbundnum hætti frá sveitarfélögum en að væntanlegum miðlægum nemendagrunni verði meðal annars ætlað að bæta úr þessu. Soffía Ámundadóttir, kennari og verkefnisstjóri á Menntavísindasviði HÍ, leiðir verkefnið Menntafléttuna, en hún var til viðtals um málið í Bítinu á Bylgjunni í morgun. Hún segir þetta vera staðreynd, ekki sé vitað nákvæmlega hversu mörg börn sæki ekki skóla, þrátt fyrir skólaskyldu. Staðreynd að fjöldi barna mæti ekki í skólann „Þetta er því miður staðreynd, og við getum ekki einu sinni komið okkur saman um það hvað við köllum þetta, skólaforðun, skólasóknarvandi, skólahöfnun, nemandi í útilokun,“ segir Soffía. Hún var jafnframt spurð hvort hún hefði einhverja hugmynd um hvað þetta kynnu að vera mörg börn, þrátt fyrir að ekki liggi fyrir um það opinberar tölur. „Ég hef heyrt svona óformlega tölu, þúsund börn á Íslandi. Það er gríðarlega stór og mikill vandi, og þetta er ekki bara það að við komum ekki barninu þínu í skólann, heldur liggur heimilið undir. Ég hef heyrt sögur af foreldrum sem hafa endað í kulnun og veikindum af því það er mjög mikið álag að koma barninu í skólann,“ segir Soffía. Það séu margar og fjölbreyttar ástæður fyrir því að umrædd börn mæti ekki í skólann. „Ég hef unnið mikið í úrræðum fyrir börn í vanda þannig ég þekki náttúrlega mörg börn sem hafa verið í skólaforðun og þær eru eiginlega jafnólíkar eins og þær eru margar. Það getur verið kvíði og það geta verið félagslegir erfiðleikar og það getur líka verið einhverjir skólatengdir þættir, og í langflestum tilfellum í þeim úrræðum sem ég hef unnið í þá er það bara að skólinn er ekki að mæta þörfum þessara barna,“ segir Soffía. Mikil aðsókn á fyrirhugað málþing Hún bendir á að boðað hafi verið til málþings um skólaforðun sem gert hafi verið að frumkvæði Guðmundar Inga Kristinssonar á meðan hann gegndi embætti mennta- og barnamálaráðherra. „Við getum tekið 300 manns í sæti, á fyrsta sólarhring fóru 150 sæti bara um leið. Þannig að vandamálið er alls staðar á Íslandi. Við erum svolítið að reyna að klukka allar hliðar, við erum að fá inn fræðafólkið, við höfum reyndar ekki rannsakað þetta nóg, en við ætlum að fá doktor frá háskólanum og starfsmann frá MMS til að ræða vandamálið í fræðum,“ segir Soffía. Það sé eitt, en hitt sé að fara yfir aðgerðir og úrræði. Þegar séu einhver úrræði í boði sem fólk sé ef til vill ekki meðvitað um, en fulltrúar þeirra sem hafa úrræði til boða muni einnig taka þátt í málþinginu auk foreldra sem munu lýsa sinni reynslu. Viðtalið við Soffíu í Bítinu má heyra í heild sinni í spilaranum hér ofar í fréttinni.
Skóla- og menntamál Geðheilbrigði Börn og uppeldi Mest lesið „Ég neita að leyfa fæðingarorlofssjóði að stjórna mínu lífi“ Innlent Játaði að hafa makað saur á hurðarhúna Innlent „Hvernig getur svona klikkuð manneskja ekki ákveðið að gera neitt meira?“ Innlent Hafnað með afgerandi hætti Erlent Bárust skrýtin skilaboð þegar sambandinu lauk Innlent Játar að hafa logið til um nauðgun Innlent Taka u-beygju og vilja að Evrópa kaupi aftur gas af Rússum Erlent Rússar hnýta í Þorgerði Katrínu vegna ummæla um skrif Heimis Más Innlent Fjögurra bíla árekstur við N1 í Ártúnsbrekku Innlent Fullyrða að Daði Már hafi logið að þinginu Innlent Fleiri fréttir „Rangfærslur og jafnvel hreinar lygar“ Lögregla telur sig komna með „þokkalega skýra mynd“ Barði barn en málið fyrndist Bárust skrýtin skilaboð þegar sambandinu lauk „Fræða en ekki hræða“ „Það er öllum ljóst að hann hefur frekar verið þeirra megin“ Fullyrða að Daði Már hafi logið að þinginu „Hvernig getur svona klikkuð manneskja ekki ákveðið að gera neitt meira?“ Kosningar í Bandaríkjunum og utanríkisráðherra ræðir Rússa Skipaður formaður 6. áfanga rammaáætlunar Reikna með þrettán milljarða afgangi á næsta ári Fluttur með björgunarskipi þegar þyrlan gat ekki lent vegna þoku Kynntu fjárhagsáætlun borgarinnar Kolbeinsey lifir enn þrátt fyrir spádóma um annað Játaði að hafa makað saur á hurðarhúna Kynntu verkefnið Verum viðbúin „Ekki bíða eftir fyrsta snjónum“ Rússar hnýta í Þorgerði Katrínu vegna ummæla um skrif Heimis Más Fjögurra bíla árekstur við N1 í Ártúnsbrekku „Ég neita að leyfa fæðingarorlofssjóði að stjórna mínu lífi“ Líkamsárás í miðbænum Játar að hafa logið til um nauðgun Hrákinn endaði í andliti og auga Breytt vinnubrögð sköpuðu núning milli forstjóra og stjórnar Rafmagnið tekið af hjólhýsabyggðinni: „Þú gerir þetta ekki korteri fyrir jól“ Dánartilkynningin: „Ég myndi aldrei eyða fjörutíu þúsund krónum í þetta“ Ábendingar borist um skemmdarverkin Hafi ráðist á sambýliskonu sína á Tenerife „Takk fyrir vinskapinn, elsku Lárus“ Sé ekki spurning um að finna Lúðvík heldur sækja hann Sjá meira